For the past several decades, air transport has been developing smoothly, and forecasts were very optimistic. The Covid-19 pandemic set this development back a minimum of two decades. According to the black swan theory, this is not bad news but a stimulus for a change. Every crisis causes improvements in economic processes. The pandemic has forced every business entity present in the market to learn lessons and implement new solutions to help overcome future crises, the occurrence of which seems inevitable. This article attempts to estimate economic parameters, which are best correlated with the structure of the airline industry operation in Poland, and thus answers questions about the scope of macroeconomic decisions necessary to be taken to rebuild the volume of checked-in passengers in Polish air transport.
W pracy zaprezentowano analizę rynku pracy na tle ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego. W publikacji skoncentrowano się na przedstawieniu braku równowagi cen na rynkach czynników makroekonomicznych. Badania wykorzystują analizę marginalną ekwiwalentnej płacy. W tym celu wyznaczono funkcję produkcji, wyznaczającą zależność pomiędzy dochodem narodowym netto a liczbą zatrudnionych i nakładów inwestycyjnych w środki trwałe. Analiza dotyczyła stopnia przesunięcia funkcji cen na rynku pracy i rynku kapitałowego w Polsce. Ponadto obliczono wartość współczynnika elastyczności cenowej popytu na rynku pracy w Polsce. Przedstawia on wrażliwość reakcji popytu i podaży siły roboczej w zależności od jej efektywności oraz wynagrodzenia za pracę.
EN
The article focuses on the presentation of the analysis of no price equilibrium in the markets of macroeconomic factors. The research uses the marginal analysis of equivalent pay, which required the prior formulation of the production function, determining the dependence between net national income and the number of employees and investment outlays in tangible assets. The analysis concerned the degree of the displacement of the price function in the labour market and the capital market in Poland. In addition, the value of the coefficient of price elasticity of demand in Poland is calculated. It captures the sensitivity of the reactiveness of demand and supply of labour depending on its efficiency and pay.
Celem pracy było zbadanie wielkości produkcji kruszyw naturalnych w krajach Unii Europejskiej na przestrzeni ostatniej dekady. W najnowszej historii rozwoju produkcji kruszyw w krajach europejskich można wyróżnić dwa podstawowe okresy: okres przedkryzysowy do około 2005 roku i okres zaznaczającego się światowego kryzysu finansowo-gospodarczego po roku 2008. Sektor produkcji kruszyw w Europie wytwarza rocznie około 3 mld Mg kruszyw o wartości około 20 mld euro. Zdecydowana większość kruszyw (około 91%) pochodzi ze złóż naturalnych, w tym kruszywa łamane – 50,0%, a kruszywa żwirowo-piaskowe – 41,0%. Na pozostałą część składają się kruszywa pochodzące z recyklingu (około 5%) oraz kruszywa morskie i sztuczne (po około 2%). Przemysł kruszyw w Europie obejmuje około 17 tys. firm pozyskujących kruszywo w około 29 tys. kopalń i odkrywek, zatrudniając bezpośrednio i pośrednio około 280 tys. osób. Przeprowadzona analiza wykazała przede wszystkim, że w Unii Europejskiej oraz w krajach stowarzyszonych z UEPG ilość wytwarzanych kruszyw w poszczególnych krajach wykazuje zmienne tendencje, zarówno wzrostowe jak i spadkowe, a w znacznej grupie krajów pozostaje na mniej więcej stałym poziomie. Obraz ten został jednak zakłócony światowym kryzysem ekonomicznym, w wyniku którego produkcja kruszyw w większości krajów europejskich uległa po 2008 roku zmniejszeniu i niestety, tendencja ta trwa nadal chociaż z różnym natężeniem. Na tym tle Polska wyróżnia się korzystnie z systematycznie rosnącą (do roku 2011) produkcją kruszyw. Średnia europejska produkcji kruszyw na mieszkańca wynosiła w 2011 około 5,8 Mg/osobę i w porównaniu do 2006 roku (7 Mg/mieszkańca) spadła o ponad 17%. W Polsce w latach 2006–2011 produkcja kruszyw wzrosła z około 4,4 Mg/osobę do 9,1 Mg/osobę, a więc o około 107%. Duży wpływ miała na to rekordowa produkcja kruszyw w 2011 roku w ilości 345 mln Mg (wzrost w porównaniu do 2010 r o 36,9%).
EN
The examination of the amount of the natural aggregates production in the European Union countries in the last decade was the aim of this research. In the modern history of development of natural aggregates production in European countries we can distinguish two major period. First period includes time before the economical crisis (up to year 2005). The second period correspond to economical crisis after year 2008. The annual production of aggregate in Europe is around 3 billion Mg valued ca. 20 billion euro. The majority of aggregates (around 91 %) is derived from natural deposits. Crushed aggregates constitute around 50% and sand&gravel aggregates about 41%. The remaining amount is made up artificial aggregates (around 2%), recycled aggregates (around 5%) and marine aggregates around 2%). The aggregates industry in Europe includes around 17 000 companies which extract around 29 000 open pit mines. This extraction chain gives around 280 000 workplaces. The conducted analysis has shown that the quantity of produced aggregates in individual countries presents changeable tendency. It has been increasing and decreasing in the EU and UEPG countries, but in most of them the tendency of produced aggregates has stayed on the stable level. However the picture had been disturbed by the world economic crisis. After 2008 the production of aggregates in the majority of European countries decreased and this tendency lasts still, though with various intensity. Nevertheless, Poland distinguished itself with systematically growing production of aggregates (till 2011). The average per capita production in Europe in 2011 was around 5.8 Mg/per capita. Comparing to year 2006 (ca. 7.0 Mg/per capita) the production decreased by about 17%. In Poland in years 2006–2011 the aggregates per capita production increased from 4.4 Mg up to around 9.1Mg. i.e. by about 107%. Year 2011 had the main influence on this trend – aggregates production amounted to around 345 million Mg (increase by about 36.9% comparing to year 2010).
Złożoność problemów gospodarki paliwami i energią powoduje, że modele komputerowe są obecnie podstawowym narzędziem dla ich analiz. Żadna decyzja o wprowadzeniu regulacji w zakresie polityki energetycznej i ekologicznej nie obejdzie się bez wcześniejszych badań skutków, które można oszacować właśnie za pomocą modeli. Mimo dekad doświadczeń istnieje jednak w niektórych środowiskach pewna rezerwa, co do racjonalności ich stosowania. Najczęściej wynika to z niezrozumienia czym jest modelowanie i niedowierzania, że można modelować złożone procesy gospodarcze. Artykuł jest próbą wyjaśnienia tych wątpliwości i uzasadnienia stosowania modeli w gospodarce, zwłaszcza paliwowo-energetycznej. Artykuł rozpoczyna dyskusja o roli modeli jako narzędzia dla wspomagania podejmowania decyzji, bo jest to ich podstawowa rola. Wskazano na dynamikę procesów decyzyjnych i konieczność posiadania narzędzi dla zmniejszenia poziomu niepewności decyzji. Modele są jedynym narzędziem dostarczającym wskazówek ilościowych, niezależnie od stopnia skomplikowania samego modelu. W dalszej części artykułu omówiono podstawowe metody modelowania wykorzystywane w gospodarce paliwami i energią, to jest programowanie matematyczne, dynamikę systemową i ekonometrię. Kolejno omówiono proces budowy modeli, wskazując na rolę wiedzy teoretycznej i praktycznej jako podstawy formułowania modeli, przy czym pewne limity stanowi także dostęp do wymaganych danych. Konstruowanie scenariuszy dla obliczeń modelowanych jest ważne ze względu na takie ich dobranie, aby wyznaczyć granice obszaru zawierającego możliwe trajektorie rozwoju systemu. Przez to określa się względny zakres niepewności, uświadamiając stopień ryzyka podejmowania decyzji. W ostatniej części podano przykłady wykorzystania wyników ze zwróceniem uwagi na ich praktyczne znaczenie dla decyzji o budowie systemów regulacji czy wykorzystanie wyników wprost jako działań optymalnych. Artykuł podkreśla dużą rolę modeli w przygotowaniu racjonalnych decyzji gospodarczych, które przy stale narastającej złożoności i dynamice warunków ich podejmowania wymagają odpowiedniego wsparcia.
