Long-term territory sustainability is an essential prerequisite for its utility properties. The given principle applies universally. Its importance was enhanced especially in the industrial landscape and industrial agglomerations. Prerequisite for the sustainability of the area is balanced state of aquatic ecosystems, their protection and recoverability in different natural cycles. The Czech Republic is dependent on their own resources of surface and groundwater due to the fact that a relative roof of Europe does not have any significant water inflow into its territory from neighboring countries. With the changing climatic conditions around the world including Europe we can expect at least a number of decades to a lack of water to a different technological or energy utilization. Restrictions on the amount of water for implementation are reflected in industrial agglomerations necessary reduction in water consumption, at least periodic character. The given condition must be prepared by the infrastructure that is already in the preventive phase development scenarios of solutions, depending on the potential threat of water scarcity in the subject region. The following article deals with this issue in question not only in terms of natural hazards, but also in terms of what the potential risks creating industrial landscape on aquatic ecosystems and suggests what means and ways to minimize threats to make them acceptable in the trend of long-term state environmental sustainability.
PL
Długoterminowa stabilność terenu jest warunkiem koniecznym jego wykorzystania. Zasada ta ma znaczenie uniwersalne. Znaczenie stabilności wzrosło szczególnie w krajobrazie przemysłowym i aglomeracjach przemysłowych. Warunek wstępny do zrównoważonego rozwoju obszaru jest zrównoważony stan ekosystemów wodnych, ich ochrona i możliwość odzyskania wody w różnych cyklach naturalnych. Republika Czeska jest uzależniona od własnych zasobów wód powierzchniowych i podziemnych ze względu na fakt, że nie ma znacznych dopływów wody na jej terytorium z sąsiednich krajów. Wraz ze zmieniającymi się warunkami klimatycznymi na całym świecie w tym w Europie możemy spodziewać się przynajmniej kilku dziesięcioleci niedostatku wody do wykorzystania technologii lub energii. Ograniczenia ilości wody do konsumpcji znajdują odzwierciedlenie w koniecznej redukcji ilości zużywanej wody w aglomeracjach przemysłowych. Infrastruktura musi zostać przygotowana na możliwe ograniczenia, w zależności od potencjalnego zagrożenia niedoborem wody w badanym regionie. W artykule omówiono tę kwestię nie tylko pod kątem zagrożeń naturalnych, ale także pod względem potencjalnego ryzyka tworzenia krajobrazu przemysłowego w ekosystemach wodnych. Przedstawiono środki i sposoby minimalizowania zagrożeń, aby były akceptowalne w aspekcie długoterminowej równowagi środowiskowej państwa.
The paper is an Engineer degree dissertation written at the Faculty of Architecture of the Krakow University of Technology as a diploma paper for 1st degree studies in the field of landscape architecture. It received the main award in the competition organised by the Association of Polish Landscape Architects for the best engineer’s dissertation written in the academic year 2015/2016. The topic of the paper is the development design of an estate garden in the former workers’ housing estate in the Nikiszowiec district in Katowice. The detailed study includes the interior of the courtyard of one of the residential blocks in Nikiszowiec. Nikiszowiec was founded as a workers’ estate, constructed in the beginning of the 20th century and designed by Georg and Emil Zillmann from Berlin-Charlottenburg. Its spatial arrangement has remained unchanged for nearly a century. The created space has been developed intensively. The estate consists of nine residential blocks. Each of these development blocks is enclosed by the surrounding structures, with a large courtyard inside. The design of block interiors offers an opportunity to create enclaves of greenery, as well as leisure, recreation and integration spaces for residents, which will both beautify and soften the harsh landscape of brick family homes (so-called familok). The conducted historical and sociological research resulted in the development concept for one of the gardens in the courtyard. Its aim is to create a space that will be functional, friendly for local inhabitants, with a clear layout that will be based on historical traditions and genius loci.
