Celem pracy było wykorzystanie granulometru laserowego do pomiaru wielkości cząstek powstających w procesie koagulacji z zastosowaniem koagulantów żelazowych w wodzie niezawierającej znacznych ilości substancji organicznych. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem wody wodociągowej pochodzącej z ujęć podziemnych. Do wody dozowano koagulant żelazowy PIX112 (siarczan żelaza(III) – Fe2(SO4)3) w dawkach o 2,0 do 10 mg Fe/dm3. Już w kilka sekund po dozowaniu koagulantu w wodzie pojawiały się drobne cząstki o wymiarach od 0,03 µm do ok 0,5 µm. Następnie następował stały wzrost wielkości kłaczków, do rozmiarów około 130÷500 µm, przy którym proces osiągał stan ustalony. Prędkość zwiększania się wymiarów kłaczków oraz czas, po którym kłaczki osiągały maksymalne rozmiary, był zależny od dawki siarczanu żelaza. Wraz ze zwiększaniem dawki koagulantu kłaczki szybciej powiększały swoje wymiary i szybciej osiągały maksymalne rozmiary. Pomimo systematycznego wzrostu kłaczków w początkowym okresie, w roztworze nadal utrzymywały się najdrobniejsze cząstki, które stopniowo wbudowywane były w większe aglomeraty. Proces ten trwał od kilku sekund do kilku minut i był zależny od dawki koagulantu. Im mniejsza była dawka, tym dłuższy był czas utrzymywania się najmniejszych cząstek.
EN
The aim of the work was to use a laser granulometer to measure the size of particles produced by coagulation using ferric coagulants in water containing no significant amounts of organic substances. The research was carried out using tap water, coming from underground water intakes. PIX112 coagulant was dosed into the water at doses of 2.0 to 10 mg Fe/dm3. Already a few seconds after dosing the coagulant, small particles of size from 0.03 μm to about 0.5 μm appeared in the water. Then there was a constant increase in the size of flocks, to the size of about 130÷500 μm, at which the process reached steady state. The rate of increase in the size of the flocs and the time after which the flocs reached the maximum size was dependent on the dose of iron sulphate. With increasing the dose of coagulant, the floccules increased their size faster and reached their maximum sizes faster. Despite the systematic growth of flocs in the initial period, the smallest particles, which were gradually incorporated into larger agglomerates, still remained in the solution. The process lasted from a few seconds to several minutes and was dependent on the dose of the coagulant. The smaller the dose, the longer the time of maintaining the smallest particles.
Wody opadowe mogą zawierać różnego rodzaju zawiesiny pochodzące bezpośrednio z zanieczyszczonej atmosfery oraz spłukiwane z powierzchni roślin, dachów, ulic. Zawiesiny te mogą występować w postaci stałej, rozpuszczonej lub koloidalnej. Informacje o kształcie, strukturze oraz wielkości i ilości cząstek zawiesin mają znaczenie między innymi przy doborze odpowiednich procesów oczyszczania wód. Celem przeprowadzonych badań było określenie przydatności informacji uzyskanych z granulometru laserowego firmy Malvern dla poznania struktury i wielkości cząstek tworzących polidyspersyjną zawiesinę w wodach opadowych. Próbki wód opadowych w postaci opadu bezpośredniego oraz spływów z dachu pobierano we wsi Szklarka Myślniewska w okresie od grudnia 2017 r. do kwietnia 2018 r. W ujęciu objętościowym w próbkach opadu bezpośredniego dominowały cząstki o średnicach 100–1000 μm, natomiast w ujęciu ilościowym głównie o średnicach 1–10 μm. Większa różnorodność występowała w zawiesinach ze spływów z dachu, co wynikało przede wszystkim z porywania zanieczyszczeń z powierzchni dachu i rynny przez wody opadowe. Zawiesiny we wszystkich próbkach charakteryzowały się różną budową przestrzenną, o czym świadczyły wartości optycznego wymiaru fraktalnego oraz różnymi właściwościami sorpcyjnymi i sedymentacyjnymi (wartości średnich średnic), co wynikało zarówno z rodzaju próbki oraz daty poboru.
