In line with the ideas of sustainable development contained in the UN resolution "Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development", the key objectives to be achieved by 2030 include: ensuring universal access to green spaces and public spaces that are safe for all and inclusive, while at the same time strengthening efforts to protect cultural and natural heritage. The article presents, using selected examples of historic parks, gardens and landscapes, how these goals are being realised. The subjects of the study were in particular: The Garden of Versailles, Stonehenge and the cultural landscape surrounding this monument, managed by English Heritage and Historic England's policy of making historic parks, gardens and landscapes accessible. The analysis of the strategies for making historic green spaces and cultural landscapes accessible to people with special needs, developed by the institutions mentioned above, has allowed to conclude the article with proposals of general principles for an inclusive policy towards this group of monuments.
PL
Zgodnie z ideami zrównoważonego rozwoju zawartymi w rezolucji ONZ "Przekształcamy świat: Agenda 2030 na rzecz zrównoważonego rozwoju" do kluczowych celów, jakich osiągnięcie założono do 2030 r., należą między innymi: zapewnienie powszechnego dostępu do bezpiecznych dla wszystkich i inkluzywnych terenów zieleni oraz przestrzeni publicznych, a jednocześnie wzmocnienie wysiłków na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. W artykule przedstawiono, na wybranych przykładach zabytkowych parków, ogrodów oraz krajobrazów, jak cele te są realizowane. Przedmiotem badań były w szczególności: Ogród Wersalski, Stonehenge i krajobraz kulturowy otaczający ten zabytek, zarządzany przez English Heritage, a także polityka udostępniania zabytkowych, parków, ogrodów i krajobrazów, realizowana przez Historic England. Analiza strategii udostępniania zabytkowych terenów zieleni i krajobrazów kulturowych osobom ze szczególnymi potrzebami, wypracowanych przez wymienione powyżej instytucje, pozwoliła na sformułowanie w podsumowaniu artykułu propozycji ogólnych założeń inkluzywnej polityki względem tej grupy zabytków.
W artykule omówiono zasób polskich parków i ogrodów zabytkowych oraz stan ich zachowania. Podkreślono, że specyfika tej części dziedzictwa kulturowego wynika między innymi z wysokiego udziału tworzywa roślinnego (materii żywej) oraz niskiej trwałości substancji zabytkowej. Scharakteryzowano najczęściej występujące zagrożenia oraz sformułowano podstawowe zasady i warunki brzegowe dla ochrony, konserwacji oraz adaptacji do nowych funkcji dla tej grupy zabytków. Wskazano, że zakres powyższych działań powinien wynikać z przepisów prawa oraz dokumentów doktrynalnych. Omawiane zagadnienia zilustrowano polskimi i zagranicznymi przykładami - zarówno pozytywnymi, jak i negatywnymi. W podsumowaniu artykułu określono obszary, w jakich należałoby w pierwszej kolejności wzmocnić działania na rzecz ochrony i konserwacji tej grupy zabytków.
EN
The article discusses the resources of Polish parks and historic gardens and their state of preservation. It was emphasized that the specificity of this part of cultural heritage is due to, among others, high share of plant material (living matter) and low durability of historic substance. The most frequent threats were characterized, and the basic principles and basic conditions for the protection, conservation and adaptation to new functions for this group of monuments were formulated. It is indicated that the range of these activities should result from the law and doctrinal documents. The discussed issues are illustrated with Polish and foreign examples - both positive and negative. The article concludes by specifying the areas in which the activities for the protection and conservation of this group of monuments should be strengthened.
Programy GIS służą do gromadzenia i przetwarzania danych geograficznych, jednak są przydatne również w badaniach historycznych założeń zieleni. Ich zastosowanie pozwala pełniej wykorzystywać materiały kartograficzne, gromadzić dane dotyczące poszczególnych obiektów, dokonywać precyzyjnych pomiarów powierzchni, śledzić zmiany w użytkowaniu i pokryciu terenu. Artykuł prezentuje przykłady zastosowania oprogramowania GIS w badaniach związanych z historycznymi założeniami zieleni z terenu Wielkopolski.
EN
GIS programs are used for the collection and processing of geographic data, however, they are also useful in the study of historical greenery. GIS allows better use of the archival and contemporary cartographic materials, collect data on individual objects, make precise measurements of the areas, track changes in use and land cover. The paper presents examples of the GIS software use, based on research related to the historical greenery in Wielkopolska region.
W artykule przedstawiono przegląd 6 wybranych historycznych parków publicznych (m.in. dawne ogrody rezydencjonalne i botaniczne) położonych w Polsce, Anglii i Niemczech, w kontekście ich wzbogacania o nowe elementy programowe, służące edukacji i nauce. Wprowadzanie nowoczesnych obiektów (budynków, konstrukcji) w otoczenie o historycznym rodowodzie niejednokrotnie wywołuje silne społeczne emocje i wątpliwości (dysonans przestrzenny). Końcowy efekt w dużym stopniu zależy od skali i jakości architektonicznej obiektu, trafności wybranej lokalizacji i atrakcyjności pełnionych funkcji. Podstawą badań były autorskie obserwacje terenowe, przeprowadzone w latach 2012–2016, w pełni sezonu turystycznego (wiosna-wczesna jesień).
EN
This article presents 6 historical public parks (including former residential and botanical gardens) located in Poland, England and Germany exploring ways in which they have been expanded with new didactic and scientific program elements. Introduction of modern facilities (buildings, structures) into historical surroundings is often met with distrust and concern of local communities (spatial dissonance). Final result to a large extent depends on architectural scale and quality of a particular object, selection of proper location and appeal of its utility. This research is based on authors’ on-site observations in the period between 2012-2016 in midst of tourist season (spring-early autumn).
Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie jak gospodarowanie parkami dworskimi w okresie PRL wpłynęło na ich obecny wygląd. Autorki na początku prac określiły tezę badawczą: ideologiczne podstawy PRL i zmiany społeczno-gospodarcze przyczyniły się do zatarcia pozostałych po drugiej wojnie reliktów swobodnej kompozycji parku na Zalesiu. Celem opracowania była analiza historii parku, ze szczególnym uwzględnieniem jego powojennych losów, na tle innych obiektów, co pozwoliło sformułować wnioski dotyczące badanego problemu. Założenia dworsko-parkowe w skutek wieloletnich zaniedbań nieodwracalnie znikają z przestrzeni społeczno-kulturowej. Powoli stają się zwykłymi przestrzeniami sportoworekreacyjnymi bez historii i tożsamości.
EN
The article is an attempt to answer the question how the management of manor parks in the communist period affected their present appearance. At the beginning of the research authors defined research thesis: the ideological base of the communism and consequently social changes have contributed to further blur of remaining relics of landscape park in Zalesie. The park history analysis, particularly its postwar alterations, with a wider background, allowed to formulate some conclusions to the presented issue. Due years of negligence manor-garden complexes disappear from the socio-cultural space. Deprived of history and identity they are becoming merely places for sport and leisure.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This paper presents examples of the risks identified in relation to the historical greenery and program of rescue – repair treatments used for endangered trees and the effects of its implementation.
PL
W artykule przedstawiono przykłady zidentyfikowanych zagrożeń w stosunku do zieleni zabytkowej oraz program ratunkowo-naprawczy, zastosowany dla zagrożonego zabytku i efekty jego wdrażania.
Parki miejskie są postrzegane, jako wartość kulturowa miasta realizująca różne potrzeby mieszkańców. Jednocześnie mówi się o nich w kontekście kształtowania środowiska przyrodniczego miasta, w związku z pełnieniem funkcji biologicznej, hydrologicznej i klimatycznej. Podział ten ukazuje dwa odrębne punkty widzenia przyrody w mieście. Problem jeszcze bardziej komplikuje się w przypadku parków zabytkowych, gdzie na pierwszy plan wysuwa się znaczenie historyczne, aspekty estetyczne oraz sposoby użytkowania i wykorzystania tych terenów. Jak wskazują prowadzone w Lublinie badania, charakteryzująca takie obiekty duża różnorodność biologiczna i walory przyrodnicze, są często wynikiem synantropizacji szaty roślinnej. W związku z zachodzącymi zmianami konieczna jest ciągła kontrola istniejących zasobów krajobrazowych pod różnymi aspektami. Jednocześnie próby ingerencji (w tym pielęgnacja i rewitalizacja) powinny być zgodne z koncepcją zrównoważonego rozwoju, jako paradygmatu do odnowy zasobów historycznych i przyrodniczych.
EN
Urban parks are considered as cultural value of the city executing the different needs. At the same time there are disscusions about parks in the context of the natural environment development of the city, in connection with its climate, biological and hydrological function. This division shows two separate points of view of nature in the city. The problem is further complicated in the case of historic parks, where at the front are the historical, aesthetic aspects and methods of use of these areas. As the research in Lublin shows, historic parks are characterized by both biodiversity and natural values, is often the result of flora synanthropisation. In connection with the changes, it is necessary to continue the control of existing landscape resources in various aspects. At the same time any attempts to interfere (including maintenance and revitalization) should be compatible with the concept of sustainable development as a paradigm for the recovery of historical and natural resources.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Położony po obu stronach Nysy Łużyckiej Park Mużakowski, stał się symbolem pojednania Polski i Niemiec oraz współpracy konserwatorskiej - ochrony krajobrazu. Te wspólne działania wyprzedziły o ponad 10 lat zjednoczenie Europy. Stały się przedmiotem transgranicznego projektu rewaloryzacji, rozpoczętego w końcu lat 80. XX w. Wpisanie polsko-niemieckiego Parku Mużakowskiego na Listę Światowego Dziedzictwa, jest ukoronowaniem prac specjalistów po obu stronach granicy oraz otwarciem nowego rozdziału. Osiągnięte sukcesy zobowiązują do kontynuacji, utrwalenia osiągnięć i poszukiwania nowych możliwości.
EN
Located at both sides of the Lusatian Neisse, the Muskauer Park became a symbol of reconciliation between Poland and by more than 10 years. The Park became the subject of a transborder Germany and of cooperation in conservation - landscape protection. Those joint efforts have anticipated the unification of Europe restoration project, commenced in late 1980s. Entering of the Muskauer Park on the World Heritage List is the crowning achievement of the work of specialists at both sides of the border and opening of a new chapter. Those successes obligate to continue efforts, preserve achievements and seek for new opportunities.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.