PL
W artykule zaprezentowano pracę dyplomową inżynierską, wykonaną na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, jako pracę końcową studiów pierwszego stopnia na kierunku architektura krajobrazu. Została ona wyróżniona główną nagrodą w konkursie organizowanym przez Stowarzyszenie Polskich Architektów Krajobrazu na najlepszą pracę inżynierską wykonaną w roku akademickim 2015/2016. Tematem pracy jest projekt zagospodarowania ogrodu śródblokowego w dawnym osiedlu robotniczym w dzielnicy Nikiszowiec w Katowicach. W zakres szczegółowego opracowania wchodzi wnętrze dziedzińca, jednego z kwartałów urbanistycznych Nikiszowca. Nikiszowiec powstał jako osiedle robotnicze wybudowane na początku XX wieku według projektu Georga i Emila Zillmannów z Berlina-Charlottenburga. Jego układ przestrzenny pozostał w niezmienionej formie od blisko 100 lat. Wykreowana tu przestrzeń została intensywnie zabudowana. Kompozycja składa się z dziewięciu kwartałów mieszkalnych. Każdy kwartał (blok zabudowy) jest zamknięty okalającą zabudową, a wewnątrz znajduje się ogromny dziedziniec. Projekt wnętrz kwartałów to szansa na stworzenie zielonych enklaw, przestrzeni odpoczynku, rekreacji i integracji społecznej dla mieszkańców, które jednocześnie upiększą i złagodzą surowy wizerunek krajobrazu ceglanych familoków. Na podstawie przeprowadzonych badań historycznych i społecznych powstała koncepcja zagospodarowania jednego ogrodu na dziedzińcu, zakładająca stworzenie przestrzeni przyjaznej mieszkańcom, funkcjonalnej, o czytelnej kompozycji, wykorzystująca tradycje historyczne i genius loci.
Niniejszy artykuł podejmuje zagadnienia dotyczące zmieniających się kryteriów wartościowania krajobrazów w zależności od uwarunkowań, które je kształtowały w kolejnych epokach, od okresu przemysłowego do współczesności. Ma na celu przeanalizowanie przyczyn zachodzących zmian, ich tendencje oraz kierunki w odniesieniu do przestrzeni o charakterze przemysłowym i sakralnym, dominujących na obszarze Górnego Śląska, oraz odnalezienie w tych przemianach specyfiki tożsamości kulturowej regionu.
EN
This article undertakes the issue pertaining to the changing criteria of evaluating landscapes, depending on the conditions they were shaped by in subsequent epochs from the industrial period to the contemporary times. It is aimed at analysing the reasons for the occurring changes, their tendencies and directions with reference to the industrial and sacral space dominating in Upper Silesia and finding the specificity of the region's cultural identity in these changes.
An industrial landscape and industrial agglomerations have a whole series of characteristic properties and features that distinguish them markedly from a natural landscape. In the beginning of the 19th century, industrial landscapes began to be formed in places of finding of some of various types of natural resources of the state concerned. Subsequently, towns with another big technical infrastructure changing the natural landscape pattern have been developed in their surroundings. At present, some industrial zones can also be regarded as industrial landscapes. A primary feature of all industrial landscapes, especially heavy industrial landscapes, is emission releases to air and gradual contamination of groundwater and surface water due to industrial activities. Although emissions remain in air for a relatively short time, then contamination, especially groundwater contamination, has long persistence and acts very frequently even after termination of source operation. With reference to the fact that water is a precondition for the life of humans, fauna, flora and the functions of infrastructure of towns and municipalities, it is necessary to cope with the effects of water contamination in a way that minimizes the given risks and maximizes the result of the solution adopted. The following article defines natural and anthropogenic threats arising in an industrial landscape, their negative influences on aquatic ecosystems and a means of minimizing their negative effects. The effects of these threats are to be reassessed with regard to the changing world climate and a gradual decrease in freshwater resources. The reassessment is necessary because the volume of inorganic contaminants in old environmental burdens remains the same, but the volume of water decreases, and thus the current quality of water for drinking, agriculture and industrial needs changes.
