The idea of sustainable development did not appear in the eighteenth century for ecological reasons to save the environment or humanitarian reasons to save humanity, but for economic reasons to improve the management of forests and fossil resources. Its creator was Hans Carl v. Carlowitz (1645-1714), a Saxon tax accountant and mining administrator. The idea has always served an economic purpose – constant economic growth as well as increase of productivity and profit. Therefore, it worked best in the sphere of management. Over time, it turned out that one could achieve better economic effects. when one combines economic goals with those that people have always strived for – to create a better world, life and interpersonal relations. This requires care for the good condition of the natural and social environment. Consequently, the idea of sustainable development was coupled with the goals of ecology and sozology. Unfortunately, for various reasons, the modern world is less and less conducive to achieving these goals. Therefore, one can increasingly difficult implement the postulates of sustainable development, even in the sphere of economy. It has become clear that sustainable development is not a panacea for all the ills of the world. The idea of this unrealizable development turned into a myth and a tool to manipulate people's feelings and dreams of a better life. With their help, one mobilizes people to higher and higher productivity, which generates an increase in the enrichment of the financial elite and to the accompanying to it deepening of social inequalities, which are the source of all the evil.
PL
Idea rozwoju zrównoważonego nie pojawiła się w XVIII wieku z przyczyn ekologicznych dla ratowania środowi-ska ani humanitarnych dla ratowania ludzkości, tylko z ekonomicznych dla poprawy gospodarowania lasami isu-rowcami kopalnymi. Jej twórcą był Hans Carl v. Carlowitz (1645-1714), saksoński księgowy podatkowy i za-rządca górniczy. Przez cały czas służyła celom ekonomicznym –nieustannemu wzrostowi gospodarczemu, wy-dajności i zysku. Dlatego najlepiej sprawdzała się przede wszystkim w sferze gospodarowania. Z czasem okazało się, że lepsze efekty ekonomiczne można osiągać wtedy, gdy cele ekonomiczne połączy się z takimi, do których ludzie zawsze zmierzali –do stworzenia lepszego świata, życia i relacji międzyludzkich. A to wymaga troski odobry stan środowiska przyrodniczego i społecznego. Wskutek tego idea rozwoju zrównoważonego sprzęgła się z celami ekologii i sozologii. Niestety, z różnych względów współczesny świat coraz mniej sprzyja realizacji tych celów. Dlatego coraz trudniej urzeczywistniać postulaty rozwoju zrównoważonego, nawet w sferze ekonomii. Przekonano się, że rozwój zrównoważony nie jest panaceum na wszystkie bolączki świata. Idea tego nierealizo-walnego rozwoju przekształciła się w mit i narzędzie manipulacji uczuciami i marzeniem ludzi o lepszym życiu. Za ich pomocą mobilizuje się ludzi do coraz wyższej produktywności, która generuje wzrost bogacenia się elit finansowych i towarzyszące mu pogłębianie nierówności społecznych będących źródłem wszelkiego zła.
Górnictwo rozumiane w sposób kompleksowy generuje zwykle konflikty społeczno-środowiskowe, u podstawy których leżą (często wymiennie) silne emocje oraz język, bedący sposobem interpretacji rzeczywistości. Rodzaje konfliktu, wyróżnione w tzw. kole Moore'a, w rzeczywistości oddziałowują na siebie wzajemnie, a tym samym przedmiotowy konflikt tworzy bardziej dynamiczny charakter, przybierając geometryczny kształt walca (cylindra). Stwarza to nie tylko nowe możliwości analityczne, ale przede wszystkim szansę na działania profilaktyczne.
Planując dużą inwestycję w przestrzeni publicznej, trzeba liczyć się z możliwością wystąpienia konfliktu społecznego. Gdy inwestycja związana jest z branżą komunalną, jest on niemal pewny. Brak strategii informacyjno-konsultacyjnej może doprowadzić do katastrofy.
Problem powstawania konfliktów towarzyszących wywozowi surowców skalnych z rejonu Dolnego Śląska jest zjawiskiem stale aktualnym. Wśród daleko idących planów przekształceń dolnośląskiej sieci drogowej brakuje obecnie innowacyjnych rozwiązań, umożliwiających godzenie interesów branży górniczej oraz mieszkańców obszarów eksploatacyjnych. Możliwość modelowania i prognozowania występowania zjawisk konfliktowości może skutecznie wspomagać rozwiązanie tego problemu, zwłaszcza przy skutecznym przewidywaniu dokładnej lokalizacji miejsc konfliktów.
Region Dolnego Śląska stanowi na mapie Polski ważny ośrodek produkcji surowców skalnych. Utrzymanie wysokiego poziomu wydobycia oraz transportu kopalin jest jednak niezwykle problematyczne, biorąc pod uwagę ich niekorzystny wpływ na otoczenie. Pogodzenie interesów branży górniczej oraz mieszkańców rejonów o szczególnie wysokim poziomie produkcji surowców, stanowi jedno z najpoważniejszych wyzwań stawianych przed władzami administracyjnymi województwa. Pozytywne rezultaty oceny wariantów wywozu surowców skalnych może przynieść zastosowanie kryterium efektywności Kaldora-Hicksa.
