Inwazyjnych gatunków obcych nie można lekceważyć, nawet gdy występują w pojedynczych egzemplarzach. Odnosi się to chociażby do dziko żyjących w Polsce papug czy żółwi.
W krótkim, trójliterowym słowie „kot” mieści się nieskończona wręcz ilość treści i powiązanych z nim konotacji. Trudno się dziwić – w naszym kręgu kulturowym koty towarzyszą człowiekowi właściwie od początku dziejów. Ssaki te są też ważnym elementem współczesnej kultury popularnej, choćby jako element składowy milionów memów. Jakiś czas temu w mediach zrobiło się głośno o kotach z innego powodu – pojawiły się doniesienia o tym, jakoby kot domowy był gatunkiem inwazyjnym, co wzburzyło opinię publiczną.
Wraz z rozwojem cywilizacyjnym przyspieszeniu uległo zarówno celowe, jak i przypadkowe przemieszczanie gatunków w środowisku. Niestety skutki środowiskowe tych zmian wymykają się często spod kontroli. Dlatego też coraz większego znaczenia nabierają rozwiązania prawne określające, jakie działania formalne muszą być podjęte w celu legalnego przemieszczania gatunków w środowisku oraz jakie obowiązki są związane ze zwalczaniem gatunków inwazyjnych generujących największe zagrożenie dla środowiska.
Inwazyjnymi nazywane są zwykle gatunki obce dla danego obszaru, których uwolnienie do środowiska przyrodniczego może zagrozić rodzimym gatunkom lub całym siedliskom przyrodniczym. Warszawa jest jednym z przykładów tego, w jaki sposób gatunki te funkcjonują w obszarze dużego miasta – gdzie część z nich z jednej strony stanowi świetne drzewa przyuliczne, z drugiej natomiast degraduje obszary chronione.
Wody Polski zasiedla jeden rodzimy gatunek żółwi - żółw błotny (Emys orbicularis Linnaeus, 1758), którego najczęściej izolowane populacje na terenie niemal całej Europy sukcesywnie zmniejszają swoje zasięgi. Oprócz powszechnej i postępującej degradacji ich wodnych oraz lądowych siedlisk, w obrębie niektórych stanowisk na ich kondycję wpływa także pojawienie się obcych gatunków zwierząt, w tym żółwia czerwonolicego (Trachemys scripta elegans Wied, 1838). W artykule przedstawiono wyniki obserwacji miejsc bytowania żółwi czerwonolicych na terenie województwa zachodniopomorskiego poczynione w latach 2008-2015. Dotychczas gatunek ten znany był ze stanowisk zlokalizowanych na terenie niemal całej Polski, ale brak było konkretnych doniesień o jego bytowaniu w północno-zachodniej części kraju. W ostatnich latach w tej części kraju notuje się wzrost liczby doniesień stwierdzających występowanie tego gatunku. Dokonane obserwacje uzupełniają informacje na temat rozmieszczenia tego gatunku w Polsce.
EN
Polish waters populated by a native species of turtles - pond turtle (Emys orbicularis Linnaeus, 1758), who is the most isolated population in nearly all European countries gradually reduce their ranges. In addition to the universal and progressive degradation of water and land habitats within certain positions on their condition also affects the appearance of alien species, including red - eared slider (Trachemys scripta elegans Wied, 1838). The article presents the results of observations of living red - eared slider in West Pomerania province made in 2008-2015. So far, this species was known for his positions located throughout almost the entire Poland, but there were no specific reports of its be-ing in the northwestern part of the country. In recent years in this part of Poland there has been an increase in the number of reports of the occurrence of this species. The observations are supplemented by information on the distribution of this species in Poland.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Even though Alliaria petiolata is a globally important invasive plant, for Europe it is a native humble understory species. I studied the population characteristics of A. petiolata in its native range (NE Slovenia) by evaluating its demographic structure (e.g. population size, density, plant fruit production) and herbivory damage in different habitats (forest understorey, forest edge, ruderal site). Moreover I tested the allelopathic potential of fresh A. petiolata leaves and roots on garden cress Lepidium sativum germination and seedling development. I performed bioassays with aqueous extracts and took a first step toward testing the presence of volatile potentially allelopathic compounds. The results showed that A. petiolata populations can become established at disturbed sites, even such without a tree canopy, but dense stands can be found only at disturbed forest edges. The bioassays confirmed the presence of A. petiolata aqueous and volatile allelochemicals in leaves and roots. Germination was suppressed more by volatiles, showing that allelopathy can act via volatile compounds and further suggesting their antifungal effects. The results allow predicting that the success of A. petiolata invasion in a non-native range might rely on its variable habitat tolerance (not being a strict ruderal species) and allelopathy.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Azolla filiculoides Lam. is the second most widely distributed alien aquatic plant in Europe. A native of America, it has become — on account of human mediation — a cosmopolitan species. In Poland, it has been known so far from a few stands in ponds and old river beds. In 2016, it was recorded at six new sites in-between the groynes at the main Oder river bed between Maszewko near Krosno Odrzańskie (52°3′10.69″N, 14°57′13.56″E) and Owczary (52°28′53.59″N, 14°37′30.43″E). The assemblages containing the fern were identified as representing the association Ceratophyllo-Azolletum filiculoidis Nedelcu 1967. Azolla has also entered the phytocoenoses of other floating plant communities. Mean values of several chemical parameters of the water like conductivity, salinity, total dissolved solids and nitrate content at the fern stations were significantly higher than the mean values found in the Azolla-devoid sites while the values for hardness (Ca), pH and visibility (Secchi Disc depth) were lower at Azolla sites. In 2017, this alien fern was found to had successfully overwintered in the main bed of Oder river, and its further spread down the river was observed. The appearance of Azolla filiculoides in the Oder may be associated with an exceptionally warm winter; its emergence may also accelerate the species' invasion in Poland.
Naturalnym miejscem występowania babki byczej (Neogobius melanostomus) jest rejon Pontokaspijski: zlewiska morza Azowskiego, Czarnego i Kaspijskiego [1], wykazując w ostatnich dekadach gwałtowną ekspansję w Europie [2]. W estuarium Odry po raz pierwszy babki bycze złowione były na początku XXI wieku w Zatoce Pomorskiej [3]. W polskiej części Zalewu Szczecińskiego w 2009 roku, [4], potwierdzili obecność tych ryb. Natomiast w latach 2013-2014 babki bycze licznie notowano w tych akwenach, a nawet w Odrze na wysokości Szwedt i Widuchowej [5]. Biorąc powyższe pod uwagę, jak również negatywny wpływ babki byczej na środowisko wodne, zasadne jest podjęcie badań monitoringowych dotyczących ważniejszych cech biologicznych i populacyjnych.
EN
Natural place of occurrence round goby (Neogobius melanostomus) is Caspian area: catchment Sea of Azov, Black Sea and Caspian Sea [1], where in the last decades was a rapid expansion in Europe [2]. In the estuary of the Oder River in the Pomeranian Bay for the first time round goby was caught in the early twenty-first century [3]. In the Polish part of the Szczecin Lagoon in 2009 [4] confirmed the presence of these fish. Whereas in 2013-2014 round goby was many times recorded in these areas, and even in the Odra River at the height of Szwedt and Widuchowa [5]. Considering the above, as well as the negative impact round goby on the aquatic environment, it is reasonable to undertake monitoring study about important biological characteristics and population.
