Field experiments were carried out in 2005 and 2006 at two localities: Lipnik near Stargard Szczeciński and Kruszyn Krajeński near Bydgoszcz. The experiments were designed by split-plot method in 3 replications. Two factors were considered: irrigation (control, sprinkler irrigation) and nitrogen fertilization (0, 40, 80 and 120 kg N ha-1). Yields of non-irrigated true millet grown on the soil of the V quality class dependent on rainfall amount during the vegetation period. Lower yields (1.46 t ha-1) were noted in the year characterized by lower rainfall (161 mm from May 1 to August 31). Higher yields (2.45 t ha-1) were obtained in the year with higher rainfall (229 mm). Water needs of true millet during the vegetation period (May-August), estimated as optimal rainfall according to Klatt and Press, were higher on the very light soil (V quality class) at Kruszyn Krajeński (278mm and 294 mm, respectively) than those - on the light soil (IVb quality class) at Lipnik (260 and 256 mm, respectively). Highest rainfall deficiency during the vegetation period of true millet - estimated as a difference between optimal rainfall according to Klatt and Press for a particular month and the rainfall total in this month - was noted in July. Production results of irrigation dependent on the soil complex. Sprinkler irrigation significantly increased grain yields of true millet cv. ‘Jagna’ by 1.9 t ha-1 (97%) on the very light soil (Kruszyn Krajeński). Under conditions of the light soil (Lipnik) sprinkler irrigation increased the grain yield by 0.6 t ha-1 (17%). Under conditions of sprinkler irrigation, increased nitrogen fertilization doses (from 0 to 120 kg N ha-1) caused a significant grain yield increase of true millet to the amount 4.53 t ha-1 and 4.07 t ha-1, on the soil of the V quality class and that of IVb quality class, respectively.
PL
Doświadczenia polowe przeprowadzono w latach 2005 i 2006 w dwóch miejscowościach: Lipniku, koło Stargardu Szczecińskiego (gleba klasy bonitacyjnej IVb, kompleks przydatności rolniczej żytni dobry), i Kruszynie Krajeńskim, koło Bydgoszczy (gleba klasy bonitacyjnej V, kompleks przydatności rolniczej żytni słaby. Doświadczenia założono w układzie zależnym „split-plot” w 3 powtórzeniach. Badano dwa czynniki: nawadnianie (kontrola, deszczowanie) i nawożenie azotem (0, 40, 80 i 120 kg N·ha-1). Plony prosa uprawianego na glebie klasy V bez nawadniania zależały od ilości opadów w okresie wegetacji. Mniejsze plony (1.46 t·ha-1) zanotowano w roku o niższych opadach (161 mm od 1 maja do 31 sierpnia). Większe plony (2,45 t·ha-1) otrzymano w roku z wyższymi opadami (229 mm). Potrzeby wodne prosa w okresie wegetacji (maj - sierpień), oszacowane jako tzw. opady optymalne według Klatta i Pressa, były większe na glebie bardzo lekkiej (V klasa) w Kruszynie Krajeńskim (wynosząc odpowiednio 278 i 294 mm) niż policzone dla gleby lekkiej (klasa IVb) w Lipniku (odpowiednio 260 i 256 mm). Najwyższe niedobory opadów w okresie wegetacji prosa, policzone jako różnica pomiędzy opadami optymalnymi według Klatta i Pressa dla określonego miesiąca a sumą opadów rzeczywistych, zanotowano w lipcu. Efekty produkcyjne nawadniania zależały od kompleksu glebowego. Deszczowanie istotnie zwiększyło plony ziarna prosa odmiany ‘Jagna’ o 1,9 t·ha-1 (97%) na glebie bardzo lekkiej (Kruszyn Krajeński). W warunkach gleby lekkiej (Lipnik) deszczowanie zwiększyło plony ziarna o 0,6 t·ha-1 (17%). Wzrastające dawki nawożenia azotowego (od 0 do 120 kg N·ha-1) spowodowały (w warunkach deszczowania) istotny przyrost plonu ziarna prosa do poziomu 4,53 t·ha-1 na glebie V klasy i 4,07 t·ha-1na glebie klasy IVb.
W pracy określono zależności plonowania pszenżyta ozimego od sumy i rozkładu opadów w następujących okresach rozwojowych: wiosenny początek wegetacji - strzelanie w źdźbło, strzelanie w źdźbło - dojrzałość woskowa oraz w całym okresie wegetacji na glebach pszennych i żytnich w środkowej części Polski. Na podstawie 2437 danych z 19 stacji doświadczalnych z lat 1981-1996 opracowano modele plonowania. Przeprowadzone badania umożliwiły określenie, które z badanych parametrów i w jakich okresach mają istotny wpływ na wielkość plonu ziarna pszenżyta ozimego. Największe plony na kompleksach pszennych (ok. 7,3 t·ha-¹) wystąpiły, gdy opady wyniosły 200-240 mm. Liczba dni z opadem ≤ 5 mm i ogólna liczba dni z opadem nie wpływały wyraźnie na plon. Na kompleksach żytnich największy plon (6,5 t·ha-¹) otrzymano, gdy suma opadów wynosiła ok. 200-260 mm, liczba dni z opadem ≤ 5 mm była większa niż 45, a ogólna liczba dni z opadem - większa niż 60.
EN
The study presents dependence of winter triticale yielding on the sum and distribution of rainfalls in the growth stages: beginning of vegetation - shooting, shooting - dough maturity and in the whole vegetation season. Winter triticale was grown on wheat and rye soils in the middle part of Poland. Based on 2437 one-year experiments from 19 experimental stations over 1981-1996, a model of yielding has been elaborated. The study allowed determining which of the studied parameters and when exerts an essential impact on the yield of winter triticale. The largest yields of ca. 7.3 t·ha-¹ was obtained on wheat complexes when rainfall was 200-240 mm. The number of days with precipitation ≤ 5 mm and the total number of days with rainfall did not significantly correlate with the yield. The largest yield (6.5 t·ha-¹) on rye complexes was obtained at total rainfall ca. 200-260 mm, the number of days with rainfall ≤ 5 mm over 45 days and overall number of days with rainfall greater than 60 days.
W pracy określono zależności plonowania pszenżyta ozimego od sumy i rozkładu opadów w wybranych okresach wzrostu i rozwoju oraz w całym okresie wegetacji, w południowej części Polski, na glebach pszennych i żytnich. Na podstawie 1413 danych z lat 1981-1996 pochodzących z 12 stacji doświadczalnych przeprowadzono badania, które umożliwiły określenie wpływu wysokości i rozkładu opadów na wielkość plonu pszenżyta ozimego. Jakość gleby istotnie wpływała na plony pszenżyta ozimego. Najwyższe plony na kompleksach pszennych (ok. 7,0 t·ha-¹) wystąpiły, gdy suma opadów wynosiła 180-220 mm, liczba dni z opadem ≤ 5 mm - 35-45, a ogólna liczba dni z opadem - 50-60. Na kompleksach żytnich największy plon (6,5 t·ha-¹) otrzymano, gdy suma opadów wynosiła ok. 220-260 mm, liczba dni z opadem ≤ 5 mm była większa niż 50, a ogólna liczba dni z opadem - większa niż 60.
EN
The paper presents dependence of winter triticale yielding on the sum and distribution of rainfall in particular growth stages and throughout the vegetation season in the southern part of Poland on wheat and rye soils. The study was based on 1413 results of experiments carried out at 12 experimental stations in the years 1981-1996. Soil quality had a significant effect on winter triticale yielding. The highest yields of ca. 7.0 t·ha-¹ on wheat complexes were obtained under the following conditions: rainfall 180-220 mm, the number of days with rainfall ≤ 5 mm - 35-45 days and the overall number of days with rainfall 50-60 days. The respective figures for rye complexes (yield 6.5 t·ha-¹) were: 220-260 mm, over 50 days and over 60 days.
Na podstawie wyników doświadczeń COBORU z lat 1981-1996 określono zależność plonowania pszenżyta ozimego na glebach pszennych i żytnich w północnej części Polski od sumy i rozkładu opadów w następujących okresach wzrostu i rozwoju: wiosenny początek wegetacji - strzelanie w źdźbło, strzelanie w źdźbło - dojrzałość woskowa oraz w całym okresie wiosenno-letniej wegetacji. Wyniki pochodziły z 13 stacji, a łączna liczba danych wynosiła 1039. Dane opracowano stosując analizę korelacji i regresji kwadratowej. W warunkach prowadzenia badań największe plony pszenżyta ozimego (ok. 7,5 t·ha-¹) na kompleksach pszennych wystąpiły, gdy opady wyniosły 180-200 mm, liczba dni z opadem ≤ 45 mm była większa niż 50, a ogólna liczba dni z opadem - większa niż 60. Na kompleksach żytnich największy plon (6 t·ha-¹) otrzymano, gdy suma opadów wynosiła ok. 150-225 mm, liczba dni z opadem ≤ 5 mm była równa 60, a ogólna liczba dni z opadem - większa niż 60.
EN
Based on COBOR experiments from the years 1981-1996, the dependence of winter triticale yielding on rye and wheat soils in the northern part of Poland was determined on the sum and distribution of rainfall in the following growth periods: the spring beginning of vegetation - shoooting, shooting - dough maturity and in the entire summer vegetation. The results came from 13 stations, the total number of data being 1039. The data were processed using the square correlation and regression analysis. The highest yields of winter triticale on wheat complexes, ca. 7.5 t·ha-¹, were obtained when rainfall ranged between 180-225 mm, the number of days with rainfall ≤ 5 mm exceeded 50 days and the total number of days with rainfall was over 60 days. Respective figures for rye complexes (yield 6 t·ha-¹) were: 150-200 mm, 60 days and more than 60 days.
Omówiono oddzialywniania, jakim podlegają środki ochrony w roślin w kontakcie ze środowiskiem glebowym. Przedyskutowano stosowane współcześnie modele transportu i sorpcji pestycydów w glebie, a także przedstawiono modele opracowane przy wykorzystaniu najnowszych wyników prowadzonych badań nad sorpcją ksenobiotyków w glebie. Zwrócono uwagę na walidację jako jeden z etapów technik modelowania.
EN
In this paper same aspects of interactions between xenobiotics introduced to soil environment, particularly pesticides, and soil are discussed. The authors have concentrated on transport and sorption phenomena in soils. Recent developed models and short review of common known sorption equations are critically discussed here. Also some methods of statistical study in modelling are presented here. Key words: pesticides, sorption, transport, modelling, statistics
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.