EN
Stormwater can contain various types of suspensions coming directly from polluted atmosphere and running off from surfaces of plants, houses, streets. Those suspensions can be of solid, soluble or colloidal state. The information about shape, structure and size of particles forming suspensions may be of significance in terms of selecting appropriate treatment processes. The aim of conducted research was to determine usefulness of information obtained from Malvern laser granulometer to identify shape and size of particles forming polydisperse suspensions in stormwater. Stormwater samples taken directly during rainfall and as a runoff from the roof were collected in Szklarka Myślniewska village from December 2017 to April 2018. In the volume distribution in all samples collected directly during rainfall, particles with diameters of 100–1000 μm were predominant in suspensions, whereas in the number distribution particles of diameters of 1–10 μm. The greater diversity of particles occurring in suspensions collected from roof runoffs resulted from pollutants getting into stormwater from the roof surface and drainpipe. Suspensions in all stormwater samples were characterized by different spatial structure, determined on the basis of optical fractal dimension values, and different sediment and sorptive properties (Mean Diameters values), depending on the sampling point and date.
In the study, particle size distribution of the MIEX® resin was presented. Such analyses enable to determinate whether presence of fine resin fraction may be the reason for unfavorable membrane blocking during water purification by the hybrid MIEX®DOC – microfiltration/ultrafiltration systems. Granulometric analysis of resin grains using the laser diffraction particle size analyzer (laser granulometer) was carried out as well as the microscopic analysis with scanning electron microscope. The following samples were analyzed: samples of fresh resin (a fresh resin – not used in water treatment processes) and samples of repeatedly used/regenerated resin that were collected to analysis during mixing and after sedimentation process. Particle size distribution was slightly different for fresh resin and for repeatedly used/regenerated resin. The grains sizes of fresh resin reached approximately 60 μm (d10), 120 μm (d50) and 220 μm (d90). Whereas the sizes of repeatedly used/regenerated resin were about 15 μm (d10), 40 μm (d50) and 115-130 μm (d90). The smallest resin grains sizes were in the range of 0.3-0.45 μm. This ensures that the ultrafiltration membranes retain all resin grains, even the smallest ones. Whereas the microfiltration membranes must be appropriately selected to guarantee full separation of the resin grains and at the same time to exclude a membrane pores blocking.
W artykule przedstawiono krótką charakterystykę wybranych, nowoczesnych urządzeń badawczych znajdujących się na wyposażeniu Laboratorium Geotechnicznego Zakładu Geotechniki i Budownictwa Drogowego w Olsztynie. Opisano możliwości tylko niewielkiej części posiadanego wyposażenia aparaturowego, ściśle związanej z aktualnym zapotrzebowaniem rynku dużych inwestycji budowlanych oraz trendów dominujących w rozwoju nowoczesnego projektowania geotechnicznego.
EN
The article presents a short profile of the selected research instruments which are being used by the Laboratory of the Department of Geotechnics and Road Construction of the University of Olsztyn. Only capabilities of the selected apparatuses have been explained. The article is focused closely on the current market needs within the sector of large civil engineering investments and dominating trends, within the domain of modern geotechnical design.
In Poland, water supply for villages and small towns is provided mainly from groundwater resources. In spite of good physicochemical and bacteriological properties for groundwater, in most cases it is required to remove iron and manganese, which influences the applied treatment technologies. The processes of potable water treatment result in the emergence of certain by-products, i.e. technological wastewater (mainly spent filter backwash water) and sediments that contain the pollutants removed from water. The study presents the results of the Authors’ tests of particle size and quantity distribution in spent filter backwash water from the groundwater treatment plant in Kąty Wrocławskie. The paper also contains an analysis of the changeability of iron and manganese content and turbidity in different phases of filter backwashing (initial backwashing, air backwashing, second backwashing). The research consisted of four series of tests conducted during the period from July 2013 to May 2014. Spent filter backwash water samples were collected during backwashing of two filters. Test results have shown that the quality of spent filter backwash water changed on subsequent stages of backwashing. Suspension particles of a size ranging from 10÷20 μm accounted for the highest volume percentage share in the analysed samples of spent filter backwash water from both filters, while the quantitative distribution of particles of the given diameters was heterogeneous and it depended on the stage of filter backwashing.
