W pracy podjęto zagadnienie występowania niezwykle chłodnych sezonów letnich (NZL) – zjawiska rzadkiego, ale wywołującego wiele negatywnych skutków, m.in. w rolnictwie, gospodarce i turystyce. Określono zasięg przestrzenny i dokonano charakterystyki termicznej tych sezonów na obszarze Europy Środkowej i Wschodniej. Badania oparto na wartościach średnich miesięcznych temperatury powietrza (od czerwca do sierpnia) oraz liczby dni z temperaturą maksymalną >25, >30 i >35⁰C i minimalną >20⁰C z 59 stacji meteorologicznych z lat 1951-2010. Za NZL przyjęto te, w których średnia temperatura powietrza była niższa od średniej z 60-lecia na danej stacji przynajmniej o 2 odchylenia standardowe (t≤tśr.-2σ). NZL nie występują na całym obszarze; wystąpiły na 34 spośród 59 stacji (58% stacji), po jednym lub dwa w ciągu 60 lat, głównie w północnej połowie obszaru. Wyłoniono 6 NZL: w roku 1962, 1969, 1976, 1978, 1984 i 1994, które swym zasięgiem objęły przynajmniej 5% stacji. Średnia temperatura powietrza w NZL była zwykle niższa od średniej wieloletniej o 2-3⁰C. W NZL jeden z miesięcy mógł być również niezwykle chłodny, ale w większości przypadków (58%) o niezwykle niskiej średniej temperaturze w sezonie decydowało długotrwałe utrzymywanie się względnie niskiej temperatury we wszystkich miesiącach lata.
EN
The authors analysed the occurrence of exceptionally cold summer seasons (ECS). The phenomenon is rare, but can cause several adverse effects on agriculture, industry and tourism. The study involves the spatial extent and thermal profiling of such seasons in Central and Eastern Europe. Input data included average monthly temperature (June-August) and the number of days with a maximum temperature >25, >30 and >35⁰C and a minimum temperature >20⁰C, recorded at 59 weather stations during the period 1951-2010. An ECS was defined as having an average temperature lower than the 60-year average at a given station by at least 2 standard deviations (t≤tśr.-2σ). The study showed that ECS only occurred in some parts, mostly northern, of the study area, at 34 of the 59 stations (58%), and never more than twice at a given station. Six such seasons were identified that covered at least 5% of all stations at a time, including 1962, 1969, 1976, 1978, 1984 and 1994. The average air temperature of an ECS was normally 2-3⁰C lower than the long-term average. Some ECS also had an exceptionally cold month, but in most cases (58%) the seasonal criterion of exceptional coldness was met due to the persistence of relatively low temperatures during all of the summer season.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule zbadano liczbę dni z temperaturą maksymalną > 20°C, > 30°C i > 35°C oraz z temperaturą minimalną > 15°C, > 18°C i > 20°C w Warszawie (Okęcie) w latach 1951-2009. Stwierdzono, że częstość każdego rodzaju dni wyraźnie wzrosła po roku 1990, a z wysoką temperaturą minimalną jeszcze bardziej wzrosła w XXI wieku. Chociaż częstość gorących dni i ciepłych nocy wzrasta, to okres ich występowania w ciągu roku nie wydłuża się. Nie ma również wzrostu najwyższej temperatury maksymalnej i minimalnej. Po roku 1990 wzrosła częstość fal upałów. Stwierdzono, że występowaniu bardzo wysokiej temperatury maksymalnej sprzyja cyrkulacja z sektora SE - S - SW, a wysokiej temperaturze minimalnej - cyrkulacja S i NE. Temperatura minimalna > 18°C na Okęciu przy cyrkulacji NE jest prawdopodobnie spowodowana napływem ciepłego powietrza znad miasta (prą miejskiej wyspy ciepła).
EN
The study focused on the number of days with maximum temperatures in three ranges, i.e. >25°C, >30°C and >35°C and with minimum temperatures also in three ranges, i.e. > 15°C, >18°C and >20°C, as recorded at the Okęcie weather station in Warsaw during the period 1951-2009. It was found that the frequency of each of these categories of days clearly increased after 1990 and that the frequency of high minimum temperature days increased again in the 21st century. Interestingly, while the frequency of hot days and warm nights increased, the extremely high values of maximum and minimum temperatures did not, nor did their seasons of occurrence change. What did increase was the frequency of heat waves after 1990. Very high maximum temperatures were more likely to occur in air circulating from the SE, S or SW and high minimum temperatures were more likely when the advection was from the S and NE. Days with minimum temperatures >18°C that occurred in the NE circulation might be linked to a movement of a hot island pushed from over the city center towards the weather station, which is located in the SW outskirts of Warsaw.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.