W ramach swojej działalności gmina wykonuje szereg czynności, do których należą te podlegające podatkowi VAT (realnie opodatkowane stawką albo zwolnione) oraz niepodlegające mu.
This article addresses the issue of circular public procurement within the circular economy. The aim of the article is to investigate the relationship between awarding circular public procurements (CPPs) by local government units (LGUs) and the local context indicators, such as legally protected areas, level of income, expenditure or deficit per inhabitant, type of LGUs or model of LGUs management. The theoretical part approaches issues such as LGUs’ practice of awarding CPPs, and the problems associated with circular tenders’ criteria. The conducted empirical study revealed the potential of Polish LGUs for the circular economy, in the field of CPP. However, the results of the survey demonstrated that CPPs based on environmental, social, and economic award criteria, are a myth, not reality. LGUs have very strong purchasing power which may be used to support transformation toward a circular economy. The concluding part highlighted the need for minimum mandatory CPP awarding criteria.
PL
W artykule poruszono problematykę cyrkularnych zamówień publicznych w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym. Celem artykułu było zweryfikowanie związku pomiędzy udzielanymi przez jednostki samorządu terytorialnego zamówieniami publicznymi o obiegu zamkniętym, a kontekstem lokalnym tj. warunkami otoczenia w jakim działają jednostki samorządu terytorialnego. W części teoretycznej poruszane są takie zagadnienia jak praktyka samorządów w zakresie udzielania zamówień publicznych o obiegu zamkniętym oraz problemy związane z kryteriami udzielania zamówień publicznych o obiegu zamkniętym. Przeprowadzone badanie empiryczne ujawniło potencjał polskich jednostek samorządu terytorialnego dla gospodarki o obiegu zamkniętym, w obszarze zamówień publicznych o obiegu zamkniętym. Wyniki badania ankietowego wykazały jednak, że zamówienia publiczne o obiegu zamkniętym oparte na środowiskowych, społecznych i gospodarczych kryteriach oceny ofert, to mit, a nie rzeczywistość. Jednostki samorządu terytorialnego posiadającą bardzo dużą siłę nabywczą, którą można wykorzystać do wspierania transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. W końcowej części podkreślono potrzebę wprowadzenia na szczeblu unijnym minimalnych obowiązkowych cyrkularnych kryteriów oceny ofert w zamówień publicznych.
Podjęty w 1999 roku niezwykle istotny proces decentralizacji administracji publicznej, polegający na przekazaniu społecznościom lokalnym i regionalnym wielu kompetencji, stał się przyczynkiem do kształtowania się wielu zobowiązań. Samorząd terytorialny oprócz realizacji zadań w zakresie rozwoju gospodarczego został także zobligowany do budowania bezpieczeństwa i porządku publicznego na terytorium swojej jurysdykcji. Przedmiotowe bezpieczeństwo staje się główną wartością, niezbędną do prawidłowego funkcjonowania państwa oraz rozwoju społeczeństwa. Gwarancja tego atrybutu, należąca do władz publicznych zarówno rządowych, jak i samorządowych – zmierza do zapewnienia bezpiecznego życia społeczności lokalnych, które zamieszkują gminy, powiaty czy województwa. W tekście zostaną przybliżone wybrane, ze względu na dość złożony i rozbudowany charakter, te zadania, które są wdrażane przez jednostki samorządu terytorialnego w obszarze bezpieczeństwa publicznego.
EN
The extremely important process of decentralization of public administration undertaken in 1999, which involved the transfer of many competences to local and regional communities, contributed to the formation of many obligations. The local government, in addition to carrying out tasks in the field of economic development, is also obliged to build security and public order within the territory of its jurisdiction. This security becomes the main value, necessary for the proper functioning of the state and the development of society. The guarantee of this attribute, which belongs to public authorities, both government and local government, aims to ensure a safe life for local communities that live in communes, counties or voivodeships. The text will present selected tasks that are implemented by local government units in the area of public security due to their quite complex and extensive nature.
The article characterises the elements of a model for shaping the conditions for the proper functioning of local government units, which is based on ensuring an acceptable level of cybersecurity. In the practice space, there is a correlation between local government units and cyberspace, thus also cybersecurity. The functioning of local government in different environmental conditions involves visible benefits for its actors as well as many potential threats – all the more so, as even larger self-governments, equipped with greater financial and human resources, cannot avoid them. The dangers involved, which are increasing every year, result in a growing number of various incidents, which is a test for local governments in building appropriate security platforms and models.
PL
Autor artykułu charakteryzuje elementy modelu kształtowania warunków do prawidłowego funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego opartego na zagwarantowaniu akceptowalnego poziomu cyberbezpieczeństwa. W przestrzeni praktycznej istnieje korelacja między jednostkami samorządu terytorialnego a cyberprzestrzenią i tym samym cyberbezpieczeństwem. Funkcjonowanie samorządu terytorialnego w różnych warunkach środowiskowych wiąże się nie tylko z widocznymi korzyściami dla jej podmiotów, lecz także z wieloma potencjalnymi zagrożeniami, tym bardziej że nie udaje się ich uniknąć nawet większym samorządom, mającym większe zasoby finansowe i kadrowe. Rosnące z każdym rokiem niebezpieczeństwa z tym związane skutkują pojawieniem się większej liczby różnorodnych incydentów, co stanowi sprawdzian dla samorządów terytorialnych w budowaniu odpowiednich platform i modeli zabezpieczeń.
Krajowy System e-Faktur to system teleinformatyczny, którego założeniem jest przyjmowanie i udostępnianie faktur ustrukturyzowanych w formacie xml. W ostatnim czasie adresaci tego rozwiązania pozostawali w niepewności. 13 lipca br. Senat odrzucił ustawę wprowadzającą obowiązkowy KSeF od 1 lipca 2024 r., a 28 lipca Sejm odrzucił uchwałę Senatu. Potrzebne są dalsze kroki formalne, ale już znany jest kształt nowej regulacji.
Purpose: The aim of the article is to identify and assess the differentiation of the financial situation of communes without cities with poviat status in terms of changes in the number of their inhabitants in the eastern and western regions of Poland. Design/methodology/approach: Identification and evaluation of the diversification of the financial situation of communes without cities with poviat status in terms of changes in the number of their inhabitants in the eastern and western regions of Poland. The empirical material of the article consists of figures from the Local Data Bank of the Central Statistical Office in Warsaw for the years 1995 and 2018-2020. They apply both to the entire country and to all municipalities without cities with poviat rights, located in six voivodships of eastern and western Poland, i.e., Lubelskie, Podkarpackie and Podlaskie as well as Dolnośląskie, Lubuskie and Zachodniopomorskie. The collected and structured empirical material was developed in a descriptive, tabular, and graphic form, using the method of comparative analysis. Additionally, a score was made of all diagnostic features illustrating the financial situation of the analyzed local government units in the eastern and western regions of Poland against the background of the entire country for 2018-2020. Findings: The analysis of statistical data showed that changes in the number of population (inhabitants) constitute essential demographic conditions for the economy and financial situation of municipalities without poviat status in the analyzed regions of Poland. It also confirmed the research hypothesis, which assumes that communes in western regions of Poland are in a better financial situation compared to eastern regions, especially those with an increase in the number of inhabitants. Originality/value: The originality of the work is based on the author's approach to the analysis of the undertaken research issues and making a point evaluation of the financial situation of the examined local government units. The work is addressed primarily to local government officials responsible for local government public finances and the possibilities and directions of local socioeconomic development, as well as to decision-makers who implement regional development policy in Poland.
The aim of the article is an attempt to show the role of actions taken in the area of Smart Mobility in the process of shaping Smart City. The paper presents examples of cities from all over the world, which implemented Smart City model solutions into their functional structure. The examples mentioned above concerned mainly the implementation of innovative and effective technologies in the area of transport and mobility, while being safe for the natural environment. As an example from Poland, the city of Szczecin was chosen – indicating ways to apply similar (to those used in the largest metropolises of the world) solutions in the field of transport and mobility, enabling the city to introduce intelligent, sustainable and inclusive development of the local community, and ultimately conducive to improving the quality of its life. The research used desk research analysis, analysis of domestic and foreign literature on the subject, as well as Polish and European legal regulations controlling the procedures related to the subject of the research.
Realizacja obowiązków wynikających z ustawy o elektromobilności i paliw alternatywnych, wymusza na jednostkach samorządu terytorialnego świadczenie usług przewozowych w publicznym transporcie zbiorowym z wykorzystaniem autobusów nisko-i zeroemisyjnych. Zamość, jako miasto o liczbie mieszkańców powyżej 50 000, jest zobligowane do zakupu taboru zeroemisyjnego, co wiąże się z analizą i reorganizacją sieci i wyborem ukształtowania nowych wiązek komunikacyjnych miasta. Pomimo posiadania przez MZK Zamość floty pojazdów niskoemisyjnych (zasilanych CNG), miasto musi dokonać zakupu odpowiedniej liczby autobusów zeroemisyjnych (np. e-busów). W artykule zaprezentowano za pomocą analizy SWOT mocne i słabe strony oraz szanse i zagrożenia wynikające z dostosowania sieci komunikacyjnej miasta Zamość do uwarunkowań prawnych dotyczących elektromobilności i niskoemisyjności autobusów.
EN
The implementation of the obligations resulting from the Act on electromobility and alternative fuels forces local government units to provide transport services in public collective transport with the use of low- and zero-emission buses. Zamość, as a city with more than 50,000 inhabitants, is obliged to purchase zero-emission rolling stock, which is connected with the analysis of network reorganization and the choice of shaping new transport bundles in the city. Despite the fact that MZK Zamość owns a fleet of low-emission vehicles (powered by CNG), it is obliged to purchase an appropriate number of zero-emission buses (e.g. e-buses). The article presents by means of SWOT analysis the strengths and weaknesses as well as opportunities and threats resulting from the change in the adaptation of the transport network of the city of Zamość to the legal conditions concerning electromobility and low-carbon buses.
W artykule przedstawiono w jaki sposób współczesne europejskie miasta i gminy mogą zidentyfikować obszary, których rozwinięcie spowoduje rozwój w kierunku budowy społeczeństwa informacyjnego. Opisano w jaki sposób identyfikuje się obszary problemowe oraz jak na ich podstawie określić można cele, do których powinny zmierzać jednostki samorządu terytorialnego.
EN
This article presents how modern European cities and communities can identify areas, where development will lead to develop informational society. This article describes how to identify problematic areas and how to define the main goals based on them, which every self-government territory unit should head to.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W ostatnim czasie rozwojem lokalnego transportu kolejowego zaczynają interesować się przedstawiciele samorządów terytorialnych różnego poziomu. Władze samorządu terytorialnego, upatrują w rozwoju infrastruktury kolejowej szansę na rozwój lokalnego transportu zbiorowego. Jednocześnie, rozwój infrastruktury kolejowej pociąga za sobą dalsze, korzystne dla regionu inwestycje. Samorządy terytorialne, korzystając ze środków unijnych, planują w bezpośrednich okolicach obiektów infrastruktury kolejowej, szereg inwestycji skutkujących poprawą jej jakości, dostępności oraz wygody użytkowników. Tym samym rozwój lokalnego transportu kolejowego wpływa pozytywnie na dynamiczny rozwój regionu i zwiększenie jego atrakcyjności inwestycyjnej.
EN
Recently, the representatives of local governments units are becoming interested in a development of local railway transport. The authorities of the local governments units perceive in the advancement of railway infrastructure an opportunity for the development of local public transport. At the same time, the growth of railway infrastructure entails further, suitable investments in the region. The local and regional authorities, using EU funds, plan in the direct vicinity of railway infrastructure, a number of investments resulting in the improvement of its quality, accessibility and convenience. Thus, the development of the local railway transport has a positive effect on the dynamic development of the region and increase its investment attractiveness.
Logistic support of local government units in Poland is a one of subject that, in the area of logistics considerations, occupies an even more important place. On the one hand, the question is whether logistics in LGU should be considered as an element of effective management and, on the other hand, logistic activities should be considered in terms of support. The differences in consistency and scope of logistic activities (and logistical support) at different levels of LGU have been assumed to be the basic issue. The reflections were based on theoretical assumptions about the possibilities of using logistic processes and actions in the functioning of local government units. The article has a theoretical character. The logistic paradigm has attempted to define integrated logistical support for local government units. Using the method of secondary analysis of documents and the deduction technique, the possibility of proposing the concept of vertical integration of logistic support measures in local government units was proposed. To this end, the scope of logistic support for territorial self-government units has been characterized, taking into account the voivodship, poviat and commune levels. Identification and discussion of the concept of integrated logistic support of the territorial self-government units has been identified and implemented thus realizing the purpose of the article aiming at identifying possibilities of integration of logistic support measures as a contribution to the economic and social development of Poland’s regions.
PL
Wsparcie logistyczne jednostek samorządu terytorialnego w Polsce stanowi temat, który w zakresie rozważań o logistyce zajmuje coraz ważniejsze miejsce. Z jednej strony poszukuje się odpowiedzi na pytanie, czy logistyka w JST rozpatrywana powinna być jako element skutecznego zarządzania, a z drugiej strony czy działania logistyczne należy jednak rozpatrywać w kategoriach wsparcia. Za podstawowy problem przyjęto różnice w spójności i zakresie działań logistycznych (i wsparcia logistycznego) na różnych szczeblach JST. Rozważania oparto na teoretycznych przesłankach możliwości wykorzystania procesów i działań logistycznych w funkcjonowaniu JST. Artykuł ma charakter teoriopoznawczy. Na kanwie paradygmatu logistyki dokonano próby zdefiniowania zintegrowanego wsparcia logistycznego JST. Wykorzystując metodę analizy wtórnej dokumentów źródłowych oraz technikę dedukcji, przyjęto możliwość zaproponowania koncepcji pionowej integracji działań wsparcia logistycznego w JST. W tym celu scharakteryzowano zakres wsparcia logistycznego dla JST z uwzględnieniem szczebli: wojewódzkiego, powiatowego i gminnego. Zidentyfikowano i omówiono przesłanki koncepcji zintegrowanego wsparcia logistycznego JST, realizując w ten sposób cel artykułu dążący do identyfikacji możliwości integracji działań wsparcia logistycznego jako przyczynku do rozwoju gospodarczego i społecznego regionów Polski.
Niezależnie od organizacji z jaką mamy do czynienia, najważniejszym elementem w procesie podejmowania decyzji ma informacja. Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego, chcąc realizować cel ukierunkowany na interesariuszy musi przetwarzać informacje. Z racji coraz to większych zbiorów danych, które mają znaczący wpływ na podejmowanie decyzji, gminy muszą stosować rozwiązania informatyczne. Business Intelligence (BI) w gminach może przyczynić się do podejmowania decyzji w czasie zgodnym z oczekiwaniami interesariuszy. Celem rozważań jest próba wskazania gminom nowych możliwości przetwarzania danych. Biznes już od wielu lat doświadcza korzyści płynących z systemów BI. Zostanie określona koncepcja BI, która pozwoli na efektywne przetwarzanie danych w celu zaspokojenia potrzeb interesariuszy gminy (między innymi: mieszkańców, przedsiębiorców, organizacji pożytku publicznego).
EN
Regardless of the organization we are dealing with, the most important element in the decisionmaking process is information. The municipality as a unit of local government, in order to achieve a stakeholder objective, must process the information. Due to the ever-increasing collection of information that has a significant impact on decision making, municipalities must use IT solutions. Business Intelligence (BI) in municipalities can help to make decisions in a timely manner in line with stakeholder expectations. The purpose of the discussion is to try to identify new possibilities for data processing for the municipalities. Business has for many years experienced the benefits of BI systems. A BI concept will be developed that will allow efficient data processing to meet the needs of the stakeholders of the community (including inhabitants, businesses, public benefit organizations).
Reducing disproportions between the level of development of particular regions and an effort to control the regional development process have become the key challenges of EU regional policy. From the point of view of local development, which determines conditions for an enterprise’s environment and the general social needs satisfied using local resources, it is specifically important to analyse particular subregions. In this thesis the author makes an attempt at approaching regional development from the point of view of activities undertaken within the scope of regional policies related to selected regional development factors. The author presents an analysis of selected programme documents as well as their impact on executing development policies. Furthermore, the author presents selected results of research conducted in local government units in the Leszno subregion in the context of prodevelopment activities undertaken at lower levels of public administration.
PL
Zmniejszenie dysproporcji pomiędzy poziomem rozwoju poszczególnych regionów oraz cel kontroli procesu rozwoju regionalnego stały się najważniejszymi wyzwaniami polityki regionalnej UE. Z punktu widzenia rozwoju lokalnego, który określa warunki otoczenia przedsiębiorstwa i ogólne potrzeby społeczne z wykorzystaniem lokalnych zasobów, jest szczególnie ważne, aby analizować poszczególne podregiony. Autorka podejmuje próbę rozwoju regionalnego z punktu widzenia działań podejmowanych w ramach polityki regionalnej w odniesieniu do wybranych czynników rozwoju regionalnego. Autorka przedstawia analizę wybranych dokumentów programowych, a także ich wpływ na realizację polityki rozwoju. Ponadto autorka przedstawia w pracy wybrane wyniki badań przeprowadzonych w jednostkach samorządu terytorialnego w podregionie leszczyńskim w kontekście działań prorozwojowych podejmowanych na niższych szczeblach administracji publicznej.