PL
W Polsce w celu zaopatrzenia w wodę wsi i małych miasteczek ujmowane są przede wszystkim zasoby wód podziemnych. Pomimo dobrych właściwości fizyczno-chemicznych i bakteriologicznych wykazywanych przez wody podziemne większość z nich wymaga odżelaziania i odmanganiania, co ma wpływ na technologie ich uzdatniania. Podczas procesów uzdatniania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi powstają produkty uboczne, tj. ścieki technologiczne (głównie popłuczyny) oraz osady, w których zawarte są zanieczyszczenia usuwane z wody. W pracy przedstawiono wyniki własnych badań rozkładów wielkości i ilości cząstek zawiesin w popłuczynach ze stacji uzdatniania wód podziemnych w Kątach Wrocławskich. W artykule przeanalizowano również zmienność zawartości żelaza, manganu oraz mętności w różnych fazach płukania filtrów (płukanie wstępne wodą, płukanie powietrzem, płukanie właściwe wodą). Badania obejmowały cztery serie badawcze w okresie od lipca 2013 roku do maja 2014 roku. Próbki popłuczyn były pobierane podczas płukania dwóch filtrów. Wyniki badań wykazały, że jakość popłuczyn ulegała zmianie w kolejnych etapach płukania. Największy udział procentowy cząstek w badanych próbkach popłuczyn z płukania obydwu filtrów w ujęciu objętościowym stanowiły cząstki zawiesin o wielkościach z zakresu 10÷20 μm. Natomiast rozkład ilościowy cząstek o danych średnicach był niejednorodny i zależał od etapu płukania filtrów.
The analysis of particle size in suspensions carried out with use of the laser diffraction method enables us to obtain not only information about the size of particles, but also about their properties, shape and spatial structure, determined basing on fractal dimension. The fractal dimension permits the evaluation of the interior of aggregates, at the same time showing the degree of complexity of the matter. In literature, much attention is paid to the evaluation of the fractal dimension of flocs in activated sludge, in the aspect of control of single processes, i.e. sedimentation, dehydration, coagulation or flocculation. However, results of research concerning the size of particles and the structure of suspensions existing in raw and treated sewage are still lacking. The study presents optical fractal dimensions D3 and particle size distributions measured with use of laser granulometer in raw and treated sewage and activated sludge collected from six mechanical-biological wastewater treatment plants located in the Lower Silesian region. The obtained test results demonstrate that wastewater treatment plants that use both sequencing batch reactors and continuous flow reactors are more efficient at capturing suspension particles of a size up to 30 μm and are characterized by an increased removal of particles of a size ranging from 30 μm to 550 μm to the outflow. Additionally, in the case of samples of treated sewage and activated sludge collected at the same location, at short intervals, similar particle distributions were observed. As far as the analysis of fractal dimensions is concerned, particles contained in the raw sewage suspension were characterized by the lowest values of the fractal dimension (median equals 1.89), while the highest values occurred in particles of activated sludge (median equals 2.18). This proves that the spatial structure of suspension particles contained in raw sewage was similar to a linear structure, with a large amount of open spaces, while the structure of particles contained in the activated sludge suspension was significantly more complex in the spatial aspect.
