Rosnące wymagania konsumentów dotyczące produktów spożywczych oraz wzrost ilości sieci dyskontów, które zachęcają klientów do zakupów spowodowały, że przechowywanie żywność jest coraz bardziej zajmującym tematem. Oferowane przez sklepy produkty muszą być dobrej jakości, mieć odpowiedni wygląd oraz wytrzymać bez zmiany swoich właściwości drogę transportu. Aby spełnić te wszystkie oczekiwania, producenci opracowali techniki pakowania produktów w atmosferze zmodyfikowanej określanej jako Modified Atmosphere Packaging (MAP).
EN
Growing consumer demands on food products and the increase in discounters that encourage consumers to buy have made food storage an engaging topic. Products offered by stores must be of good quality, have the appropriate appearance and withstand the transport route without changing their properties. To meet all these expectations, manufacturers have developed techniques for packing products in a modified atmosphere known as Modified Atmosphere Packaging (MAP).
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ogólnoświatowy trend ograniczania emisji szkodliwych gazów, będących skutkiem ubocznym procesów wytwarzania energii (np. z węgla), jest głównym bodźcem do poszukiwania nowych źródeł energii (m.in. źródła odnawialne) oraz ulepszania aktualnych urządzeń i procesów przemysłowych w celu ograniczenia zużycia produkowanej energii. Dodatkowym czynnikiem determinującym ww. działania jest znaczący wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną w stosunku do możliwości wytwórczych.
W artykule przedstawiono wyniki prac nad optymalizacją procesu wytopu staliwa na odlewy armaturowe w piecu indukcyjnym o wyłożeniu kwaśnym. Do realizacji zabiegów odtleniania i modyfikacji używano materiały zawierające pierwiastki o wysokiej aktywności, jak: Al, Ca, Ti, Zr, Ce, V i Nb. Parametry tych zabiegów zostały ustalone na podstawie wyników prowadzonych pomiarów i oznaczeń zawartości tlenu, azotu i wodoru na różnych etapach prowadzonego procesu. Jakość staliwa oceniano w oparciu o wyniki badań metalograficznych, wytrzymałości i udarności w niskich temperaturach. Stwierdzono, że pomiary zawartości wodoru i aktywności tlenu w ciekłym stopie umożliwiają identyfikację zagrożeń procesu metalurgicznego, opracowanie optymalnych parametrów zabiegów odtleniania i modyfikacji, stabilizację właściwości mechanicznych i uniknięcia powstania wad wewnętrznych typu gazowego w odlewach.
EN
The paper presents the results of works concerning the optimisation of the process of steel melting for castings of industrial fittings in an induction furnace with an acid lining. Materials containing high activity elements such as Al, Ca, Ti, Zr, Ce, V and Nb were used for deoxidation and modification. The parameters of these procedures were determined on the basis of the results of measurements and determinations of oxygen, nitrogen and hydrogen content at various stages of the process. The quality of cast steel was evaluated on the basis of metallographic, tensile and low temperature impact strength test results. It was found that the measurements of hydrogen content and oxygen activity in the liquid alloy allow for the identification of hazards of the metallurgical process, the development of optimal parameters of deoxidation and modification procedures, the stabilisation of mechanical properties and the avoidance of internal gas type defects in castings.
Spawalnictwo stanowi podstawową technologię łączenia materiałów metalicznych i tworzyw sztucznych. Duże narażenie zawodowe spawaczy wynika z występowania różnorodnych czynników szkodliwych, towarzyszących procesom spawania, w tym emisji mieszaniny drobnodyspersyjnych cząstek stałych (pyłu) oraz substancji chemicznych (gazów) do środowiska pracy. Główną rolę w zmniejszaniu stężenia zanieczyszczeń powietrza w strefach, gdzie prowadzone są prace spawalnicze, odgrywa wentylacja mechaniczna. W artykule przedstawiono charakterystykę dymów spawalniczych, parametry procesowe spawania oraz sposoby rozdziału powietrza poprzez zastosowanie urządzeń i instalacji wentylacyjnych w pomieszczeniach przeznaczonych do spawania.
EN
Welding is a basic technology for joining metallic materials and plastics. The high occupational exposure of welders results from the presence of various harmful factors that accompany welding processes, including the emission of a mixture of fine particulates (dust) and chemical substances (gases) into the working environment. Mechanical ventilation is the main way to reduce the concentration of air pollutants in the areas where welding works are carried. The article presents the characteristics of welding fumes, welding process parameters and methods of air distribution with ventilation devices and installations in rooms with welding workstations.