Autorzy podejmują próbę odpowiedzi na pytanie o to, czy słuszne jest wiązanie walki zbrojnej z istotą wojny, a konfliktu zbrojnego z jej przejawem i, wreszcie, czy wojna jest dużym konfliktem społecznym? W próbie tej skłaniają się ku konstatacji propagowanej przez filozofię bezpieczeństwa, która głosi, że istotę wojny słuszniej jest wiązać z analitycznym rozróżnieniem takich czynów prostych (dokonanym przez Tadeusza Kotarbińskiego), jak czyny konserwacyjne i dekonstrukcyjne, z ich złożeniem. W przekonaniu autorów pozwala to na traktowanie metody wojennej, wykorzystywanej z użyciem różnych sił i środków, jako nieodzownej dla życia społecznego, jego przetrwania i rozwoju oraz doskonalenia.
EN
The authors attempt to answer the following questions: Is it appropriate to combine armed struggle with the nature of war? Is war is a big social conflict? In their deliberations the authors agree with the theses of security philosophy, according to which the essence of war should be associated with the distinction (according to Kotarbiński) of simple deeds, such as conservation deeds and deconstructive deeds. It is the authors’ opinion that this approach better shows the essence of war than the concepts combining it with violence or civil strife. This allows one to see war, and more specifically, the methods of warfare, used with a variety of assets, as in-dispensable to social life, its survival, development and improvement.
W latach 2011–2013 Instytut Ochrony Środowiska – PIB (IOŚ-PIB) zrealizował projekt badawczy pt. „Modele konfliktów społecznych na obszarach objętych ochroną w ramach sieci Natura 2000 w Polsce”. Badania terenowe prowadzone w ramach realizacji projektu objęły wszystkie województwa naszego kraju. Celem artykułu jest przedstawienie rezultatów projektu, w tym przede wszystkim ustaleń, dotyczących przyczyn oraz czynników wzmacniających prawdopodobieństwo występowania konfliktów na obszarach Natura 2000. Podstawowe przyczyny konfliktów społecznych na obszarach Natura 2000 mają charakter planistyczny (błędy w planowaniu obszarów, kolizja dokumentów strategicznych), inwestycyjny, infrastrukturalny oraz przyrodniczy. Częste przyczyny konfliktów to również konieczność ograniczenia niektórych funkcji gospodarczych lub sprzeczność funkcji gospodarczych dotychczas realizowanych na poszczególnych obszarach Natura 2000.
EN
In the years 2011-2013 Institute of Environmental Protection – National Research Institute (IEPPIB) ran a research project "Models of social conflicts in protected areas within the Natura 2000 network in Poland.” Field studies conducted in the framework of the project covered all the provinces of our country. The intention of this article is to present the results of a project, including in particular the findings of the causes and factors enhancing the likelihood of conflict in Natura 2000 areas. The basic causes of social conflicts in Natura 2000 areas are linked with planning (planning inconsistencies, collision of strategic documents), investments, infrastructure and natural environment (e.g. dama ges caused by animals). Common causes of conflicts are also linked with the need to restrict some economic functions or contradictions of economic functions realized so far in particular Natura 2000 areas.
Autorzy na wstępie przedstawiają dwie przeciwstawne tendencje w rozumieniu natury i roli wojny w społeczeństwie: po pierwsze, zjawiska te są osadzone w naturze ludzi i ludzkości (oznacza to, że bez wojny nie ma człowieka, kultury i cywilizacji, jego życia i społeczeństwa oraz państwa, a więc wojna jest naturalna i konieczna do życia); po drugie, wojna nie jest osadzona w naturze ludzi, jest wypaczeniem w życiu wspólnotowym ludzi i w relacjach między nimi; oznacza to, że jeżeli wojny występują, to są wyrazem degradacji człowieka i społeczeństwa. Te tendencje są obserwowane w odwiecznej dyskusji o wojnie i autorzy pokazują wiele przykładów takiego postrzegania wojny.
EN
At the beginning the authors present two opposing trends related to the understanding of the nature and the role of war in society: first, that these phenomena are embedded in the nature of human beings and humanity (which means that without war there is no human being, culture and civilization, its life, society or state, so war is natural and necessary for life); second, war is not embedded in human nature, is a distortion in community life and relations between people; this means that if wars occur, they show the degradation of human beings and society. These trends are observed in the eternal debate on war and the authors show numerous examples in which war is perceived in this way.
W artykule opisano edukacyjny aspekt przeciwdziałania konfliktom zbrojnym. Wyjaśniono zagadnienie konfliktów społecznych, ich uwarunkowania i przyczyny. Przedstawiono współczesne zagrożenia konfliktami zbrojnymi. Zaprezentowano możliwości i warunki przeciwdziałania konfliktom. W podsumowaniu zwrócono uwagę na potrzebę edukacji w zakresie zapobiegania i przeciwdziałania konfliktom zbrojnym.