PL
Analiza wielkości cząstek zawiesin metodą dyfrakcji laserowej pozwala uzyskać informacje nie tylko na temat wymiarów cząstek, ale także ich właściwości, kształtu oraz budowy przestrzennej, określanej na podstawie wartości wymiaru fraktalnego. Wymiar fraktalny pozwala na ocenę wnętrza agregatów, ukazując jednocześnie stopień złożoności obiektu. W literaturze dużo uwagi poświęca się ocenie wymiaru fraktalnego kłaczków osadu czynnego pod kątem kontroli procesów jednostkowych, tj.: sedymentacja, odwadnianie, koagulacja czy flokulacja, jednak wciąż brakuje wyników badań na temat wielkości cząstek i struktury zawiesin występujących w ściekach surowych i oczyszczonych. W artykule przedstawiono określone za pomocą granulometru laserowego optyczne wymiary fraktalne D3 i rozkłady wielkości cząstek w ściekach surowych, oczyszczonych i osadzie czynnym pobranych z sześciu mechaniczno-biologicznych oczyszczalni ścieków zlokalizowanych na terenie Dolnego Śląska. Uzyskane wyniki badań wskazują, iż oczyszczalnie ścieków pracujące zarówno w układzie zarówno reaktorów wsadowych jak i przepływowych powodują skuteczniejsze zatrzymywanie cząstek zawiesin o rozmiarach cząstek do 30μ m oraz podwyższone wynoszenie do odpływu cząstek w zakresie rozmiarów od 30 μm do 600 μm. Dodatkowo w przypadku próbek ścieków oczyszczonych i osadu czynnego pobieranych w tym samym miejscu i krótkich odstępach czasu zaobserwowano podobne rozkłady występowania cząstek. W przypadku analizy wymiarów fraktalnych najmniejszymi wartościami wymiaru fraktalnego (mediana równa 1,89) charakteryzowały się cząstki tworzące zawiesinę ścieków surowych, a najwyższymi cząstki osadu czynnego (mediana równa 2,2), co świadczy o tym, że budowa przestrzenna cząstek zawiesin zawartych w ściekach surowych była zbliżona do struktur liniowych z dużą ilością otwartych przestrzeni, a struktura cząstek tworzących zawiesinę osadu czynnego była znacznie bardziej rozbudowana przestrzennie.
Koagulacja jest procesem powszechnie stosowam m. przede wszystkim u celu usunięcia cząstek koloidalnych powodujących zabarwienie i mętność wody. Do czynników decydujących o jej skuteczności można zaliczyć m.in. wiellkość i strukturę powstających kłaczków. Rozpoznanie struktury przestrzennej powstających kłaczków pozwala prognozować ich zdolności sedymentacyjne i możliwości ich odwadniania. W niniejszej pracy przedstawiono wyniki badań technologicznych nad koagulacją wód powierzchniowych z rzeki Ślęzy na terenie miasta Wrocławia z wykorzystaniem chlorku żelaza(III) (Kemira PIX111), siarczanu żelaza(.III) (Kemira PIX 123) oraz chlorku poligliuu (Kemira PAX XI. 19)H. Kemira PAX 16).. Zbadano również właściwości i strukturę czystek tworzących zawiesinę pokoagulacyjną z. wykorzystaniem granulometrui laserowego. Wykazano celowość rozpoznania struktury powstających zawiesin pokoagulacyjnych na etapie badań technologicznych w zakresie ich wymiaru fraktalnego oraz dystrybucji wy miarów cząstek zawiesin polidyspersyjnych.