Gas atmosphere at the sand mould/cast alloy interface determines the quality of the casting obtained. Therefore the aim of this study was to measure and evaluate the gas forming tendency of selected moulding sands with alkyd resins. During direct and indirect gas measurements, the kinetics of gas evolution was recorded as a function of the temperature of the sand mixture undergoing the process of thermal destruction. The content of hydrogen and oxygen was continuously monitored to establish the type of the atmosphere created by the evolved gases (oxidizing/reducing). The existing research methodology [1, 7, 8] has been extended to include pressure-assisted technique of indirect measurement of the gas evolution rate. For this part of the studies, a new concept of the measurement was designed and tested. This article presents the results of measurements and compares gas emissions from two sand mixtures containing alkyd resins known under the trade name SL and SL2002, in which the polymerization process is initiated with isocyanate. Studies of the gas forming tendency were carried out by three methods on three test stands to record the gas evolution kinetics and evaluate the risk of gas formation in a moulding or core sand. Proprietary methods for indirect evaluation of the gas forming tendency have demonstrated a number of beneficial aspects, mainly due to the ability to record the quantity and composition of the evolved gases in real time and under stable and reproducible measurement conditions. Direct measurement of gas evolution rate from the tested sands during cast iron pouring process enables a comparison of the results with the results obtained by indirect methods.
Wstęp i cele: W pracy opisano przemiany politropowe gazu doskonałego i gazu półdoskonałego. Przedstawiono przemiany termodynamiczne na wykresach w odpowiednich układach współrzędnych. Ponadto omówiono dławienie gazu doskonałego podczas przepływu przez rurociąg. Celem pracy jest wyprowadzenie odpowiednich wzorów analitycznych dla przemian politropowych gazów, a także pokazanie przemian na odpowiednich wykresach. Materiał i metody: Materiał stanowią źródła z literatury z zakresu termodynamiki. W pracy zastosowano metodę analizy teoretycznej. Wyniki: Rezultatem analizy jest opracowanie i podanie równania politropy w postaci wykładniczej, wzoru na ciepło właściwe, pracę bezwzględną i techniczną, ciepło przemiany, zmianę entropii, przemianę politropową gazu półdoskonałego. Ponadto opracowano dławienie gazu doskonałego podczas przepływu przez rurociąg. Przestawiono też wartości wykładnika n i ciepła właściwego c charakterystycznych przemian politropowych Wnioski: Ciepło właściwe w przemianie politropowej gazu doskonałego jest stałe. Ciepło właściwe gazu półdoskonałego w przemianie politropowej jest zależne od temperatury. Ponieważ w przemianie nieodwracalnej przyrost entropii jest zawsze dodatni, więc podczas przepływu ciśnienie gazu maleje, natomiast objętość właściwa czynnika wzrasta.
EN
Introduction and aim: The work describes the polytropic transformations of perfect gas and semi-perfect gas. Thermodynamic transformations were carried out on diagrams in appropriate coordinate systems. In addition, the suppression of a perfect gas during flow through the pipeline was discussed. The aim of the work is to derive the adjective analytical formulas for the transformation of poly-gas gases, as well as to show the transformations on the relevant graphs. Material and methods: Material covers some sources based on the literature in the field of thermodynamics. The method of theoretical analysis has been shown in the paper. Results: The result of the analysis is the elaboration and administration of the polytropic equation in exponential form, the formula for specific heat, absolute and technical work, heat of transformation, change of entropy, polytropic transformation of semi-perfect gas. In addition, the suppressing of the perfect gas during the flow through the pipeline was developed. Also the values of exponent n and specific heat c of characteristic polytropic transformations have been shown. Conclusions: The specific heat in the transformation of the perfect gas is constant. The specific heat of a semi-ideal gas in polytropic transformation is dependent on temperature. Because in the irreversible transformation, the entropy increase is always positive, so during the flow the gas pressure decreases, while the specific volume of the gas increases.
Grzyby wykazują wiele cech przydatnych w inżynierii środowiska, dających im przewagę nad bakteriami. Udowodniono, że potrafią one rozkładać wiele skomplikowanych związków organicznych, także ksenobiotyków, takich jak trudnobiodegradowalne wielopierścieniowe związki aromatyczne, polichlorowane węglowodory, dioksyny, pestycydy oraz pozostałości materiałów wybuchowych. Ważną rolę w naturalnej regulacji liczebności populacji roślin odgrywają pasożytnicze gatunki grzybów, a gatunki symbiotyczne są niezbędne do prawidłowego rozwoju i wzrostu wielu gatunków roślin. Ich różnorodność taksonomiczna, genetyczna i funkcjonalna jest ogromna i stanowi obszerne źródło organizmów użytecznych w procesie bioremediacji. W dokonanym przeglądzie piśmiennictwa wykazano, że różne gatunki grzybów mogą znaleźć zastosowanie w remediacji środowiska gruntowo-wodnego oraz w oczyszczaniu ścieków i gazów odlotowych. Jednakże dotychczasowe badania nad wykorzystaniem grzybów najczęściej były prowadzone w skali laboratoryjnej. Eksperymenty w skali półtechnicznej i polowej wykazały, że na obecnym etapie praktyczne wykorzystanie grzybów w systemach inżynierii środowiska nie jest ekonomicznie uzasadnione. Problemem, który wymaga rozwiązania jest utrzymanie dominacji szczepów grzybów o wysokiej aktywności degradacyjnej w otwartych układach oczyszczających w warunkach konkurencji ze strony mikroorganizmów autochtonicznych. Duże nadzieje wiąże się z jednoczesnym wykorzystaniem w układach oczyszczania środowiska grzybów i bakterii, których skuteczność biodegradacyjna może się wzajemnie uzupełniać. Aby w pełni wykorzystać specyficzne walory grzybów niezbędne są badania przesiewowe w celu izolacji szczepów o szerszych zdolnościach metabolicznych, a także udoskonalanie szczepów metodami in vitro. Podobnie przyszłościowe jest wykorzystanie w bioremediacji immobilizowanych enzymów grzybowych. Rozwój technik molekularnych pozwoli na zmniejszenie nadal jeszcze wysokich kosztów wytwarzania, oczyszczenia i immobilizacji enzymów na odpowiednich nośnikach.
EN
Fungi possess many features useful to environmental engineering, which gives them an advantage over bacteria. Their ability to decompose many complex organic compounds, including xenobiotics, such as difficult to biodegrade polycyclic aromatic compounds, polychlorinated hydrocarbons, dioxins, pesticides and explosive residues has been documented. Parasitic fungi species play an important role as natural regulators of plant population size, while symbiotic species are essential to proper development and growth of many plant species. The enormous taxonomic, genetic and functional diversity of fungi constitutes a rich source of organisms useful in bioremediation process. The literature review demonstrated that various types of fungi could be employed in remediation of soil-water environment as well as in treatment of wastewater and waste gases. However, most often current studies on fungal applications are carried out on a laboratory scale. At the current stage, as demonstrated by semi-technical and field-scale experiments, practical use of fungi in environmental engineering systems is not economically justified. Maintenance of dominance of fungal strains with high degradation activity in open purification systems in competition with indigenous microorganisms remains an open problem. Great promises are held out for simultaneous use of fungal and bacterial environments in treatment systems, as their biodegradation effectiveness may complement each other. Improvement of strains by the in vitro methods and screening tests to isolate strains with broader metabolic abilities are necessary in order to take full advantage of the specific benefits of fungi. Similarly, use of immobilized fungal enzymes in bioremediation offers good prospects for the future. Development of molecular techniques will allow for reduction of persistently high costs of enzyme production, purification and immobilization on appropriate carriers.
The paper describes physical foundations of gases generation in different electroinsulating liquids. The authors reviewed literature concerning the analysis of gases generated in these liquids as a result of discharges of low energy. The main purpose of the research was to compare gases formed in mineral oil, natural ester, and synthetic ester resulting from discharges of high energy, which has not been studied so far. The comparison was done both in terms of gases composition and their concentration. The purpose of the research was to give an answer to the question: which of the analysed liquids ensure higher operation safety if there is a discharge of high energy in the insulating system.
