Celem niniejszej pracy było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy miedze w krajobrazie rolniczym Wołynia Zachodniego oraz przylegające do nich marginesy pól mogą stanowić istotne refugia gatunków murawowych oraz nawapiennych chwastów o przyśródziemnomorskim typie zasięgu. Przeanalizowane zostały dane o pokrywie roślinnej 4 równoległych miedz o różnej szerokości, wieku i poziomie stabilizacji (ich łączna długość wynosi ok. 1000 m) oraz zasoby banku nasion w glebie pobranej wzdłuż najstarszej z miedz. Wzdłuż miedz stwierdzono obecność 67 gatunków roślin, w tym 9 murawowych oraz 16 nawapiennych chwastów. Na różnorodność biologiczną pokrywy roślinnej miedzy w największym stopniu wpływa wiek miedzy, z czym wiąże się jej szerokość i stopień stabilizacji. Gatunki murawowe koncentrują się w tych częściach miedz, które przylegają do murawy kserotermicznej, natomiast chwasty nawapienne są rozmieszczone równomiernie, na całej długości liniowych struktur. W glebowym banku dominują diaspory jednorocznych chwastów, a gatunki murawowe mają stosunkowo niewielki udział.
EN
The aim of the study was to check if marginal habitats (baulks and adjacent field margins) in agriculture landscape of Western Wolhynia can play a role of important refuges for grassland species and calciphilous weeds of the submediterranean range. Vegetation data were collected along four parallel baulks (total length was c.a. 1000 m; age, width and the level of stabilisation of each baulk were different); soil seed bank of one of the baulks was also analysed. Sixty seven species were found along the baulks, including 9 xerothermic grassland species and 16 calciphilous weeds. The main factor responsible for vegetation biodiversity was the baulk age, and consequently width and level of stabilisation. Grassland species were concentrated in the stretches of baulks closest to the grassland patch in contrast with calciphilous weeds distributed evenly along the baulks. Soil seed bank was dominated by annual weeds, the share of grassland species was much lower.
Badanie malakofauny i roślinności kamieniołomów węglanowych w regionie świętokrzyskim przeprowadzono w latach 1990-2005. W artykule wyróżniono hałdy i wyrobiska wskazując na różnice warunków ekologicznych na zwałach i w wyrobiskach. Wykazano duży udział gatunków południowych. Kamieniołomy surowców węglanowych stanowią drogę migracji roślin i ślimaków. Interesującym przykładem wyjątkowych walorów przyrodnicznych historycznych terenów pogórniczych jest wzgórze Karczówka w Kielcach - teren eksploatacji galeny w utworach węglanowych. Tereny przekształcone górniczo są miejscem występowania rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i ślimaków. Malakofauna przestrzeni pogórniczej stanowi obraz przeobrażeń zachodzących w środowisku przyrodniczym regionu.
EN
Studies of malacofauna and vegetation in quarries of carbonate rocks in the Swiętokrzyskie region were carried out in the period between 1999-2005. The investigations were conducted on waste heaps and workings, and demonstrated the differences in ecological conditions between heaps and workings. Snail studies were performed using the quantitative method. The study revealed the presence of 57 snail species which constitutes 58% of all snail species occurring in the Świętokrzyskie Mountains. The most abundant snail communities were observed in the "Zygmuntówka" quarry, in "Miedzianka" and "Wietrznia" quarries, and in the area of the historical galena mine on Karczówka in Kielce. Terrains changed by mining are habitats of rare and endangered plant and snail species. The following snail species should be mentioned: Cecilioides acicula, Clausilia bidentata, Acantinula aculeate, Trichi lubomirski, Helix pomatia and Helix lutescens. Nine southern species were identified. Malacofauna of post-mining areas is a manifestation of transformations progressing in natural environment of our region.
Coraz więcej terenów uprzednio i dotychczas użytkowanych rolniczo zostaje zwalnianych z tej funkcji. Pozostają obszary "opuszczone", marginalne lub odłogowane. Jest to znaczący potencjał ziem w Polsce, który będzie się jeszcze powiększał w najbliższych dziesięcioleciach do określonych granic, prawdopodobnie do około 3-3,5 mln ha. W przeciwieństwie do głoszonych obecnie przeważnie negatywnych opinii o tym zjawisku, proponuje się w niniejszym opracowaniu ocenę pozytywną zaistniałych procesów zwalniania ziem - z reguły najsłabszych lub chemicznie skażonych - z działalności rolniczo-uprawowej, zwłaszcza do celów żywnościowych. Proponuje się postrzegać to zjawisko jako wielką szansę wszechstronnego i wielofunkcyjnego rozwoju ośrodków wiejskich, wiejsko-miejskich, a także i samych obszarów związanych z tymi ośrodkami. Wielorakie potrzeby, jakie będzie można zaspokoić w cywilizacyjnym rozwoju naszego kraju są przedstawione w opracowaniu, a opuszczane przez rolnictwo tereny wraz z lasami, użytkami zielonymi, parkami, użytkami ekologicznymi itp. nazwano obszarami trwałej zieleni (OTZ).
EN
The more and more lands formerly used by agriculture are relieved of this function to become "abandoned", marginal or fallow lands. That is a significant potential of grounds which will still enlarge in the next decades to amount probably 3-3.5 million ha. In contrast to presently expressed, mostly negative, opinions of this process author proposes here a positive evaluation of the process of releasing lands - often of poorest quality or contaminated - from their basic function of food production. It is proposed to see this phenomenon as a chance of universal and multifunctional development of rural areas, of municipal-rural grounds and of lands associated with human settlements. Multiple needs that should be satisfied during the civilizational development of our country are presented in this paper. The grounds abandoned by agriculture with forests, grasslands, parks, lands of ecological use etc. has been called Permanent Greenness Lands (PGL).
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.