EN
Coagulation is the- common process used mainly to remove colloids from water. Colloids aire responsible i. a. for color and turbidity, Among many factors affect ins; coagulation very important are size and structure of the flocks produced during this process. The knowledge of the spatial structure of the lines enables one to predict their settle and dewatering abilities. The paper describes the results of tin; research on coagulation process conducted on surface water samples taken from Sleza River within Wroclaw city limits by means of iron(III) chloride (Kemira PIX 111). iron(III) sulfate (Kemira PIX123) and polyaluminum chloride (Kemira PAX XL 19H,. Kemira PAX16). The properties and the structure of post-coagulated suspension particles by means of laser granulometer were also investigated. It has been shown that the knowledge of the post-coagulated suspension structure determined by means of fractal dimension and particle size distribution during I he technological research is advisable.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Występujące w wodach opadowych zawiesiny są mieszaninami wieloskładnikowymi, zawierającymi oprócz substancji rozpuszczonych i gazów, drobne zawiesiny oraz koloidy pochodzenia organicznego i mineralnego. W badaniach wód opadowych wiedza na temat ilości, rozmiaru czy rozkładu wielkości cząstek zawiesin jest przydatna m.in. przy projektowaniu urządzeń służących do podczyszczania wód opadowych (osadników, separatorów), zbiorników retencyjnych oraz systemów bazujących na naturalnych procesach biologicznych i infiltracji wody do gruntu. Konieczność stosowania różnych metod i narzędzi badawczych w obszarach inżynierii i ochrony środowiska jest nieunikniona. W artykule omówiono nowoczesne metody stosowane w badaniach ilości i wielkości cząstek zawiesin zawartych w wodach opadowych oraz przedstawiono oryginalne wyniki badań składu granulometrycznego zawiesin w wodach opadowych, śniegu i spływów z dachów wykonane z wykorzystaniem granulometru laserowego. Do interpretacji wyników badań składu granulometrycznego zawiesin zastosowano zmodyfikowane równanie Avramiego. W pracy przedstawiono przedziały zmienności wartości współczynników korelacji oraz stałych k i wykładników n opisanych równaniem Avramiego. Przy wzroście wartości stałej k wzrastał udział ziaren o małych średnicach zastępczych w zawiesinie polidyspersyjnej, natomiast przy niższych wartościach wykładnika n funkcja V(d) wykazywała większy przedział zmienności średnic zastępczych cząstek obecnych w zawiesinie polidyspersyjnej. Na podstawie wartości współczynników korelacji R, które były bliskie 1 wykazano, że skład granulometryczny zawiesin w wodach opadowych można opisać zmodyfikowanym równaniem Avramiego.
EN
Stormwater suspensions are multi-component mixtures containing, in addition to solutes and gases, fine suspensions and colloids of mineral and organic origin. Information on the structure of the suspensions occurring in stormwater, among other things, is extremely important especially when designing devices for their use (settlers, decanters), retention tanks or systems based on natural biological processes and the infiltration of water into the ground. The need to use different methods and research tools in the areas of engineering and the environment is inevitable. The article presents the modern methods used in studies on particle size and quantity of suspended solids occurring in stormwater as well as shows the original research results of the granulometric composition of suspension in rain, snow and runoff from roofs obtained using laser granulometer. Modified Avrami equation for interpretation of research results of granulometric composition of suspensions has been used. In this paper the comparison of the range of values variation of the correlation coefficients R and estimated parameters in model described by Avrami equation has been shown. The increase of the constant k value imply the grow of small diameters of grains in polidispersion suspensions, while at lower values of exponent n function V(d) showed a greater range of particles variation presented in polidispersion suspension. On the basis of the correlation coefficient R values, which were close to 1, it has been shown that the granulometric composition of the stoormwater suspension, snow and runoff from roofs can be described by the modified Avrami equation.
Dyfraktometria laserowa jest nowoczesną metodą, którą można wykorzystać do wyznaczenia wymiaru fraktalnego zawiesin znajdujących się w wodach naturalnych. Do najważniejszych zalet tej metody należy szybkość wykonania pomiaru oraz duża powtarzalność wyników. Równolegle z badaniami składu granulometrycznego możliwa jest identyfikacja budowy przestrzennej cząstek tworzących zawiesiny. W pracy przedstawiono wyniki badań składu granulometrycznego wód opadowych, roztopionego ściegu, spływów z dachów oraz wody powierzchniowej z Odry. Wykazano, że objętościowy wymiar fraktalny (D3) zawiesin w tych wodach najczęściej przyjmował wartości bliskie 2,0. Świadczy to, że cząstki tworzące zawiesiny mają budowę przestrzenną, zbliżoną do struktur liniowych, z dużą ilością otwartych przestrzeni. Wykazano celowość prowadzenia badań składu granulometrycznego zawiesin w monitoringu wód naturalnych oraz podczas kontroli przebiegu procesów oczyszczania wody.