PL
W pracy opisano podstawy fizyczne związane z powstawaniem gazów w różnych cieczach elektroizolacyjnych. Dokonano przeglądu literatury dotyczącego analizy gazów generowanych w tych cieczach w wyniku wyładowań zupełnych. Głównym celem badań było porównanie gazów powstających w oleju mineralnym, estrze naturalnym oraz estrze syntetycznym w wyniku oddziaływania na te ciecze wyładowań zupełnych o bardzo dużej energii, co dotychczas nie było przedmiotem badań. Porównania dokonano zarówno pod kątem składu gazów jak i ich stężenia. Wyniki badań miały przede wszystkim dać odpowiedź na pytanie: która z analizowanych cieczy charakteryzuje się większym bezpieczeństwem eksploatacji w sytuacji wystąpienia w układzie izolacyjnym wysokoenergetycznego wyładowania zupełnego.
Gas emission from casting moulds, cores and coatings applied for sand and permanent moulds is one of the fundamental reasons of casting defects occurrence. In the previous studies, gas emission was measured in two ways: normalized, in which the evolving gas volume was measured during heating of the moulding sand sample in a sealed flask, or by measuring the amount of gas from sand core (sample) which is produced during the pouring of liquid metal. After the pouring process the sand mould is heated very unequally, the most heated areas are layers adjacent to the liquid metal. The emission of gas is significantly larger from the surface layer than from the remaining ones. New, original method of measuring kinetics of gas emission from very thin layers of sand moulds heated by liquid metal developed by the authors is presented in the hereby paper. Description of this new method and the investigation results of kinetics of gas emission from moulding sand with furan and alkyd resin are shown. Liquid grey cast iron and Al-Si alloy were used as a heat source in the sand moulds. Comparison of the kinetics of gas emission of these two kinds of moulding sands filled with two different alloys was made. The momentary metal temperature in sand mould was assigned to the kinetics of gas emission, what creates a full view of the possibility of formation of casting defects of the gaseous origin. Moulding sand with alkyd resin is characterized by larger gas emission; however gases are emitted slower than in the case of moulding sands with furan resin. This new investigation method has a high repeatability and is the only one which gives a full view of phenomenon’s in the surface layer which determines quality of the casings. The obtained results are presented on several graphs and analyzed in detail. They have a great application value and can be used in the production of iron as well as light metal alloy castings.
The traditional characterization of forms or states of matter which can be easily distinguished (solid, liquid and gaseous) is focused on differences rather than on common principles of organization of matter in general. The attempt to describe continuous changes in the organization of particulate matter leads to the possibility of using the angle of internal friction as a parameter, allowing, together with other parameters, a unified description of existential forms of matter and conditions of their existence. The self-organization of matter observed from this point of view can explain, for example, the origin of landforms created both by natural forces and human activity. It can contribute to the solution of technical problems in the field of particulate matter and help in the explanation of phenomena in both inorganic and organic nature.
PL
Tradycyjny opis form stanu materii, który można łatwo rozróżnić (ciało stałe, ciecz oraz gaz) jest skoncentrowany raczej na różnicach, niż na głównych zasadach organizacji materii w sensie ogólnym. Próba opisu ciągłych zmian w organizacji konkretnej materii prowadzi do możliwości zastosowania kąta wewnętrznego tarcia jako parametru, który pozwoli wraz z innymi parametrami na zunifikowany opis form istnienia materii oraz warunków jej występowania. Samoorganizacja materii widziana z tego punktu widzenia może wyjaśnić, na przykład, pochodzenie formacji terenu utworzonych zarówno przez naturę, jak i działalność człowieka. Może to być zastosowane przy rozwiązywaniu problemów technicznych na polu określonej materii i pomóc w wyjaśnieniu zjawisk zarówno natury organicznej, jak i nieorganicznej.
The article presents the results of industrial research, of mixer and injection gas supply systems of internal combustion engines, for fuel gas time-varying chemical composition. The publication presents an innovative injection system working by patent PL 222462, and obtained operating characteristics of power generators with the implemented system. In addition for comparison, the article presents the results of research a generator set with implemented an innovative system of the mixing gas fuel supply, with variable chemical composition.
Microbiological and chemical analysis of air was carried out on the area of landfill of wastes other than inert or hazardous. The landfill covers 20 ha and 40 000 Mg of wastes is deposited annually. Municipal waste is not segregated at the landfill. The research was conducted in April, May and November 2012. Number of the psychrophilic and mesophilic bacteria and fungi was estimated by a culture-based method. Quantitative determination of sulfur compounds and meteorological and olfactrometric examinations were also carried out. Chemical analysis was conducted with a Photovac Voyager portable gas chromatograph. Air samples were collected at 5 points. The largest group of microbes were psychrophilic bacteria, especially in summer. The highest concentration of hydrogen sulfide and other odorants was found at leachate tank and landfill body. According to the Polish Standard for the assessment of atmospheric air pollution the air in the area of the landfill is classified as not contaminated and sporadically moderately contaminated. In spring and summer the number of microscopic fungi was increased also in control samples.
PL
Przeprowadzono badania nad zanieczyszczeniem powietrza na terenie składowiska odpadów innych niż obojętne i niebezpieczne. Wybrany obiekt został otwarty w 1997; zajmuje 20 ha i rocznie przyjmuje 40 000 Mg odpadów komunalnych, które nie podlegają segregowaniu na składowisku. Zakres badań mikrobiologicznych obejmował analizę ilościową bakterii mezofilnych, psychrofilnych oraz grzybów mikroskopowych. Do poboru próbek powietrza zastosowano metodę zderzeniową. Analizy chemiczne polegały na oszacowaniu stężenia siarkowodoru oraz merkaptanu etylowego i metylowego za pomocą przenośnego chromatografu Photovac Voager. Określano ponadto takie parametry jak prędkość i kierunek wiatru oraz intensywność zapachu. Pobór próbek przeprowadzono w pięciu punktach. Wykazano emisję mikroorganizmów oraz siarkowodoru i odorów z terenu składowiska. Najliczniejszebyły bakterie psychrofilne, zwłaszcza w porze letniej. Wysoką liczbę bakterii mezofilnych i grzybów mikroskopowych stwierdzono na bryle czynnego składowiska. Najwyższe stężenie siarkowodoru i odorów wykryto w sąsiedztwie zbiornika na odcieki oraz na składowisku. Na podstawie polskiej normy dotyczącej jakości powietrza atmosferycznego należy określić powietrze na terenie składowiska jako nie zanieczyszczone (liczba grzybów) oraz średnio zanieczyszczone i nie zanieczyszczone (liczba bakterii psychrofilnych). Wiosną i latem zaobserwowano podwyższoną liczbę grzybów mikroskopowych również w próbkach kontrolnych.
Niniejsza praca poświęcona jest badaniu szczególnych cech wskaźników meteorologicznych w dorzeczu rzeki Horyn. W pracy podane są wyniki długofalowej obserwacji głównych wskaźników meteorologicznych ze stacji meteorologicznej Rivne. Odkryto przyczyny i prawdopodobne konsekwencje zmiany klimatu. Wzięto pod uwagę wpływ globalnego ocieplenia na lądowe i wodne środowisko życia. Potwierdzono dostępność zmian głównych elementów warunków meteorologicznych na terenie dorzecza ( opad atmosferyczny, temperatura powietrza, wartość temperatury aktywnej i efektywnej) oraz ich wpływ na temperaturę gleby, zamarzanie gleby, warunki wilgotności, współczynnik hydrotermiczny, nagrzewanie się gleby i wysychanie rzeki.
EN
This paper is devoted to the investigation of pecularities of basic meteorological indices in the basin of the river Horyn. The results of long-term observation of the main meteorological indices at Rivne meteorological station are given. The causes and probable consequences of climate change have been discovered. Global warming as a factor of impact on land and water habitat is considered. The availability of changes of the main elements of meteorological conditions on the territory of the basin (precipitation, air temperature, the value of active and effective temperatures) and their influence on the soil temperature, soil freezing, moisture conditions, hydrothermical coefficient, soil heating and river drainage have been reliably confirmed.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper presents a test method developed to measure changes of gas pressure in sand moulds during manufacture of iron castings. The pressure and temperature measurements were taken in the sand mould layers directly adjacent to the metal - mould interface. A test stand was described along with the measurement methodology. The sensors used allowed studying the fast-changing nature of the processes which give rise to the gas-originated casting defects. The study examined the influence of binders, clays and refining additives on the nature of the gas evolution process. The effect of the base sand type - quartz or olivine - on the nature of pressure changes was compared. The test stand design ensured the stability of technological parameters in the examined mould elements, and a repeatable process of making pilot castings. The main outcome was classification of sand mixtures in terms of pressure occurring during pouring of iron castings. The obtained results confirm the usefulness of the described method for testing gas pressure occurrence in a sand mould.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przy wytwarzaniu stali w piecu łukowym emituje się do otoczenia od 71,9 do 77,4 kg CO2 na tonę ciekłej stali. Wskaźnik emisji CO2 przy wytwarzaniu energii elektrycznej opartym na węglu wynosi w Polsce około 652 g/kWh, czyli wytwarzanie jednej tony stali powoduje emisję CO2 wynoszącą w zależności od jednostkowego zużycia energii elektrycznej (od 405 - 475 kWh/Mg stali) od 264 do 310 kg. Zwiększenie uzysku węgla wprowadzanego do wsadu w postaci nawęglaczy poprzez stosowanie ich w jak najlepszej postaci fizycznej wpływa na zmniejszenie jednostkowego zużycia węgla o 1,5 kg/Mg stali co odpowiada ograniczeniu emisji CO2 o 5,5 kg/Mg stali. W publikacji przedstawiono zagraniczne i własne doświadczenia dotyczące badań nad zastosowaniem we wsadzie do pieca łukowego jako alternatywnych środków nawęglających rozdrobnionych opon oraz kompozytu węglowo (gumowo) - stalowego. Zamiana węgla na kompozyt we wsadzie może przynieść efekt ekonomiczny 1,2 zł/Mg stali i efekty niewymierne w postaci dodatkowego żelaza z kordu i energii chemicznej ze spalania pierwiastków wchodzących w skład gumy.
EN
During EAF process is emitted to the environment 71.9 to 77.4 kg CO2 / Mg of liquid steel. CO2 emission rate in coal based electric power production in Poland amounts about 652 g / kWh, what means that production one ton of steel results in CO2 emission amounting in dependence on electric power rate ( 405 to 475 kWh / Mg of steel) from 264 to 310 kg. Increased carbon rate assimilation of these carburisers, introduced into charge in the best possible physical form and in the best possible way, results in decrease coal specific consumption by 1.5 kg / Mg of liquid steel, what corresponds with CO 2 emission reduction by 5.5 kg / Mg of liquid steel. The foreign and own experiences and research into the use of ground tyres and carbon(rubber)-steel composite in arc-furnace charge as the alternative carburising agents is presented herein. The exchange of coal for composite to be used in charge may bring the economic effect ofPLN 1.21 Mg of steel and immeasurable effects in the form of extra iron from the cord and chemical energy from combustion of the elements contained in rubber.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Istotny wpływ na jakość stali ma jej "czystość" między innym zawartość w niej gazów (wodór, azot, tlen) jak też metali i niemetali (fosfor, siarka, miedź, cyna, antymon, arsen, ołów, bizmut i cynk). Ich źródłem są surowce, materiały technologiczne oraz czynniki związane z przebiegiem procesu wytapiania stali i jej odlewania. Ograniczenie zawartości szkodliwych domieszek w gotowych odlewach wymaga stosowania odpowiednich zabiegów technologicznych pozwalających ograniczyć ilość gazów i pierwiastków resztkowych w stali. Gazy powodują powstawanie wad w odlewach a pierwiastki resztkowe obniżają właściwości wytrzymałościowe.
EN
"Purity" of steel, inter alia, the content of gases (hydrogen, nitrogen and oxygen) as well as the content metals and non-metals (phosphorus, sulfur, copper, tin, antimony, arsenic, lead, bismuth and zinc) has a significant impact on the quality of steel. Raw and technological materials as well as other factors related to steel melting and casting constitute a source of the aforementioned substances. Reduction in the content of noxious additives in finished castings requires application of adequate technologies which facilitate decrease in the volume of gases and residual elements in steel. Gases cause defects in castings, while residual elements deteriorate their mechanical properties.
W przemyśle spożywczym gazy są wykorzystywane w różnych celach. Mogą one być stosowane jako dozwolone substancje dodatkowe lub substancje pomagające w przetwarzaniu. Gazy do celów spożywczych muszą odpowiadać surowym wymaganiom dotyczącym czystości. W artykule omówiono najważniejsze zastosowania gazów w przemyśle spożywczym.
EN
Food-grade gases are used in a number of purposes in the food industry. Gases can be used as additives or processing aids. The handling of gases requires special safety measures. Gases supplied for food industry have to meet criteria regarding purity and hygiene. The most important applications are described in concrete application examples.
This article presents the problem of emission of dust and gases in both the metallurgical production cycle of iron and steel, as well as with regard to manufacture of coke. The figures include the minimum and maximum amounts of particulate dust and gas emissions generated by the domestic iron and steel industry, as well as the European Union. The results of the emission of dust and gases in one of the Swedish metallurgical plant, with known high standards for the protection of the environment, are presented, too.