EN
The complexity of fuels and energy systems development makes mathematical modelling the basic tool for their analyses. Decisions on energy or environmental policy regulation are always preceded by impact assessment, which is an analysis performed using a variety of models. Despite decades of the application of models, they are still questioned as a reliable tool for such research. The doubts come mainly from the perceived impossibility of modeling such complex relationships. This paper is an attempt to clarify the doubts and justify the application of models, especially in fuels and energy systems. The first section of this analysis is a description of the role of models as a tool for decision making support. The dynamics of the decision making processes are underlined as well as the necessity of support systems to lower the level of uncertainty. Models are a unique tool which can deliver quantitative assessment, irrespective of the complexity of the model. Even simple models which consider basic relationships in systems are useful. In the second part of the analysis, three methods of modelling of fuels and energy systems are briefly described mathematical programming, systems dynamics, and econometrics. The analysis then characterizes the process of model building as the merger of theoretical knowledge, experiences, and access to required data. The formation of scenarios for the models' calculations are important, as their proper selection can provide boundaries for the area of possible trajectories of system development. In this way, the relative level of uncertainty as well as the level of decision risk are determined. The last part presents examples of using the results of the models with emphasis on their relevance for the decisions necessary to develop regulatory systems and their direct use for choosing optimal actions. The paper underlines the role of models in decision making which requires support, especially under the present circumstances of the increasing complexity and dynamics of relations relevant for systems' development.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W referacie przedstawiono algorytm służący do podziału środków inwestycyjnych w przedsiębiorstwach dystrybucyjnych przy zastosowaniu metody taksonomicznej Hellwiga. Metoda ta pozwala rozdzielić środki finansowe przeznaczone na rozwój i modernizację sieci oraz przyłącza pomiędzy rejony energetyczne.
EN
The paper presents an algorithm, serving to divide the investment means in the distributive companies with use of the Hellwig taxonomic method. The method allows to split the investment means, destined for the power network development and modernization, between the organizatory divisions of a distributive company.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł przedstawia problem modelowania ewolucji obiektu gospodarczego, zaliczany do najnowszych zagadnień rozpatrywanych w ekonomii i ekonometrii. Ponieważ w polskim hutnictwie procesy ewolucyjne zachodzą od początku lat 1990, sektor ten jest dobrym obiektem doprowadzenia badań w tej dziedzinie. Przedstawiono zagadnienia związane z modelowaniem szeregów czasowych oraz analizą zjawisk w odniesieniu do otoczenia gospodarczego. Skonstruowano wielorównaniowy model ekonometryczny, który pozwala uwzględnić obydwa te zagadnienia.
EN
The Article depicts economic object evolution modelling, recognized as one of the latest problems being studied in economics and econometrics. Since the Polish steel industry has been undergoing evolution processes since the beginning of 90s, the concerned sector is a proper object of research in this discipline. Issued related to time series modelling as well as analysis of phenomena with reference to the business environment were presented. A multi - equation econometric model was developed which allows to account for the above two issues.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Opracowanie zawiera analizę efektywności kosztowej 14 spółek dystrybucyjnych sektora energetycznego w Polsce, której wyniki mogą zostać wykorzystane do oceny wysokości uzasadnionych kosztów operacyjnych ponoszonych przez spółki oraz w procesie ustalania cen energii elektrycznej. Podstawę analizy stanowi model ekonometryczny opisujący zależność ponoszonego kosztu operacyjnego, rozważanego w różnych kategoriach, od szeregu czynników o charakterze techniczno-ekonomicznym, determinujących jego poziom. Oszacowany model pozwala na ocenę uzasadnionych kosztów operacyjnych, oszacowanie kosztów nadwyżkowych wynikających z nieefektywnego działania oraz obliczenie wskaźników efektywności kosztowej będących podstawą oceny stopnia potencjalnej redukcji kosztów. Przeprowadzona analiza opiera się