W artykule przedstawiono metody wyznaczania kierunku północnego oparte na pomiarach inercjalnych. Opisano ideę girokompasu - przyrządu, który zrewolucjonizował na początku XX w. pomiar kursu na statkach i okrętach. Przedstawiono procedurę girokompasowania stosowaną od połowy XX w. najpierw w układach kardanowych, a następnie w układach bezkardanowych orientacji przestrzennej. Pokazano modyfikacje tej metody pozwalające na zwiększenie dokładności pomiaru. Zaprezentowano rownież metodę inercjalną bezgiroskopową, która stanowi ciekawą propozycję rozwoju inercjalnych metod określenia kierunku północnego.
EN
In the article north finding methods based on inertial measurements are presented. The idea of gyrocompass is described, as at the beginning of 20th century this instrument revolutionised procedures of course angle measurement on ships. The gyrocompassing procedure is presented - it was used during first half of 20th century, primarily in cardan and then in strapdown inertial attitude measuring systems. Modifications of this method, aimed at improving measurement accuracy, are discussed. The nongyroscopic inertial method is also considered, as an interesting proposition for the development of inertial north finding methods.
Do rozpoznawania stanu technicznego silnika przydatne są gładkie charakterystyki przyspieszenia kątowego. W diagnostycznej metodzie inercyjnej uzyskiwanie gładkich charakterystyk przyspieszenia kątowego wymaga wygładzania wyników pomiarów. Rozpatrzono dwie metody wygładzania danych pomiarowych: nieliniową metodą 7-punktową i metodą funkcji sklejanych. Stwierdzono, że możliwe jest uzyskanie dobrego odwzorowania przebiegu przyspieszenia obiema analizowanymi metodami. Jednakże wygładzanie za pomocą funkcji sklejanych wymaga stosowania zmiennych współczynników wagowych, co komplikuje proces określania parametrów diagnostycznych. Prostsza metodyka obliczeń i mniejsze wymagania objętości pamięci operacyjnej preferują nieliniową metodą 7-punktową do stosowania w małych systemach pomiarowych opartych na procesorach 8-bitowych. Przedstawiono przykład wygładzania danych pomiarowych dla charakterystyk przyspieszenia kątowego wału korbowego uzyskiwanych w cyklu rozpędzanie-wybieg silnika wysokoprężnego S-4002.
EN
Smooth courses of crankshaft angular acceleration are usable for engine tedi-nical condition determination. Experiment data smoothing is necessary to cb-tain the smooth courses of angular acceleration in diagnostic inertial method. Two methods of experiment data smoothing have been taken into considea-tion: non-linear 7-point method and spline functions method. It was stated that good smoothing of angular acceleration courses could be obtained by both two methods. But smoothing by spline functions needs the use of various weight coefficients what complicates the diagnostic parameter determination proccss. Non-linear 7-point method is characterised by simpler count tech-nique and needs the smaller quantity of operational memory. For that reasons this method is preferred for smali diagnostic systems based on 8-bit proccs-sors. An examplc of experiment data smoothing for angular acceleration courses obtained from acceleration-retardation cycle of S-4002 diesel has been presented.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.