PL
W artykule przedstawiono problematykę wielkości emisji pyłów i gazów zarówno w metalurgicznym cyklu produkcyjnym żelaza i stali, jak i z uwzględnieniem wytwarzania koksu. Dane obejmują minimalne i maksymalne ilości emisji pyłu i gazów generowanych przez krajowy przemysł żelaza i stali, jak też na obszarze Unii Europejskiej. Przedstawiono także wyniki emisji pyłów i gazów w jednej z hut szwedzkich, znanych z wysokich standardów w dziedzinie ochrony środowiska.
Przedmiotem pracy jest analiza zjawisk dynamicznych, przebiegających przy powierzchni ciecz-gaz w obecności związków powierzchniowo czynnych. Szczególną uwagę zwrócono na efekty hydrodynamiczne wywoływane przez zaburzenie rozkładu napięcia powierzchniowego, będące skutkiem mechanicznego naruszenia równowagi. Przy wykorzystaniu wyników własnych badań, rozważano: (i) zagadnienia kinetyki adsorpcji surfaktantu i obniżania napięcia powierzchniowego w układach o zmiennej hydrodynamice, (ii) reakcję obszaru powierzchniowego na zaburzenia mechaniczne różnego typu (problem reologii powierzchniowej), (iii) powstawanie efektów Marangoniego w układach z odkształcaną powierzchnią oraz ich wpływ na ruch masy i trwałość pian. Przedyskutowano występowanie i znaczenie dynamicznych efektów powierzchniowych w układach ciecz-gaz stosowanych przemysłowo. Wiele miejsca poświęcono także rozważaniom procesów dynamicznych biegnących w układzie surfaktantu płucnego, który uznano za szczególnie dogodny obiekt do modelowej analizy. Wynika to ze specyfiki tego układu, w którym związki o wysokiej aktywności powierzchniowej są zawarte w cienkiej warstwie cieczy, kontaktującej się z fazą gazową i podlegającej cyklicznym deformacjom w rytm oddychania. Dominującą rolę dynamicznych efektów powierzchniowych w takim układzie wykazano w badaniach doświadczalnych z wykorzystaniem wagi Langmuira i tensjometrii pęcherzykowej oraz przy zastosowaniu modelowania teoretycznego. W rozważanym układzie analizowano efekty hydrodynamiczne, wynikające z gradientów napięcia powierzchniowego, i ich wpływ na ruch masy. Potwierdzono znaczącą rolę efektów Marangoniego w procesach transportowych przebiegających w płucach. Rozważano również problem wykorzystania wyników tensjometrii dynamicznej do oceny właściwości surfaktantu płucnego, decydujących o wypełnianych przezeń funkcjach fizjologicznych. Wskazano na możliwość zaburzenia tych funkcji przez wybrane gazy i aerozole, tworzące zanieczyszczenie powietrza lub zawarte w lekach podawanych drogą inhalacyjną. Wykazano, że zaburzenie to odbywa się na skutek zmian w przebiegu dynamicznych procesów powierzchniowych w układzie surfaktantu płucnego, wywołanych przez efekty natury fizykochemicznej. Postawiono i udowodniono, w pomiarach m vitro, hipotezę dotyczącą mechanizmów oddziaływania wdychanych cząstek i gazów z substancjami powierzchniowo czynnymi obecnymi w płucach, formułując wnioski znajdujące zastosowanie w toksykologii i medycynie. W pracy zaakcentowano znaczenie wykorzystania metod badawczych oraz pojęć z zakresu inżynierii chemicznej i procesowej w rozwiązywaniu problemów fizjologii, wskazując na możliwości, a jednocześnie potrzebę ekspansji nauk technicznych na nowe obszary tematyczne.
EN
This work focuses on the dynamic phenomena at the gas-liquid interface, in the presence of surfactants. Special attention is paid to hydrodynamic effects, induced by the disturbance of the surface tension distribution, as a result of a mechanical departure from the equlibrium. Several problems were analyzed, based on the results of the author's studies: (i) the kinetics of surfac-tant adsorption and surface tension reduction in systems with variable hydrodynamics; (ii) the reaction of the interfacial region to a mechanical disturbance of various kinds (the problem of surface rheology); (iii) the generation of the Marangoni effects in systems with a deformable interface, and their influence on mass transfer and foam stability. The occurrence and significance of dynamic interfacial effects in technologically-relevant gas-liquid systems were discussed. Extensive studies were carried out on the lung surfactant system, which was regarded as a very convenient object for the analysis of the discussed effects. This arises from the extraordinary structure of the system, where highly active surfactants are present in the thin liquid layer that undergoes periodic deformation according to the breathing cycle. The predominant role of the interfacial dynamic effects was demonstrated both through the use of experiments, employing the Langmuir balance and bubble tensiometry, and theoretically, by modeling. The hydrodynamic effects resulting from the surface tension gradients, and their influence on the mass transfer, were analyzed. The significance of the Marangoni effects on transport processes in the lungs was also confirmed. The possibility of using methods of dynamic surface tensiometry in evaluating lung surfactant properties, in respect to physiological functions, was also investigated. It was demonstrated that these functions might be impaired by selected aerosols and gases present in the inhaled air (e.g., contaminants or drugs for inhalation), and that it results from alterations in surface activity caused by physico-chemical effects. The hypothesis of interaction mechanisms between inhaled particles and surfactants in the lungs was formulated and documented during in vitro experiments, which may have important consequences for medicine and toxicology. The work emphasizes the significance of the concepts and methods employed in chemical engineering in the solution of physiological problems. This indicates the possibility and need for the expansion of chemical and process engineering within new scientific areas.
A two-dimensional time dependent model for simultaneous growth of gas pore and solid phase from gas saturated melt was developed. This model was applied to structure formation of ordered porosity metal materials. Fabrication of copper porosity castings was simulated numerically. A procedure for calculating inter-pore spacing and pore radius for certain technological regime were discussed. It was proved that the structure of ordered porosity metal materials formed at steady-state conditions could consist of pores with different radii. This is observed in real ingots. This is the main distinction between normal eutectic structures and ordered porosity structure.
PL
Nową, mało zbadaną i perspektywiczną grupę metalowych materiałów wysokoporowatych stanowią kompozyty metalowe zbrojone gazem - gazary, ostatnio określane mianem "struktury typu lotus" - "lotus-like structures". U dotychczas istniejących podstaw teorii i praktyki gazarów leżą głównie prace Państwowej Akademii Metalurgicznej Ukrainy w Dniepropietrowsku (PAMUD), prowadzone od 1969 roku nad krzepnięciem układów typu metal wodór oraz prace grupy prof. H. Nakajimy z Osaka University w Japonii. Począwszy od 1996 roku również Instytut Odlewnictwa we współpracy z PAMUD (prof. L.Boyko), Instytutem Nauki o Metalach Bułgarskiej Akademii Nauk (prof. L. Drenchev) i Instytutem Transportu Samochodowego w Warszawie (dr A. Wojciechowski) prowadzi prace z zakresu teorii, praktyki i modelowania matematycznego gazarów. Od dwóch lat podjęto współpracę w tym zakresie z The Queen's University of Belfast ze Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii (prof. S. Malinov i prof. Wei Sha). W artykule omówiono część wyników prac, prowadzonych nad modelowaniem kształtowania się struktury układów wysokoporowatych. Opracowano dwuwymiarowy, w funkcji czasu, matematyczny model jednoczesnego wzrostu pęcherza gazowego i fazy stałej z cieczy metalowej (wstępnie nasyconej gazem). Za pomocą modelu scharakteryzowano proces kształtowania się struktury w materiałach metalowych o uporządkowanej porowatości. Na przykładzie cylindrycznego porowatego wlewka miedziowego przeprowadzono właściwą symulację numeryczną. Przeanalizowano zaproponowany sposób obliczeń odległości pomiędzy pęcherzami a ich rozmiarami dla wybranych parametrów technologicznych. Wykazano, że w strukturze materiałów metalowych o uporządkowanej porowatości, tworzącej się w warunkach ustalonych (stacjonarnych), powinny występować pęcherze o zróżnicowanej średnicy. Sformułowana konstatacja znalazła swoje potwierdzenie w badaniach struktury wlewków doświadczalnych, a jej występowanie stanowi najistotniejszą różnicę pomiędzy strukturą eutektyki (obserwowaną w tradycyjnych procesach odlewniczych) - do której można odnieść rozpatrywany układ metal-gaz - a strukturą metalu o uporządkowanej porowatości (wytworzonego np. w drodze chłodzenia strefowego metalu nasyconego gazem).
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.