EN
The article presents the educational aspect concerning armed conflicts. The author explains the issue of social conflicts, their conditions and reasons. The author also depicts the current threats of armed conflict. The chances and conditions required for conflict prevention are specified. The author strongly stresses the need of education with respect to the prevention and counteraction of armed conflicts.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In the contemporary world of global economy and global conflicts, security assumed the proportions of activities’ primary goal and an important subject of social sciences’ interest. It is certainly the response of countries belonging to the Western culture circle to new challenges relating to the existence foundations of developed democratic societies. However, this also results in a series of harmful simplifications that grow to the strength of dogmas. One of them is the “unchanging” and „fundamental” opposite of a conflict and security or a conflict and progress. Discussing selected social conflict concepts the author shows the complexity of this problem.
W latach 2004-2009, w związku z dobrą koniunkturą w budownictwie, drogownictwie i przemyśle cementowo-wapienniczym, pojawił się w Polsce szereg nowych projektów związanych z górnictwem skalnym, co z kolei pociągnęło za sobą liczne konflikty społeczne na tle środowiskowym. Na podstawie różnych źródeł autor artykułu odnotował w omawianym okresie około 25 konfliktów tego rodzaju, co z pewnością nie wyczerpuje listy wszytkich przypadków.
Projekty w dziedzinie gospodarki odpadami - właściwie jej wszystkich działów, a nie tylko termicznego przekształcania odpadów komunalnych (TPOK) - należą do takiej grupy zamierzeń inwestycyjnych, które są pod "szczególną obserwacją" społeczną. Pod tym względem można je przyrównać np. do projektów budowy dróg i autostrad, obiektów energetycznych i hydroenergetycznych, dużych zakładów przemysłowych czy lotnisk.
Coraz częściej decyzja o rozpoczęciu inwestycji w gminie oznacza groźbę wybuchu konfliktu społecznego. Sytuacja ta dotyczy szczególnie tych projektów, które wiążą się z negatywnymi skutkami dla ludzi i środowiska naturalnego - z hałasem, wibracjami, emisją trujących substancji.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Konflikty są na stałe wpisane w funkcjonowanie przedsiębiorstwa Dlatego zasadne jest poznawanie przyczyn i ustalanie ich powszechności w organizacjach różniących się czasem istnienia na rynku, branżą oraz wielkością. W artykule zaprezentowano wyniki badań, w świetle których można stwierdzić, że najczęściej postrzeganymi przyczynami konfliktów pomiędzy jednostkami organizacyjnymi (wydziałami, działami) w przedsiębiorstwach Środkowego Nadodrza są: niesprawne komunikowanie się, nieskuteczne przekazywanie informacji oraz wadliwa koordynacja pracy. Nasilenie większości przyczyn konfliktu maleje w badanych przedsiębiorstwach w miarę ich trwania, "nabywania doświadczenia". To natomiast, które - spośród dziesięciu badanych - przyczyn konfliktów częściej ujawniają się w przedsiębiorstwie, w pewnym stopniu zależy od branży w jakiej ono funkcjonuje oraz od wielkości organizacji, mierzonej liczbą zatrudnionych pracowników.
EN
Conflicts are immanent element of organisation life. That's why analysing their reasons and commonness seems to be legitimated. In this paper one has presented some ideas based on research results. One has com e to few conclusions considering reasons of conflicts. The reasons which are pointed most frequently are: inefficient communication, ineffective information delivering and defective work co-ordination. Intensification of most conflict reasons decreases due to their duration or "experience acquiring". This, which conflict reasons more often come to light, depends on line and size of organisation (measured with number of organisation members).
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Głównym założeniem koncepcji trwałego rozwoju jest szerokie włączenie troski o środowisko, jako podstawy rozwoju społeczno-gospodarczego, we wszystkie realne i regulacyjne działania człowieka. W związku z tym ilość (i zakres) decyzji dotyczących ochrony środowiska jest coraz większa. Niestety, wiele z tych decyzji rodzi społeczny sprzeciw, staje się źródłem konfliktów społecznych. Poprawne uregulowanie tych konfliktów oznacza zbliżanie się do porozumienia umożliwiającego jednoczesne poprawienie stanu środowiska i zaspokojenie potrzeb społecznych.
EN
Incorporation of environmental protection, as the basis of social and economic development, into all real and regulation activities of a man resulted in many decisions on environmental protection. Some of them strongly objected by the society may become the source of social conflicts. Proper regulation of the aforementioned conflicts gets us close to the consensus allowing for the improvement of the state of the environment and satisfaction of social needs i.e. the implementation of the concept of sustainable development. The paper provides a definition of ecological conflicts, presents the specific nature thereof and points to main directions of institutional changes facilitating regulation (avoidance, conciliation, solution) of social conflicts related with environmental protection. Mechanisms which may solve (reduce) conflict situations include: - development of legal guarantees of social consultations and negotiations in the decision making process and access to environmental information - system of compensations for lost benefits; - ecological education; proper preparation of the decision-makers participating in such consultations and negotiations.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW