The progressing urbanization leads to the growth of buildings within the cities and taking up new areas for investments. Uncontrolled urban sprawl entails a number of consequences resulting in the soil sealing of the areas which has been permeable so far. Cutting off deeper soil layers from gas exchange and access to water causes a reduction in biological activity and biodiversity. That is why EU considers soil sealing as one of the main problems of the 21st century. The paper attempts to analyze the progressing urbanization on the one of the Zielona Góra housing estates - Jędrzychów Residential Area.
The humus horizons of soils in 12 park gardens located in cities of eastern and south Poland and Upper Silesia were the objects of study. Gardens situated in city centres and suburbs were included in the test. The location of park gardens and the related intensity of anthropogenic pressure were factors significantly affecting the activity of dehydrogenases and phos-phatases, and the PAH content in the studied urban soils. The relationship between the dehydrogenase and phosphatases activity and the PAH content in soils varied, depending on the location of the park gardens, which shows that it is deter-mined mostly by the condition of the environment, as shaped by the intensity of anthropogenic pressure.
PL
Obiektami badań były poziomy próchniczne gleb 12 parków zlokalizowanych na obszarze Górnego Śląska i miast południowej i wschodniej Polski. Badaniami objęto jednocześnie parki położone w centrach miast oraz na przedmieściach. Lokalizacja ogrodów parkowych i związana z nią intensywność presji antropogenicznej była czynnikiem wpływającym istotnie na aktywność dehydrogenaz i fosfataz oraz zawartość WWA w badanych glebach miejskich. Relacje między aktywnością dehydrogenaz i fosfataz a zawartością WWA w glebach miały zróżnicowany charakter w zależności od lokalizacji ogrodów parkowych, co świadczy, że są one determinowane głównie stanem środowiska kształtowanego intensywnością presji antropogenicznej.
An investigation of the temporal changes of topsoil contamination by non-ferrous metals Cu, Zn, Pb, Sn, Ag and ferrous metals Cr, Mo, Ni, Co, V was done on the territories of 5 industrial enterprises in Šiauliai (2 tanneries, 2 radioelectronical plants and 1 metal processing plant) and in their nearest surroundings. Comparison was based on the total contents of these elements determined by the same OAES analytical method in a fraction <1 mm of samples taken at the same sites in 1989 and 2003. Due to possibility of topsoil to accumulate heavy metals, its level of contamination has mostly increased or at least remained the same. It has decreased only in those territories where the soil cover was disturbed or changed. Due to the influence of other pollution sources, including traffic or household, the changes of the topsoil contamination in the surroundings of enterprises were not always related to the changes of the topsoil contamination on their territories. Ferrous metals prevail only in tanneries, while the non-ferrous ones in other plants and in all surrounding territories. The absolute growth of the contamination by the non-ferrous metals is everywhere higher in comparison with the ferrous metals.
PL
Przeprowadzono badania czasowych zmian kontaminacji gleby przez metale nieżelazne Cu, Zn, Pb, Sn, Ag i żelazne Cr, Mo, Ni, Co, V na obszarze 5 zakładów przemysłowych w Šiauliai (2 farbiarnie, 2 fabryki radioelektroniczne i 1 zakład przetwarzania metali) oraz w ich najbliższym sąsiedztwie. Porównania oparto na całkowitych zawartościach tych pierwiastków określonych przy pomocy tej samej procedury analitycznej OAES we frakcji <1 mm w próbkach pobranych w tych samych miejscach w latach 1989 i 2003. Wskutek możliwości akumulacji metali ciężkich w glebie, poziom kontaminacji gleb znacznie wzrósł lub przynajmniej pozostał na tym samym poziomie. Obniżył się tylko w obszarach, gdzie przykrycie gleby zostało uszkodzone lub zmienione. Z racji wpływu innych źródeł zanieczyszczeń jak ruch uliczny czy gospodarstwa domowe, zmiany kontaminacji w glebie w okolicy badanych zakładów nie zawsze wiązały się ze zmianami kontaminacji na ich terenie. Metale żelazne przeważają tylko w farbiarniach, podczas gdy nieżelazne – w innych fabrykach i na otaczającym obszarze. Bezwzględny wzrost kontaminacji metalami nieżelaznymi jest wszędzie wyższy aniżeli metalami żelaznymi.
The distribution of total contents of non-ferrous metals Cu, Zn, Pb, Sn, Ag and ferrous metals Cr, Mo, Ni, Co, V in 3 depth layers 0–5 cm (A), 5–10 cm (B) and 10–25 cm (C) of the nearer (at 20 m distance) and further (at 70 m distance) zones of metal processing area (M) and transport area (T) revealed that the input of non-ferrous metals to total contamination in both areas is greater than that of the ferrous metals. The ferrous metals (especially Mo) play an important role in zones of the metal processing area and Cu is specific element of trolleybus traffic pollution in the transport area. Pollution in zones of the metal processing area extends to a larger distance and causes more dangerous soil contamination. A distribution of pollutants in upper depth layers of the soil depends on the organic matter content.
PL
Rozkład całkowitej zawartości metali nieżelaznych Cu, Zn, Pb, Sn, Ag i metali żelaznych Cr, Mo, Ni, Co, V w trzech warstwach na głębokości 0–5 cm (A), 5–10 cm (B) i 10–25 cm (C) w bliskiej (odległość 20 m) i dalszej (odległość 70 m) strefie obszaru przetwórstwa metali (M) i rejonie transportu (T) pokazuje, że wpływ metali nieżelaznych na całkowitą kontaminację w obu obszarach jest większy aniżeli metali żelaznych. Metale żelazne (zwłaszcza Mo) odgrywają dużą rolę w strefach obszaru przeróbki metali. Cu jest pierwiastkiem charakterystycznym dla rejonu zanieczyszczenia ruchem trolejbusów na obszarze transportu. Zanieczyszczenie w strefach przeróbki metali rozciąga się na dużych odległościach i powoduje niebezpieczną kontaminację gleby. Rozkład składników zanieczyszczeń w górnej warstwie gleby zależy od zawartości materii organicznej.
Mniszek lekarski (Taraxacum officinale Web.) zaliczany jest do najważniejszych ziół stosowanych w biomonitoringu środowiska przyrodniczego. Celem pracy było określenie wpływu ryzosfery mniszka lekarskiego na zawartość metali ciężkich i aktywność enzymatyczną gleb z terenów miejskich o różnym oddziaływaniu antropopresji. Badania prowadzono na terenie Górnego Śląska i miast wschodniej Polski. Próbki gleby ryzosferowej i pozaryzosferowej pobierano w strefach śródmiejskich oraz na obszarach peryferyjnych miast. Zawartość metali ciężkich i aktywność enzymów wykazywała duże zróżnicowanie w glebie strefy ryzosferowej i pozaryzosferowej, jak również w poszczególnych obiektach badawczych, jednak wyraźnie zależała od intensywności presji antropogenicznej. Obserwowana stymulacja aktywności enzymatycznej gleby w bezpośrednim sąsiedztwie korzeni mniszka wskazuje, że strefa ryzosferowa stanowi naturalny filtr czyszczący środowisko glebowe z zanieczyszczeń dopływających z obszarów miasta.
EN
The dandelion (Taraxacum officinale Web.) is rated among the most important herbs used to biomonitor the natural environment. The paper was aimed at determining the impact of the dandelion's rhizosphere on the heavy metal content and the enzymatic activity of soils in urban lands with different anthropopressure impacts. The research was carried out in the Upper Silesia region and in towns of eastern Poland. Samples of rhizosphere and non-rhizosphere soils were collected in central sectors of the towns and in suburbia. The heavy metal content and the enzymatic activity showed a considerable differentiation in both rhizosphere and non-rhizosphere soils; however, they were distinctly related to the anthropogenic pressure intensity. The observed enzymatic activity stimulation of soil in the direct vicinity of the dandelion's roots indicates that the rhizosphere zone is a natural filter cleaning the soil environment from impurities infiltrating from urban areas. Changes in the soil enzyme activity in the dandelion's rhizosphere zone allow the assessment of the environmental hazards resulting from the presence of heavy metals in urban soils.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.