PL
Krajobraz oraz aglomeracje przemysłowe przedstawiają całe zestawy charakterystycznych cech i właściwości, które znacząco odróżniają je od krajobrazu naturalnego. Na początku XIX wieku krajobrazy przemysłowe zaczęły się formować w miejscach wydobywania różnego rodzaju surowców naturalnych. Następnie w okolicy rozwinęła się infrastruktura techniczna, która odmieniła elementy krajobrazu naturalnego. Obecnie niektóre strefy przemysłowe również uważane są za krajobrazy przemysłowe. Podstawową cechą krajobrazów przemysłowych, a w szczególności krajobrazu przemysłu ciężkiego, jest emisja do powietrza oraz stopniowe zanieczyszczenie wód lądowych i powierzchniowych. Jest to spowodowane aktywnością przemysłową. Choć emisja pozostaje w powietrzu w relatywnie krótkim czasie, to z kolei zanieczyszczenie wód, w szczególności lądowych, pozostaje na bardzo długo, a jego skutki zagrażają na długo po zakończeniu aktywności przemysłowej. Biorąc pod uwagę fakt, że woda to podstawowy warunek istnienia ludzkości, fauny oraz flory oraz efektywnego działania infrastruktury miejskiej i gminnej, ważne jest znalezienie takiego sposobu walki z efektami zanieczyszczeń wody, który zminimalizuje ponoszone ryzyko. Niniejszy artykuł omawia naturalne i antropogeniczne zagrożenia powstające w krajobrazie przemysłowym, ich negatywny wpływ na ekosystem wodny, oraz sposoby na minimalizację tego wpływu. Oddziaływanie tych zagrożeń należy ponownie ocenić ze względu na zmieniający się światowy klimat oraz stopniowy zanik źródeł świeżej wody pitnej. Ponowna ocena jest konieczna, ponieważ o ile ilość zanieczyszczeń nieorganicznych w dawniej obciążanych środowiskach pozostaje taka sama, to ilość wody maleje, dlatego obecna jakość wód pitnych oraz na potrzeby rolnictwa i przemysłu wymaga poprawy.
Industrial (mines, factories) and post-industrial (abandoned facilities and ruins) spaces, heavily transformed by human destructive activity evoke no associations with primeval nature. It is difficult to label them under the category of a picturesque landscape which has always provided inspiration for painters. The goal of this essay is to present activities of curators and contemporary artists for whom such places not only constitute a source of inspiration, but are also attractive exhibition spaces. Against the background supplied by the history and memory of their former users, they imbue industrial buildings and their surroundings with a new aesthetic and conceptual context. They also frequently contribute to revitalisation of the industrial heritage.
PL
Przestrzenie industrialne (kopalnie, fabryki) i postindustrialne (pustostany i ruiny), mocno przekształcone niszczycielską działalnością człowieka, nie budzą skojarzeń z pierwotną naturą. Trudno przyporządkować do nich kategorię malowniczego krajobrazu, który zawsze pasjonował malarzy. Celem tego szkicu jest prezentacja działalności kuratorów i artystów sztuki współczesnej, którzy odnajdują w tych miejscach zarówno inspirację, jak i atrakcyjną przestrzeń wystawienniczą. Budynkom przemysłowym i ich otoczeniu, na podstawie historii i pamięci ich dawnych użytkowników, nadają nowy, estetyczny i konceptualny kontekst. Nierzadko przyczyniają się także do rewitalizacji dziedzictwa industrialnego.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ogrody pracownicze stanowiły nieodzowny element przestrzenno-funkcjonalny górnośląskich osiedli przemysłowych XIX, a przede wszystkim przełomu XIX i XX w. Ich wielkość, lokalizacja czy struktura użytkowa, podobnie jak układ kompozycyjny całego zespołu, zależne były od wielu czynników, w tym ekonomicznych i lokalizacyjnych, oraz ówczesnych idei i postaw społecznych. Niniejszy artykuł ma na celu prześledzenie różnorodności ich form, zasad funkcjonowania, urządzania i użytkowania na podstawie wybranych publikacji z epoki autorstwa K. Seidla, H. Köchla oraz H. Reuffurtha. Opracowania te stanowią istotne źródło wiedzy dotyczące tego typu terenów, przede wszystkim jednak uzmysławiają ich wysoką rangę w strukturze funkcjonalno-społecznej osiedla przemysłowego, jak i krajobrazu górnośląskiego.
