The research methodology for determining the sources of nutrients responsible for the eutrophication of rivers and seas, as well as the extent of their load in particular drainage basins, has for many years been at the centre of vigorous discussion. In the Oder and Vistula river basin, apart from the calculation of monthly and annual loads of nitrogen and phosphorus, based on the discharge and chemical monitoring data of waters, the MONERIS (Modeling Nutrient Emissions in River Systems) model has also been applied in determining nutrient sources. This article, on the basis of a comprehensive review of the professional literature, shall cast a critical eye over six issues that have been at the centre of past robust discussion: 1) determining the balance of N and P in agriculture, 2) the effects of a significant improvement in sewage treatment, 3) impact of technology on agriculture, 4) determination of nutrient retention in drainage basins, 5) impact of tile drainage practices on the leaching of nutrients, 6) as well as the accuracy of calculations made according to the MONERIS model. It would appear that for practical purposes it is sufficient to determine given loads of N and P from the drainage basins of particular rivers, as well as to adjust the above mentioned model, or indeed – resign from the unproven methodology of determining nutrient sources in rivers.
PL
Sposób określania źródeł pochodzenia składników biogennych powodujących eutrofizację rzek i mórz oraz wielkości ich ładunków w poszczególnych zlewniach od lat wywołuje liczne dyskusje. W zlewni Odry i Wisły – poza obliczaniem miesięcznych i rocznych ładunków azotu i fosforu na podstawie przepływów i wyników monitoringu wód – stosowano również model MONERIS określający źródła pochodzenia składników biogennych. Na podstawie obszernego przeglądu literatury w artykule w sposób krytyczny przedstawiono sześć dyskusyjnych problemów dotyczących: obliczenia bilansu N i P w rolnictwie, skutków znacznej poprawy w zakresie oczyszczania ścieków, wpływu technologii stosowanych w rolnictwie, określania retencji składników biogennych w zlewni, wpływu drenowań na wymywanie tych składników oraz prawidłowości obliczeń wykonywanych z użyciem modelu MONERIS. Do celów praktycznych wystarczające wydaje się określenie jednostkowych ładunków N i P odprowadzanych corocznie ze zlewni poszczególnych rzek oraz skorygowanie wymienionego modelu lub zrezygnowanie z niepewnego określania źródeł pochodzenia biogenów w rzekach.
Zmiany zawartości: azotu azotanowego(V), azotu azotanowego(III), azotu amonowego i azotu organicznego w warstwie powierzchniowej trzech eutroficznych rzek: Odry, Iny i Regi obserwowano przez okres trzech lat hydrologicznych (od października 1993 r. do września 1996 r.). Zauważono sezonowość zmian wszystkich badanych form azotu podobną do obserwowanej w jeziorach. Przy stosunkowo niskich średnich temperaturach wody w sezonie zimowym 1995-96 (w granicach 1-2,5°C) we wszystkich rzekach odnotowano kilkakrotny wzrost formy amonowej oraz prawie dwukrotny spadek formy azotanowej(V) i formy ogólnej w odniesieniu do lat poprzednich. Dla tego okresu znaleziono istotne zależności między zawartością azotu amonowego a temperaturą wody
EN
Changes in the contents of dissolved: nitrate nitrogen(V), nitrate nitro,-en(lll), ammonia nitrogen and organic nitrogen in a surface water of the rivers undergoing eutrophication: Odra, Ina and Rega were observed during three hydrological years. Seasonal variations of the assessed forms of nitrogen in the rivers were similar to those present in stagnant eutrophic waters. A recurring several times increase of the ammonia form and a nearly twice decrease of the nitrate(V) form in comparison with other years were observed in the winter 1995-96, with the lowest of the average water temperature. An significant relationships between the contents of ammonia nitrogen and the water temperature was found for the winter seasons.
Przeprowadzono ocenę stanu troficznego dolnego odcinka rzeki lny w latach hydrologicznych 1994-1996. W trakcie prowadzenia badań zredukowano dwa największe punktowe źródła zanieczyszczeń tej rzeki, realizując w Stargardzie Szczecińskim i Goleniowie wysoko sprawne oczyszczalnie ścieków z technologią BIOOXYBLOK. W poszczególnych latach zaobserwowano zmniejszenie średniej rocznej zawartości wszystkich badanych form związków biogennych, z wyjątkiem azotu amonowego. Spadki stężenia związków azotu i fosforu nie wpłynęły w okresie badań na rozwój fitoplanktonu, gdyż średnia roczna zawartość chlorofilu a była w latach 1995 i 1996 większa niż w roku 1994.
EN
This study concerns the evaluation of the trophic status of lower part of the Ina river, in the hydrological years 1994-1996. During the study, two major individual pollution sources of the Ina river were reduced, since in Stargard Szczeciński and Goleniów two BIOOXYBLOK sewage treatment plants have been built. In the course of the study the arerage yearly contents of the assessed forms of biogenic compounds, the exception being ammonia, decreased. The lower contents of nitrogen and phosphorus compouns had no influence on the growth of phytoplancton, the mean yearly content of chlorophyl a was in 1995 and 1996 higher than in 1994.
Oceniono stan troficzny wód trzech rzek: Odry, Iny i Regi w ich dolnych odcinkach, w latach 1994-1996. Odnotowane wysokie średnie roczne i sezonowe zawartości chlorofilu_a i fosforu ogólnego świadczą o tym, że wszystkie trzy rzeki objęte były procesem eutrofizacji. Porównanie badanych parametrów eutrofizacji wód z zależnościami opisującymi eutrofizację jezior wykazało, że stan troficzny rzeki Odry był porównywalny z jeziorami hipertroficznymi, natomiast w Inie i w Redze zawartości chlorofilu_a były niższe od obliczonych na podstawie wysokich zawartości fosforu ogólnego.
EN
A trophic state of water in three rivers: Odra, Ina and Rega in their lower sections was estimated in the years 1994-1996. A high annual and seasonal average chlorophyl_a and total phosphorus concentration indicates that the rivers were enclosed in the eutrophication process. A comparison of the examined eutrophication of waters with the relationships describing lakes eutrophication showed that the trophic state of the Odra River was comparable with hipertrophic lakes, however the chlorophyll_a concentrations in the Ina River and Rega River were lower then have been calculated, based on the high total phosphorus concentrations.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.