EN
The uses where laser diffractometry is applicable include measurements of the fractal dimensions of the suspended solids that occur in natural waters. Among the major benefits offered by this advanced method are the availability of quick measuring procedures and a high repeatability of the results obtained. Granulometric studies performed using a laser diffractometer enable simultaneous identification of the spatial structure of suspended solids particles. The authors have characterized the granulometric composition of precipitation water, melted snow, roof runoff and surface water runoff from the river Odra. They have demonstrated that the volumetric fractal dimension (D3) of the suspended solids which were present in these waters took values close to 2.0 in the majority of instances. This is an indication that the particles of which the suspended solids are built display a spatial structure similar to the linear one, with a large amount of available space. The need has been emphasized for granulometric examinations of suspended solids within the framework of natural water monitoring, as well as during water treatment process control.
W pracy przedstawiono wyniki badań składu granulometrycznego i właściwości fizykochemicznych opadów atmosferycznych w próbkach pobranych w okresie od stycznia do maja 2004 r., z terenów charakteryzujących się zróżnicowanym stopniem antropopresji. Przestrzenny rozkład punktów pomiarowych oraz okres prowadzenia badań umożliwił porównanie składu chemicznego i zawartości zanieczyszczeń pyłowych w opadach śniegu i deszczu. Wyniki badań granulometrycznych świadczą o dużym znaczeniu opadów atmosferycznych jako źródła zanieczyszczeń obszarowych, a znajomość zawartości tych zanieczyszczeń jest pomocna w projektowaniu i rozwiązywaniu problemów związanych z eksploatacją kanalizacji deszczowych oraz urządzeń infiltrujących wody opadowe do gruntu.
EN
This paper presents results of a study on grain size structure and physical-chemical analyses in samples of atmospheric precipitation collected between January and May 2004 from areas of different degree of human impact. Spatial distribution of sampling sites and the study period allowed for the comparison of chemical composition and dust contents in snowfalls and rain. The results showed the importance of atmospheric precipitation as a source of surface pollution. Understanding this importance is helpful in project designing and solving problems in the exploitation of storm sewerage and devices filtering rain water into the ground.
Zagospodarowanie wód opadowych w miejscu ich powstawania wymaga znajomości ilości i wielkości cząstek zanieczyszczeń, występujących w spływach opadowych i roztopowych, odprowadzanych z różnych powierzchni. Obserwacje oraz badania fizykochemiczne opadów, z pominięciem analiz składu granulometrycznego opadu mokrego, są prowadzone w sieci 25 punktów pomiarowych w stacjach synoptycznych IMGW na terenie całego kraju. Dzięki intensywnemu rozwojowi technik instrumentalnych powstają nowe możliwości identyfikacji ilości i wielkości cząstek zawiesin. Przykładem jest granulometr laserowy, który pozwala identyfikować zróżnicowane formy zawiesin w wodzie. W pracy przedstawiono badania wykonane z wykorzystaniem granulometru laserowego Mastersizer 2000. Ocenę przydatności tej analizy instrumentalnej przeprowadzono na podstawie wyników badań spływów wód opadowych i roztopowych, uzyskanych z trzech stanowisk pomiarowych na terenie Dolnego Śląska i jednego stanowiska w województwie lubuskim.
EN
Knowledge about the quantity and quality of pollutants in rain waters and melted snow drained from various areas is needed to assess the possibility of stormwater management in place of its formation. Observations and physico-chemical analyses of rain waters, except for grain size composition of wet deposition, are made throughout the country in 25 sampling points located at the Institute's of Meteorology and Water Management weather posts. New possibilities of identification of the amount and particle size of suspensions appeared thanks to new instrumental techniques. Laser granulometer allows for identifying different forms of suspensions. This article presents the particle size analyses of rain and snow-melt waters made with laser granulometer. The usefulness of this method was assessed based on stormwater samples taken from three sites situated in the dolnośląskie province and from one in the lubuskie province.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article presents the particle size analysis results of suspensions occurring in surface waters from the Odra River in Wroclaw using laser granulmeter. It was proved that this analysis can be find application in monitoring to surface water quality measurements.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.