Jedną z metod zarządzania jednostkami samorządu terytorialnego jest benchmarking, który umożliwia doskonalenie organizacji na zasadzie uczenia się od najlepszych. Może być skutecznie stosowany przez różne typy organizacji, w zasadzie we wszystkich obszarach ich funkcjonowania. To powoduje, że metoda ta jest często wykorzystywana w zarządzaniu organizacjami. W artykule podjęto rozważania na temat roli benchmarkingu w ocenie zarządzania strategicznego samorządów lokalnych. Na tle wybranych aspektów teoretycznych opisywanego zagadnienia przeprowadzono analizę benchmarkingową w zakresie oceny działań strategicznych samorządów lokalnych w Polsce.
EN
One of the methods for managing local government units is benchmarking, which allows the improvement of the organization on the principle of learning from the best. It can be used with success by various types of organisations basically in all areas of their functioning. This causes that this method is often used in management of organizations. The article elaborates on the role of benchmarking in the evaluation of strategic management of local governments. Against the background of some theoretical aspects of the described issues conducted a benchmarking exercise in the evaluation of strategic activities of local governments in Poland.
Jedną z podstawowych cech społeczeństwa informacyjnego jest ustawiczne przetwarzanie informacji. Informacje te generowane są między innymi poprzez proces komunikowania. W jednostkach samorządu terytorialnego na poziomie gminy proces komunikowania wynika z misji, jaką mają do spełnienia te instytucje. Załatwienie sprawy wymaga kontaktu pomiędzy mieszkańcami danej gminy, firmami prowadzącymi działalność gospodarczą lub fundacjami o różnym statusie (ich wszystkich określa się mianem interesariuszy) z jednej strony a urzędem gminy z drugiej strony. Stosowane obecnie rozwiązania informatyczne nie w pełni satysfakcjonują społeczeństwo informacyjne. W artykule zostanie przedstawiony model komunikacji elektronicznej pomiędzy interesariuszami a jednostkami samorządu terytorialnego na poziomie gminy. Model ten będzie uwzględniał technologię WEB 2.0.
EN
One of the basic features of the information society is a continuous information processing. This information is generated inter alia as a result of the communication process. The units of local self-government at the municipal level communication process stems from the mission they have to fulfill these institutions. Settlement of the case requires contact between the residents of the municipality, companies engaged in economic activities or foundations of different status on the one hand and the office of the municipality on the other. The current solutions based solutions are not fully satisfied the information society. The paper will be presented a model of communication in units of local self-government at the municipal level, which uses Web 2.0 technology.
Celem artykułu jest zaprezentowanie zasad finansowania oświaty przez jednostki samorządu terytorialnego. Przedstawiony zostanie sposób finansowania szkolnictwa na szczeblu gminnym. Omówione zostaną zasady funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego (gminy) oraz jednostek budżetowych, jakimi są szkoły i przedszkola.
EN
The purpose of this article is to present the principles of education funding by territorial self-government entities. The way of education financing at the community level is presented. Discussed are the operating principles of territorial authorities (municipalities) and budgetary units such as schools and kindergartens.
Prasa samorządowa, mimo pojawiających się kontrowersji wokół jej edycji, może pełnić społecznie ważną rolę jako podmiot rynku medialnego wypełniający większość funkcji prasy lokalnej (poza kontrolną). Właściwie realizując zadania komunikacyjne nie tylko dostarcza mieszkańcom wiarygodnych, rzetelnych i sprawdzonych informacji, ale może również występować jako czynnik sprzyjający partycypacji obywatelskiej. Podejmując tematykę lokalną i sublokalną w sposób atrakcyjny czytelniczo, lecz pozbawiony elementów charakterystycznych dla tabloidów, bezceremonialnie rywalizujących o pozyskanie uwagi odbiorców, prasa samorządowa powinna się przyczyniać do aktywizacji i integracji mieszkańców.
EN
Binding regulations in Poland allow and partly oblige self-governments to undertake communication activities in the scope of information and promotion. For executing these tasks self-governments can undertake cooperation with external entities based on media relations activity or by disclosing advertising content. Independently self-government can act as an entity on media market directly editing self-governmental press or commissioning publishing to the entities which are supervised by the self-government.