The aim of this research work was to evaluate the one bath dyeing of polyester/cotton blend and to compare the results with those of two bath dyeing. Polyester/cotton (50:50) blend fabrics were studied using dichlorotriazine based reactive dye and compatible disperse dye. The one bath one step method was used to shorten the dyeing process, increase yield and reduce the utility and chemical cost. Trichloroacetic acid (TCAA) was used to provide an acidic and basic medium with a change in temperature. A TCAA/sodium carbonate buffer was also used to obtain the best colour yield. In two bath dyeing disperse dye was fixed on polyester fibre in an acidic medium, whereas reactive dye was fixed on cellulosic fibre in an alkaline medium. In the final stage, the dyed fabric was evaluated by testing the light, washing and rubbing fastness and colour yield strength properties of the dye. The results clearly show that polyester/cotton fabric presents good fastness and colour strength values when the one bath one step dyeing method is used.
PL
Celem badania było opracowanie barwienia jednostopniowego w jednej kąpieli materiałów z mieszanek poliestrów i bawełny, oraz porównanie wyników z wynikami z procesu barwienia w dwóch kąpielach. Badano materiały z mieszanki 50:50 poliester/bawełna. Stosowano barwniki reaktywne oparte na dichlorotriazine i odpowiednie barwniki dyspersyjne. Metoda barwienia jednostopniowego w jednej kąpieli była używana dla skrócenia procesu barwienia, wzrostu wybarwialności i zmniejszenia kosztów. Kwas trójchlorooctowy (TCAA) stosowano dla uzyskania kwaśnego i zasadowego medium zmieniającego swoją kwasowość ze zmianą temperatury. Bufor TCAA/węglan sodu był również stosowany dla uzyskania najlepszego wybarwienia. W barwieniu dwu-kąpielowym barwnik dyspersyjny był utrwalany na włóknach poliestrowych w kwaśnym medium podczas gdy reaktywny barwnik był utrwalany na włóknach celulozowych w medium alkalicznym. W końcowym stadium barwiony materiał był poddany badaniom na odporność na światło, pranie i tarcie. Badano również wybarwienie. Wyniki jasno wskazują, że materiały poliestrowo-bawełniane mają dobrą odporność oraz jakość koloru przy barwieniu metodą jednostopniową w jednej kąpieli.
Metoda polega na pobieraniu zawartego w powietrzu kwasu trichlorooctowego na filtr bibułowy, ekstrakcji osadzonej substancji wodą i analizie chromatograficznej otrzymanego roztworu. Oznaczalność metody wynosi 0,2 mg/m3.
EN
Determination of a worker’s exposure to airborne trichloroacetic acid is carried out by use of a paper filters (37 mm). Air samples are collected at a maximum flow rate of 60 L/h until a maximum collection volume of 36 L is reached. Samples are extracted with water and analyzed by HPLC using a DAD detector. The working range is 0.2 to 4 mg/m3 for a 36-L air sample.
Kwas trichlorooctowy (TCA) jest produkowany przez chlorowanie kwasu octowego lub chlorooctowe-go. Powstaje on także jako produkt uboczny przy chlorowaniu wody w reakcji chloru z substancjami humusowymi. Kwas trichlorooctowy jest stosowany głównie do produkcji soli sodowej, która jest wykorzystywana jako selektywny herbicyd. Związek stosuje się w medycynie i w laboratoriach badawczych oraz jako produkt pośredni w syntezie organicznej i nieorganicznej. Kwas trichlorooctowy jest substancją wyso-kotonażową – jej produkcja w Europie, głównie w Niemczech, wyniosła w 2008 r. 5 ÷ 10 000 t. Kwas trichlorooctowy jest zaklasyfikowany jako produkt żrący i niebezpieczny dla środowiska – działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, może powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym, a w roztworach wodnych działa żrąco na skórę i oczy. Dane dotyczące rakotwórczego działania kwasu trichlorooctowego na ludzi są ograniczone. Istnieją dane o powstawaniu gruczolaków i raków wątroby po narażeniu samców myszy B6C3F1 na wzrastające dawki kwasu trichlorooctowego. Substancja ta została zaklasyfikowana przez IARC do grupy III (brak podstaw do klasyfikacji substancji jako rakotwórczej dla ludzi). W wyniku narażenia zwierząt doświadczalnych per os związek działał embriotoksycznie oraz wywoływał wady rozwojowe w tkankach miękkich szczurów (głównie w układzie sercowo-naczyniowym). Większość państw europejskich ustaliła normatyw higieniczny kwasu trichlorooctowego w zakresie 5 ÷ 7 mg/m3, a w ACGIH przyjęto stężenie 6,7 mg/m3 za wartość TWA. Wartości dopuszczalnych stężeń kwasu trichlorooctowego w środowisku pracy nie zostały ustalone w Polsce, Niemczech oraz w Unii Europejskiej. Na podstawie dostępnych danych nie można ustalić zależności dawka-odpowiedź dla działania drażniącego kwasu trichlorooctowego. Nie należy spodziewać się odległych skutków działania tego związku. Zaproponowano przyjęcie dla kwasu trichlorooctowego takich samych wartości dopuszczalnych stężeń jak kwasu monochlorooctowego, związku o podobnej sile działania drażniącego – wartości naj-wyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) na poziomie 2 mg/m3 oraz wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia chwilowego (NDSCh) na poziomie 4 mg/m3. Zaproponowane wartości normatywów higienicznych powinny zabezpieczyć pracowników przed skutkami działania drażniącego kwasu trichlorooctowego. Nie ma podstaw do ustalenia wartości dopuszczalnego stężenia w materiale biolo-gicznym (DSB) kwasu trichlorooctowego. Zaleca się także oznakowanie związku literą „C” – substancja o działaniu żrącym.
EN
Trichloroacetic acid is used in the production of some herbicides, in medicine, research laboratories, as a solvent and as an intermediate product in organic and inorganic synthesis. Trichloroacetic acid is corrosive by direct skin or eye contact with concentrated aqueous solutions. The primary effect of this substance is local irritation. For trichloroacetic acid there is no reliable dose-response information for sensory irritation. Therefore it was proposed to establish a MAC value for trichloroacetic acid by analogy to monochloroacetic acid. Although there is no dose-response data for the irritation effect of monochloroacet-ic acid, the MAC value was set at 2 mg/m3 and the STEL value at 4 mg/m3 on the basis of expert judgment. Considering evidence on corrosive properties of trichloroacetic acid, additional determination with the “C” letter was proposed.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.