EN
The workers’ gardens made up the indispensable functional and spatial element of the Upper Silesian industrial housing estates in 19th century, and first of at the turn of 19th and 20th century. Their size, location or the usable structure, similarly how the compositional arrangement of whole establishment, dependent from many factors: economic, locational, as well as contemporary ideas and the social attitudes. The present article has on aim tracing variety of their forms, principles of functioning, the fittings, and the use, on basis of chosen publication from epoch, of authorship the K. Seidl, H. Köchel, as well as the H. Reuffurth. These studies are very important source of knowledge relating this type of terrains, first of all they realized they high rank in functional and social structure settles industrial settles, as and Upper Silesian landscape.
Relikty dawnego przemysłu stanowią bogate źródło wiedzy i powinny być szeroko wykorzystane do celów naukowych oraz dydaktycznych. Na obszarze Górnego Śląska istnieją liczne obiekty poprzemysłowe, będące dziedzictwem tego regionu. Pozostałości po działalności przemysłowej, która rozwijała się tu od czasów średniowiecza (górnictwo kruszcowe) powinny być adaptowane do celów turystycznych i udostępniane szerokiemu kręgowi odbiorców. Znaczna część obiektów, które zostały przedstawione w artykule została już odpowiednio zagospodarowana jednakże jeszcze pozostaje wiele takich, które winny być zaadaptowane do potrzeb turystyki poprzemysłowej.
EN
The relics of the forms of industry who does not exist nowadays provide us with rich sources of knowledge and should be widely used for scientific and didactic purposes. Within the terniroty of the Upper Silesia a lot of postindustrial buildings exist which stand for a heritage of this region. Remains of industrial activities, which have been developed have since the Middle Ages (crumble mining) should be adapted for tourist purposes and ought to be rendered accessible to wider circle of receivers. A considerable part of these locations, which have been presented in the article, has already been renovated and enlivened, but at the same time there are still many objects which should be adapted for postindustrial tourism.
Opracowanie jest próbą pokazania jak właściwie wybrane elementy krajobrazu przemysłowego mogą być wykorzystane do stworzenia oryginalnego produktu turystycznego, który w prezentowanym przypadku stał się czynnikiem zmiany wizerunku regionu, jego promocji i destynacji turystycznej. Na wstępie zaprezentowano teorię krajobrazu i jego typologię. Ze względu na zakres opracowania pokazano bliżej krajobraz kulturowy. Szczególnie ciekawym typem krajobrazu kulturowego cennym z racji możliwości wykorzystania go dla celów turystyki jest krajobraz przemysłowy, którego klasycznym i bogatym w formy i treści przykładem jest Górny Śląsk To właśnie tu wykorzystując wybrane elementy (zabytki) krajobrazu przemysłowego staraniem władz województwa śląskiego, samorządów i organizacji turystycznych powstał „Szlak Zabytków Techniki” jako markowy produkt turystyczny regionu, który aktualnie obejmuje 36 wybrane obiekty nawiązujące do historii i tradycji dziedzictwa przemysłowego województwa Śląskiego.
EN
The study is an attempt to show how well the selected components of the industrial landscape can be used to create the original tourism product, which in the presented case has become a factor in changing of image of the region, its tourism promotion and distillation. At the outset, presented a theory of landscape and its typology. Because of the extent of showing the development of closer cultural landscape Particularly interesting type of valuable cultural landscape because of the possibility of using it for tourism purposes is the industrial landscape, as classic and rich in form and content is an example of Upper Silesia It was here using the selected elements (landmarks) landscape industrial efforts of the authorities of the Silesian Province, local authorities and tourist organizations was " The Route of Monuments of Technology in Silesian District” as branded tourist products of the region, which covers 36 selected objects referring to the history and traditions of the industrial heritage of the Silesian District.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW