The lithosphere structure and geological evolution of the Caucasus and adjacent areas is determined by its position in the continental collision zone between the Eurasian and African-Arabian lithosphere plates, where convergence is still on-going at average rate of movement 10–30 mm/per year. The region located in the central part of the collision zone represents the lithosphere fragments collage of the Tethys Ocean and its continental margins. Within this area the system of island arcs, intra- and back arc bsins existed during Neoproterozoic–Early Cenozoic. Supra-subduction, midocean ridges and within plate magmatic activity took place during Paleozoic–Early Cenozoic. In Late Cenozoic closure of the oceanic and backarc basins took place followed by the continent-continent collision, topography inversion and formation of modern structures in the region (Adamia et al., 1981, 2017; Dercourt et al., 1986). During the pre-collision stage there were not two, but three Tethys branches. The third of them is Van-Khoi oceanic branch. Number of palaeo-subduction zones (two or three?) is still debatable within the academic community. One research group (e.g. Sosson et al., 2010; Barrier et al., 2018) admits existence of two subduction zones: Peri-Arabian and Ankara-Erzincan-Sevan-Zangezur zones, whilst another group including the abstract authors refer to the presence of three subduction zones and aside from abovementioned zones consider the presence of the Khoy Ocean and third subduction zone related to one of the Neotethys branches (Adamia et al., 1981, 2017; Dercour et al., 1986; Stampfli, 2001). According to Adamia et al. (1981, 2017), Dercourt et al. (1986), Daralogöz-South Armenian block and Nakhchevan (SAB) in the Late Paleozoic–Mesozoic–Early Cenozoic represent the part of the Iranian but not the Anatolian Microcontinent.
In order to study the dynamics of vertical crustal movements it was processed database with 196 stations according to the results of GNSS-observations on the permanent stations. Based on the continuous series of observations we determined the changes of absolute and regional velocity of vertical crustal movements, their spatial distribution and relationship with the tectonic structure of the region. We made the maps of regional rates of vertical crustal movements in the period since 2000-2011. It was also investigated seismic activity in Europe during this period. The accumulated research results indicate the necessity for systematic studies of the impact of various geophysical factors on the stability and permanent displacement of plants and their relation to seismic activity.
PL
W celu zbadania dynamiki pionowych ruchów skorupy ziemskiej przetworzono wyniki obserwacji GNSS z 196 stacji permanentnych. Na podstawie ciągłej serii obserwacji stwierdzono zmiany absolutnej i regionalnych prędkości pionowych ruchów skorupy ziemskiej, analizowano ich rozmieszczenie przestrzenne i zależność od tektonicznej struktury regionu. Wykonano mapy rozkładu regionalnych pionowych ruchów skorupy ziemskiej w latach 2000-2011. Badano również aktywność sejsmiczną w Europie w tym okresie. Uzyskane wyniki wskazują na konieczność systematycznych badań wpływu różnych czynników geograficznych na stabilność kontynentu oraz potwierdzają związek między stałym przemieszczaniem się roślin a aktywnością sejsmiczną.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem zastosowania metody GPR było wykonanie badań warstw litosfery. Uzyskano ich przestrzenny rozkład oraz model ośrodka litologicznego. Oceniono przydatność metody do poszukiwania i lokalizacji antropogenicznych zmian w górotworze. Obiektem badań były dawne wyrobiska górnicze, zwane „kopankami". Do interpretacji pomiarów GPR wykorzystano wyniki badań geologiczno-inżynierskich.
EN
The purpose of the GPR methods was to perform the test with layers of the lithosphčre. Obtained the spatial distribiuton and lithological model center. Usefulness of the method to search and location of anthropogenic changes in the subfarce. The object of the study were the old main workings to call "kopanka". For the interpretation of GPR measurements based on the results of engineering-geological studies.