Wśród roślin inwazyjnych w ostatnich latach na terenie Polski coraz więcej notuje się stanowisk zasiedlanych przez rodzaj Solidago sp. Spośród gatunków reprezentujących Solidago sp. powszechnie występuje gatunek Solidago canadensis L.. Gatunek ten na teren Europy został introdukowany z Ameryki Północnej. Na terytorium naszego kraju jego obecność notuje się w siedliskach naturalnych i synantropijnych. Mimo wielu doniesień literaturowych na temat inwazyjności Solidago canadensis L. niewiele prowadzi się badań dotyczących charakterystyki siedlisk. Analiza próbek gleby pobranych na terenie i w okolicy Mińska Mazowieckiego na stanowiskach, na których odnotowano obecność nawłoci kanadyjskiej wykazała, że roślina ta zasiedla gleby o zróżnicowanej zawartości (2.28-8.50%) materii organicznej oraz o zróżnicowanym odczynie (pH: 4.3-7.5). Charakteryzuje się także szerokim zakresem tolerancji na zawartość metali ciężkich (Pb, Zn, Cu i Mn) w glebie.
EN
In recent years, among the invasive plants there has been noted a greater number of habitats of the Solidago sp. genus on the territory of Poland. The genus is commonly represented by Solidago canadensis L. species. This species was brought to Europe from North America. It grows on the territory of our country in natural and synanthropic habitats. Although there are many literature reports on the invasiveness of Solidago canadensis L., little is known about characteristics of its habitats. Analysis of soil samples taken in the Mińsk Mazowiecki and in the neighborhood at the sites where canadian goldenrod occurred showed that this plant grows in habits of various organic matter content (2.28-8.50%) and of wide range of soil pH (4.3-7.5). It is also tolerant to heavy metals (Pb, Zn, Cu and Mn) in soil.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In 2014, a non-indigenous dreissenid bivalve, the quagga mussel (Dreissena rostriformis bugensis Andrusov, 1897) was for the first time recorded in the Szczecin Lagoon. This was also the first record of the species in the Baltic Sea catchment. The quagga mussel was found to accompany the zebra mussel (Dreissena polymorpha), a non-indigenous bivalve already firmly established in the Lagoon. As indicated by the new immigrant's estimated abundance (4000.0 ± 355.44 ind. M-2) and the zebra mussel to quagga mussel abundance ratio (about 60:40), the immigration of D. rostriformis bugensis to the Lagoon can be regarded as successful. The quagga mussel has already formed a strong and reproducing population which co-occurs with that of the zebra mussel in the area.
Babka bycza Neogobius melanostomus (Pallas, 1814) jest rybą naturalnie bytującą w basenie pontokaspijskim. Jednak od drugiej połowy lat 80-tych ubiegłego wieku obserwuje się rozprzestrzenianie tego gatunku w wodach Europy, w tym również w wodach polskich. W ostatnim dwudziestoleciu, począwszy od 1990 roku kiedy to po raz pierwszy złowiono babkę byczą w okolicach portu rybackiego w Helu trwa masowe i szybkie rozprzestrzenianie się tej ryby po całej Zatoce Gdańskiej, Zalewie Wiślanym, wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku, a także w Zatoce Pomorskiej oraz estuarium Odry. W 2009 roku odnotowano pierwsze okazy babki byczej w połowach gospodarczych prowadzonych w jeziorze Dąbie. Obserwując inwazję babki byczej w polskiej strefie przybrzeżnej Bałtyku oraz estuarium Odry należy postawić pytanie czy zjawisko to może być dla człowieka ekozagrożeniem czy wręcz wzbogaceniem jego środowiska?
EN
Round goby Neogobius melanostomus (Pallas, 1814) is a fish species of Ponto-Caspian basin origin. However, since the second part of the 80’s of the last century has observed spreading of this species in European waters, including in Polish waters. In the last two decades, from 1990 when it was first caught of round goby near the fishing port in Hel, takes a massive and rapid spread of this fish throughout the Gulf of Gdańsk, Vistula Lagoon, along the southern Baltic coastal zone and the Pomeranian Bay and also the River Odra estuary. In 2009, first round goby in commercial catches conducted in Lake Dąbie was recorded. In this situation the question is that invasion can be a eco-threat or even enrichment of the environment to the human being?
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.