na koncepcji stochastycznych modeli granicznych, wykorzystujących w swojej konstrukcji mikroekonomiczną teorię producenta oraz koncepcję nieefektywności działania obiektów (przedsiębiorstw), związaną z występowaniem wewnątrz jednostek systematycznych czynników odpowiedzialnych za ponoszenie kosztu wyższego niż uzasadniony w danych warunkach techniczno-ekonomicznych. Modele graniczne, jak do tej pory, były szeroko wykorzystywane do oceny efektywności działania przedsiębiorstw i innych podmiotów takich jak: banki, linie lotnicze, szpitale, gospodarstwa rolne itp., pozwalając na obiektywizację kryteriów oceny i uwzględnienie specyfiki funkcjonowania danego środowiska, m.in. poprzez rozważenie efektywności danego obiektu w stosunku do obiektu uznanego za efektywny w pewnej grupie. Estymacja granicznej funkcji kosztu dla danych przekrojowo-czasowych wykorzystuje metody wnioskowania bayesowskiego, pozwalające na rozwiązanie szeregu problemów występujących na gruncie ekonometrii klasycznej, związanych z wrażliwością wyników empirycznych, określaniem niepewności (dotyczącej zarówno parametrów strukturalnych modelu granicznego, jak i wskaźników efektywności) oraz umożliwiające bezpośrednie testowanie wpływu czynników egzogenicznych na średni poziom efektywności obiektów. Analizę efektywności na danych przekrojowo-czasowych uzupełnia estymacja stochastycznego modelu granicznego na danych przekrojowych, w celu ilustracji problemów metodologicznych i porównania rezultatów. Opiera się ona na uproszczonych technikach estymacji stanowiących modyfikację metody najmniejszych kwadratów (MNK). W szczególności rozważono Skorygowaną MNK, szeroko wykorzystywaną w praktyce ze względu na łatwość w implementacji, posiadającą jednak szereg bardzo restrykcyjnych założeń oraz mogącą prowadzić do znacznej wrażliwości wyników empirycznych. Estymację dla konkurencyjnych zbiorów zmiennych egzogenicznych i kategorii kosztu operacyjnego uzupełnia prezentacja wyników po oszacowaniu modelu na zbiorze danych uzyskanym po eliminacji największych i najmniejszych spółek oraz analiza zmienności w czasie.
W artykule dokonano analizy trendów rozwojowych w sekcjach PKD oraz dla podmiotów REGON ogółem w powiatach województwa świętokrzyskiego. Obliczone trendy dotyczą okresu 11 lat (1995-2005). Już na poziomie analizy sytuacji w powiatach stwierdzono, że najbardziej na rozwój poszczególnych sekcji PKD istotnie wpływają inne sekcje. Najbardziej przeszkadzają rozwojowi przedsiębiorczości silne trendy rozwojowe w sekcji L, zaś najbardziej pomagają silne trendy rozwojowe w sekcjach J oraz K. Rezultat ten potwierdziła analiza trendów w gminach świętokrzyskich.
EN
Analysis of development trends in NACE sections for firms registered in the REGON system is carried out for świętokrzyski poviats (NUT4). The trends are calculated for the period 1995-2005. Analysis shows that if number of section L (Governmental and selfgovernmental administration) units increases in poviats then simultaneously number of firms registered in REGON system decreases. Economical growth in poviats is observable where increase of number of sections J (Financial assistance) and K (Services connected with economic activity) units takes place. This conclusion is confirmed with the trend analysis of the economic activity for świętokrzyski communes.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł przedstawia wyniki jakie otrzymano poprzez zastosowanie stosunków korelacyjnych w procedurze doboru zmiennych. Zostały one zinterpretowane i porównane z wynikami uzyskanymi dla liniowych współczynników korelacji. W artykule zaproponowano sposób określania wymiarów macierzy korelacyjnej, w oparciu o kryterium optymalnego dostosowania współczynnika korelacji liniowej Pearsona.
EN
This article presents results which were obtained by applying the correlation ratio in a procedure of variables selection. The results are interpreted and compared with those, which were obtained by applying the coefficients of linear correlation. A procedure is presented, which allows to establish the correlation matrix dimensions using the criterion of optimum adjustment of the Pearson coefficient of linear correlation.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł omawia stosowanie symulacji komputerowej jako narzędzia do analizy rzeczywistości ekonomicznej. W szczególności omówiono modele logitowe i probitowe oraz ich bezpośrednie zastosowanie w modelu POLIMOD (Cambridge)
EN
This paper describe using computer simulation as a tool for analysing economical reality. The main ideas of the paper is describing probit and logit models and practically using in model POLIMOD (Cambridge).
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.