Przeprowadzone w ostatnich latach w Europie głębokie sondowania sejsmiczne umożliwiły analizę kolejnych pól potencjalnych. Od terenu Karpat pokrytego przez profile sejsmiczne CELEBRATION 2000 zapoczątkowano prace w tym zakresie. Ponowna analiza archiwalnych danych termicznych oraz włączenie nowych wyników, uzyskanych z wykorzystaniem metody obliczeniowej uwzględniającej wpływ czynnika paleoklimatycznego, stanowiły etap przygotowawczy do obliczenia pola temperatur głębokiej litosfery południowej Polski. Przedstawione mapy wynikowe temperatury oraz gęstości strumienia cieplnego w strefie przejściowej Moho charakteryzują pole cieplne skorupy i poszerzają możliwości prowadzenia dalszych prac badawczych w zakresie pól potencjalnych. Podwyższone wartości strumienia w strefie Moho obserwuje się w strefie Nowy Sącz - Krosno. Wynika to z obniżenia astenosfery w tym rejonie do około 50 km.
EN
Deep seismic sounding made in Europe enabled analysis of potential field methods to be made. The Carpathians were covered by seismic experiment CELEBRATION 2000 that initiated work with the problem within this area. Renewed analysis of borehole data, gathering new information together with applying a new estimation methodology respecting paleoclimatic effect, was the first preparatory stage for evaluation of deep lithosphere thermal regime in southern Poland. The outcome maps of temperature and heat flow density in Moho zone characterize thermal regime of the crust and allow research within the range of potential field issues to be continued. Increased values of heat flow and temperature are localized at Nowy Sącz - Krosno zone. It results from dipping - in of the asthenosphere that reaches here depth about 50 km.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Analiza pola geotermicznego na obszarze eksperymentu sejsmicznego POLONAISE'97 może napotkać na szereg problemów, które poddano krytycznej analizie. Niska lub średnia dokładność profilowań temperatury w kilkuset otworach na terenie Polski wynika głównie z braku dostatecznie ustalonej równowagi termicznej w momencie pomiaru, jednak głębsze partie otworów, gdzie pomiary wykonano po długim czasie tak zwanej "stójki wiertniczej" mogą być wykorzystane do określenia wartości strumienia cieplnego. Błędy określenia strumienia sięgają co najmniej 15% co wynika z błędów określeń gradientu geotermicznego, oraz błędów pomierzonych bądź estymowanych wartości przewodnictwa cieplnego. W związku z tym w interpretacji oraz modelowaniach wzięto pod uwagę tylko wyraźne zmiany wartości, wyższe niż błąd pomiarowy. Zmiany strumienia na terenie Polski są głównie rzędu 40 - 80 mW/m2, co pozwala na interpretację regionalnych zmian strumienia cieplnego. Analiza zmian o mniejszej skali jest mało wiarygodna. Wstępna interpretacja danych geotermicznych przy wykorzystaniu danych sejsmicznych jest niejednoznaczna, co wynika głównie ze słabej znajomości rozkładu ciepła radiogenicznego w skorupie. Modelowanie produkcji ciepła radiogenicznego w oparciu o jego relacje z rozkładem prędkości sejsmicznych daje duży kontrast temperatury obliczonej na granicy Moho między platformą wschodnioeuropejską a obszarami przyległymi. Nie jest to poparte przez bardzo wysokie wartości prędkości sejsmicznych Pn w obszarze o najwyższym strumieniu cieplnym. Przyszłe nowe projekty głębokich wierceń proponowane dla Polski powinny uwzględnić wykonanie badań geotermicznych wyższej jakości.
EN
Interpretation of thermal field within the area of the POLONAISE'97 seismic experiment faces numerous problems, that are analyzed in this paper. Low to medium quality of temperature logs acquired in several hundreds of deep boreholes is mainly result of measurements completed under unstable conditions, before thermal equilibrium time; however, data from deeper parts of boreholes could be used for interpretation. Error of heat flow determination within 15%, and results from errors of measured geothermal gradient, and errors of measured or estimated thermal conductivity. Because of these errors, interpretation and modeling of geothermal data should take into account only significant variations, beyond the measurement error range. Heat flow variations within the Polish territory area in order of'40-80 mW/m , and this allows for interpretation of regional variations of heat flow changes; analysis of smaller variations would be unreliable. The preliminary results of integrated geothermal-seismic analysis are ambiguous, mainly because of poor knowledge of radiogenic heat production within the crust. Modeling of radiogenic heat production using corelation with crustal seismic velocities suggests high thermal contrast across Moho surface within the area between the East European Craton and adjacent areas. These results are not compatible with highPn velocities in the area characterized by highest heat flow. Future projects of deep research boreholes should contain proposals for high quality thermal measurements.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW