Artykuł poświęcony jest fragmentowi prac studenckiego Koła Naukowego Historii Architektury i Urbanistyki działającego od 2004 w Instytucie Architektury, Urbanistyki i Ochrony Dziedzictwa na Wydziale Architektury Politechniki Poznańskiej. Zajmuje się ono dokumentacją twórczości architektów i urbanistów działających w XX wieku w Poznaniu. Znacząca część działalności koła związana jest z organizacją cyklicznego wernisażu Nagrody Honorowej Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Architektów Polskich, w ramach którego wydawany jest katalog oraz przygotowywana wystawa i/lub produkowany film o twórczości Laureata bądź nagrodzonego zespołu twórczego. Prace koła mają charakter badań opisowych realizowanych przy pomocy metody historycznej i stosowanej w naukach społecznych, głównie w socjologii, metody dokumentów osobistych (biograficznej). Polegają na kwerendach w archiwum OP SARP i zbiorach prywatnych. Uzupełniane są wizjami lokalnymi, dokumentacją fotograficzną i filmową, kwerendą literaturową, w czasopismach fachowych, kwerendą internetową. Najważniejszym jednak ich elementem jest osobisty kontakt z twórcą lub zespołem twórczym. Relacje z architektami mają charakter tzw. action research, w których wykorzystuje się wiedzę fachową Laureatów. Zebrane materiały i publikacje (katalog, wystawa, film) mają charakter przyczynkarski i stają się przedmiotem dalszych opracowań członków Koła i naukowców. Stosowane techniki badań biograficznych, umożliwiają ilustrowanie i uzasadnianie przyjętych hipotez przykładami z uzyskanych dokumentów, zestawienie wielu dokumentów osobistych dla zilustrowania i wyjaśnienia określonych problemów, tworzenie typologii. Ten nurt badań humanistycznych jest szczególnie efektywny i operatywny metodologicznie w dziedzinie historii architektury. W oparciu o wzrastającą po kolejnych edycjach Nagrody liczbę dokumentów osobistych i narracji można w dalszych badaniach dokonywać tzw. triangulacji perspektyw, czyli poddać obiektywizacji indywidualne życiorysy i uwidocznione w nich zjawiska i procesy. Istotnym elementem prac badawczych KNHAiU prowadzonych w ramach organizacji wernisażu Nagrody Honorowej OP SARP jest połączenie perspektywy poznawczej badacza.
EN
The article is devoted to a fragment of the work of the student Scientific Society for the History of Architecture and Town Planning, operating since 2004 at the Institute of Architecture, Town Planning and Protection of Heritage at the Faculty of Architecture of the Poznań University of Technology. It deals with the documentation of the work of architects and urban planners operating in the 20th century in Poznań. A significant part of the activity of the club is related to the organization of the cyclical vernissage of the Honorary Award of the Poznań Branch of the Association of Polish Architects, as part of which a catalog is published and an exhibition is prepared and / or a film about the work of the Laureate or the awarded creative team is produced. The work of the club is descriptive research carried out using the historical method and applied in social sciences, mainly in sociology, the method of personal (biographical) documents. They rely on searches in the archives of OP SARP and private collections. They are supplemented with site visits, photographic and film documentation, a literature search, in professional journals, and an internet query. Their most important element, however, is personal contact with the creator or creative team. Relationships with architects are of the so-called action research, which uses the professional knowledge of the Laureates. The collected materials and publications (catalog, exhibition, film) are of a contribution nature and become the subject of further studies by members of the Society and scientists. The applied techniques of biographical research make it possible to illustrate and justify the adopted hypotheses with examples from the obtained documents, to compile many personal documents to illustrate and explain specific problems, and to create a typology. This stream of humanities research is particularly effective and methodologically operative in the field of the history of architecture. Based on the increasing number of personal documents and narratives after subsequent editions of the Award, the so-called triangulation of perspectives, i.e. subjecting individual biographies and the phenomena and processes shown in them. An important element of the KNHAiU research work carried out as part of the opening of the OP SARP Honorary Award is the combination of the cognitive perspective of the researcher and the practitioner, also very productive in developing the project competences of the participants.
Modern Movement buildings, despite their relatively recent construction, are sometimes affected by radical transformations of layout and form. The railway stations being one of the most important public buildings in the city are a special group of them. Due to long-term and intensive use they may bear the signs of exploitation of parts of its substance and have secondary transformations disharmony with the building. The subject of the article are architectural and conservation studies of the Suburban Railway Station in Gdynia, built in the mid-1950s. The authors of the article set themselves the goal of presenting the research procedures developed for it in the years 2016–2022, which are an introduction to revaluation process. The research methods used during the field work made it possible to identify the originally used techniques of execution and finishing methods and to determine the procedures for their reconstruction using conservation methods. The results of the conducted research became the basis for determining the scope of conservation protection of the station building, as well as the possibility of interfering with its partly “functionless” substance through adaptation and modernization activities.
PL
Budynki modernistyczne pomimo względnie nieodległego czasu powstania bywają dotknięte radykalnymi przekształceniami układu i formy. Szczególną ich grupą są dworce, które jako jedne z najważniejszych budynków publicznych miasta z powodu długotrwającego i intensywnego użytkowania mogą nosić znamiona wyeksploatowania fragmentów substancji oraz mieć wtórne nawarstwienia dysharmonizujące z obiektem. Tematem artykułu są badania architektoniczne i konserwatorskie powstałego w połowie lat 50. XX w. Dworca Podmiejskiego w Gdyni. Autorki artykułu postawiły sobie za cel przedstawienie opracowanych dla niego w latach 2016–2022 procedur badawczych stanowiących wstęp do działań rewaloryzacyjnych. Zastosowane podczas prac terenowych metody badań pozwoliły na identyfikację oryginalnych technik wykonania i metod wykończenia oraz określenie procedur ich odtwarzania metodami konserwatorskimi. Wyniki przeprowadzonych prac stały się podstawą wyznaczenia zakresu ochrony konserwatorskiej budynku dworcowego i określenia możliwości ingerencji w jego częściowo pozbawioną funkcji substancję za pośrednictwem działań adaptacyjnych i modernizacyjnych.
The subject that is discussed in the article is a multidisciplinary study of a post-industrial building complex, which was carried out on the site of the former Gdańsk Shipyard. Its authors prove that in the case of complex objects of post-industrial heritage, the use of traditional schemes of description, assessment and valuation of a monument consisting in distinguishing primary and secondary materials for individual elements of the complex has serious limitations. Based on these experiences, the article presents a research model for an industrial complex that is a special example of a heritage site for which the oldest cultural layers do not constitute its greatest value. The authors of the article set themselves the goal of presenting the research method they created, based on strict adaptation to the specificity of the facility by means of, among others, recognition of the way it works, and especially the technological processes of the plant in the 1970s and 1980s, a period that had a special impact on the constitution of its status as an object of outstanding values. One of the procedures used in the research was the inclusion of specialists from the shipbuilding industry, historically associated with this particular industrial plant, in the work of the team. This allowed for a more complete identification of the resource in terms of technology and historically used production methods, as well as setting the framework for its protection and creating a conservation concept. The summary of the article presents the potential of using the presented research model in the design process on the example of an industrial facility prepared for the investment process (former Main Warehouse, the so-called U-Boat Hall).
PL
Wielowarstwowe dziedzictwo działających do końca XX w. zakładów przemysłowych stwarza szczególne wyzwanie dla konserwatorów, projektantów i inwestorów. W procesie ochrony jego wartości, eksponowania walorów i zarządzania dobrem konieczne jest szersze rozpoznanie przekształceń technologii całego zakładu i poszczególnych funkcji jego budynków, ale też kontekstu niematerialnego dziedzictwa. Przykładem złożonego zespołu zabudowy zabytkowej jest dawna Stocznia Gdańska. Tematem artykułu są interdyscyplinarne badania kompleksu stoczni, w trakcie których opracowano metodę badawczą bazującą na kilku skalach analiz (w relacji z miastem, zespołem i obiektem). Oparto ją na dogłębnym rozpoznaniu sposobu działania stoczni w latach 70. i 80. XX w. Tamten czas ze względu na strajki robotnicze na terenie zakładu i powstanie NSZZ „Solidarność” miał szczególny wpływ na ukonstytuowanie się jej statusu jako dobra o wybitnych wartościach. Autorzy postawili sobie za cel zaprezentować wyniki szczegółowych badań zasobów kulturowych stoczni, do których włączono specjalistów branży stoczniowej historycznie związanych z tym konkretnym zakładem przemysłowym. W rezultacie powstały wieloaspektowe wytyczne konserwatorskie służące do wyznaczania ram ochrony zasobów kulturowych stoczni, prowadzenia na jej terenie prac konserwatorskich i inwestycyjnych (wzornik materiałów i barw). W podsumowaniu artykułu przedstawiono potencjał wykorzystania prezentowanego modelu badawczego w procesie projektowym na przykładzie obiektu przemysłowego przygotowywanego do procesu inwestycyjnego (dawny Magazyn Główny, tzw. Hala U-Bootów).
Terrestrial laser scanning (TLS) technology is increasingly used in surveying, construction and architecture. The potential of the data obtained by this method creates the possibility of its versatile application also in conservation and revitalization of monuments, archaeology or history. The use of this technology during the creation of architectural documentation of a historic building greatly facilitates the acquisition of comprehensive information about its actual condition in a fast, non-invasive and very precise manner. Thanks to digital technology, it also creates the possibility to accurately interpret the condition of an object and present its model in a virtual space. This technology provides the ability to transfer acquired image elements with high accuracy of their mapping to plans and designs prepared by architects and contractors. It is also possible to maintain high technical standards in the processes aimed at the preparation of the required graphical studies, thanks to the use of the point cloud obtained in TLS. One of the most important advantages of using this measurement method is the possibility of combining it with data from e. g. from photogrammetric tools, which gives the possibility to fill in the missing elements creating a more complete picture of the needed data. This paper presents the implementation of terrestrial laser scanning technology as a non-invasive method for the modelling of walls and buildings of the so-called "green field". Revers BIM on the example of the measurement of the facades of the buildings of the old market in Jarosław. This technology allows for preparation of precise architectural documentation including: projections, sections, elevation views, 3D models or multimedia visualizations. The use of TLS for cultural heritage research also enables the preparation of fully complete documentation for conservation and restoration works aimed at maintaining the current state of monuments or even at reconstructing their damaged architectural elements.
3D terrestrial laser scanning is a non-invasive method for capturing data of building objects. A point cloud obtained through measurement provides the basis for assessing the building’s architecture and its finish details, analysing its technical condition and reproducing its construction system. Digitalised data can be used to describe the object’s geometry and to analyse its damage and defects. The paper describes, using examples, methods for examining the geometry of the historic building, whose structural condition has also been assessed.
PL
Naziemny skaning laserowy 3D jest nieinwazyjną metodą pozyskiwania danych o obiektach budowlanych. Dzięki uzyskanej z pomiaru w chmurze punktów można ocenić architekturę budynku i jego detale wykończeniowe, przeprowadzić analizę jego stanu technicznego, a także odtworzyć jego układ konstrukcyjny. Zdigitalizowane dane pozwalają na opisanie geometrii obiektu oraz analizę jego uszkodzeń i wad. W pracy opisano na przykładach sposoby badania geometrii budynku zabytkowego i oceniono stan jego konstrukcji.
Ostatnio coraz więcej uwagi poświęca się dokumentacji architektonicznej obiektów zabytkowych, zwłaszcza gdy są one obiektami kultu religijnego. Dane pozyskane z Naziemnego Skaningu Laserowego (NSL) pozwalają na wykonanie różnorodnych produktów i opracowań architektonicznych. Między innymi model elewacji i rysunek wektorowy powstały na bazie trójwymiarowego modelu są często wykorzystywane przez architektów i konserwatorów zabytków. W większości przypadków służą one jako dokumentacja niezbędna do odtworzenia stanu faktycznego obiektu sprzed renowacji, wykonania rysunków 2D, wizualizacji lub odtworzenia geometrii obiektu. W artykule przedstawiono wybrane aspekty pozyskiwania i przetwarzania danych z naziemnego skaningu laserowego na przykładzie opracowania zabytkowego kościoła drewnianego w Żukowie. Pomiary zostały wykonane skanerem impulsowym ScsanStation2.
EN
Terrestrial laser scanning is very useful tool for architectonic structures inventory. Thanks to its high precision and speed of data acquisition, we can collect information about geometry and dimensions in a short period of time. Recently, more and more attention is being paid to create architectonic documentation of cultural heritage structures- especially sacral structures. Data acquired from terrestrial laser scanner can be used in architecture. For example, facade models and vectorial sketches based on the 3D models are used very commonly by conservators for reconstruction or renovation purposes. In most cases, they are used as documentation indispensable to reconstruct the real structure condition from before renovation, create 2D sketches, and to reconstruct geometry of particular elements as sculptures, ceiling etc. Data was acquired by terrestrial, pulsed laser scanner Leica ScanStation2. The examined structure is a wooden, historic church in Żuków. To scan all building parts (both interior and exterior) we used six stations. We obtained the scans resolution adequately: for exterior 5 mm, and interior 7 mm (for some details 3 mm). The basic problem of measurements of such structures is adequate location of stations and tie points in the way that will enable further merging of both parts of the structure. Very often, external conditions make measurements difficult and force using particular methods of scanning and data fitting, what result in accuracy of the final products. In our tests, the RMSE of scan registration was equal to 2 mm. Errors on particular points (targets) have not exceeded the value of 3 mm (the same have not exceeded the accuracy of TLS measurements). The final products of TLS data post-processing are: 3D models of spatial structures, orthoimages, but also vectorial sketches, especially important and useful for architectonic or conservatory purposes. In the paper we described also some basic methods and 3D modelling problems on some chosen examples. Modelling of irregular structures, such as monuments and sculptures, causes quite serious problems. The most common trouble are "shadows" connected with the field of view of the scanner (data inconsistencies, which are visible on the top of high monuments or in places where some elements obscure other details). In such cases, adequate modelling method should be used. For modelling of complex 3D shapes we used some standard methods of solid modelling. We compared modelling using basic solids and meshing function. Our experiments have been conducted with the use of Cyclon and CAD soft ware. In the paper we will present the most important aspects of acquisition and post-processing of the data acquired with the use of terrestrial laser scanner.
W Polsce zasady inwentaryzacji architektonicznej regulują wytyczne techniczne G-3.4 sprzed 30 lat. Określają one, jakie materiały i informacje o aktualnym stanie obiektu są wymagane i niezbędne w pracach projektowych i technicznych służących ochronie zabytków. Jednym z takich opracowań jest rysunek wektorowy tworzony na podstawie opracowania fotogrametrycznego w postaci ortoobrazu. Jest to jednak proces długotrwały, w którym czas wykonania produktu końcowego wzrasta wraz ze stopniem szczegółowości obiektu. Podstawową trudnością takiego opracowania jest wygenerowanie prawidłowego modelu 3D obiektu. Przedmiotem pomiarów był kościół Św. Anny w Warszawie. Prace badawcze podzielone zostały na dwa etapy – opracowanie sklepień nawy głównej oraz elewacji kościoła. W przypadku sklepień kolebkowych, w pierwszej kolejności do transformacji obrazów wykorzystano metodę DLT (ang. Direct Linear Transformation). Drugie podejście opierało się na przeprowadzeniu terratriangulacji stereopar metodą wiązek i utworzeniu Numerycznych Modeli Powierzchni Obiektu (NMPO) dwoma sposobami – na podstawie zorientowanych stereopar oraz z wykorzystaniem chmury punktów pozyskanej ze skaningu laserowego. Następnie na podstawie obu modeli wygenerowano ortoobrazy. Fasadę kościoła opracowano w podobny sposób, również z wykorzystaniem NMPO utworzonych różnymi metodami. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że praktycznie nie ma możliwości wygenerowania prawidłowego modelu 3D obiektu zabytkowego o skomplikowanym kształcie metodą w pełni automatyczną. Metody półautomatyczne również nie są korzystnym sposobem, ze względu na długi czas opracowania. Dlatego też zastosowanie modelu 3D pochodzącego z naziemnego skaningu laserowego jest optymalnym rozwiązaniem, które umożliwia znaczne ograniczenie czasu pracy i prawidłowe przeprowadzenie procesu ortorektyfikacji.
EN
In Poland there are some technical instructions that determine rules of creating architectonic documentation. For example, a kind of information about a real object condition and other data necessary for further design works, etc. Very often, on the basis of photogrammetric products (like orthophoto) vectorial sketches are created. As we know, this process is very time-consuming, especially when the historic building has a lot of detail. The main problem here is generating a correct 3D model of the structure. Research has been conducted on the Saint Anna Church in Warsaw. The work was divided into two stages: measurements of the nave vaulting and the church façade. When working with the barrel vaulting, the primary image transformation was conducted using the DLT (Direct Linear Transformation ) method. A second approach was based on terratriangulation of image stereopairs and creating a Digital Surface Model by means of two methods: one based on oriented stereopairs and the other by using a point cloud acquired with a laser scanner. Orthoimages were then generated using both models. The church façade was measured in a similar way, using the Digital Surface Model obtained with both methods. On the basis of our research we can say that practically there is no possibility to automatically generate accurate and correct 3D models of historic buildings (because of their complex shapes and dimensions). Semi-automatic methods require more time. Using 3D models from terrestrial laser scanning data (point clouds) enables significant time efficiency and generation of correct orthophotos.
Modele elewacji i rysunki wektorowe są często wykorzystywane przez architektów i konserwatorów zabytków do tworzenia dokumentacji architektonicznej zabytkowych obiektów sztuki sakralnej i świeckiej. Służą one jako informacja niezbędna do odtworzenia np. faktycznego i dokładnego stanu obiektu sprzed renowacji, stworzenia ortoobrazu obiektu lub bardzo dokładnych przekrojów. Ponadto, dane ze skaningu laserowego mogą być wykorzystane także do badania stanu uszkodzeń obiektów zabytkowych zarówno pod względem kształtu jak i ich struktury. Prace badawcze przeprowadzone zostały skanerem impulsowym na przykładzie jednego z warszawskich kościołów. W ramach projektu zostały zeskanowane: elewacja kościoła, główne sklepienie, ołtarze, ambona i organy. Skaning fasady kościoła wykonano z rozdzielczością 7 mm, natomiast przy badaniach takich elementów jak sklepienie czy uszkodzenia ścian konieczne było zmniejszenie rozdzielczości poniżej 1 mm. Przeprowadzone badania pozwoliły określić np. szerokość szczeliny czy rysy, do jakiej jej pomiar jest możliwy (w naszym przypadku były to 2 mm), a także zamodelować uszkodzenia np. kolumny lub ściany oraz obliczyć powierzchnię i objętość ubytku. Wykorzystanie metody tarcz celowniczych do łączenia skanów umożliwiło wektorowe opracowanie elewacji kościoła z dokładnością rzędu 0.005 m. Błąd względny opracowania pozostawał na poziomie 1: 6000. W ramach prac wykonano teksturowanie obiektu, co jest szczególnie ważne wówczas, kiedy należy wykonać ortoobraz elewacji, rzeźb, fresków czy malowideł.
EN
Façade models and vectorial sketches are used by architects and conservators in architectural documentation of cultural heritage objects of sacred and lay art. In most cases, the information thus obtained is very important information, particularly when it is desired to visualise the real and accurate condition of the object before it is renovated, or if it is necessary to generate orthophotos or very precise cross-sections. Furthermore, such data can be used also for examining damage to the shape or structure of cultural heritage objects. Very often, polychrome or ornamental elements of paintings or sculptures are damaged. Therefore, an attempt was made to assess the potential of a scanner not only for 3D model generation and visualisation, but also for determining the utility of such measurements in renovation or architectural works. We focused at investigating scanner precision and utility of <1 mm resolution where the objects were damaged or fractured. This approach turned out useful for measuring very small, singular architectural defects or bursts in places hard to reach. The experiments performed made it possible to determine the width of crevices or scratches that were as small as 2 mm. In addition, a model of damage to a column was generated and the surface and volume of the column was calculated. The Scan World recording was used with the HDS target method, which provided a 5 mm accuracy of the vectorial model (the relative error was 1:6000). Another important aspect of architectural documentation is texture. It is particularly crucial when it is desired to take an orthophoto of a façade, of sculptures, frescoes, or paintings. The most modern scanners have an internal digital camera. However, for texturing an external KODAK DCS 14n Pro digital camera, with 4500 x 3000 pixels matrix and with 24 mm focal length lens was used. Based on the 7 homological points in both of the scan and he image, the error of fitting and texturing process was found to amount to 0.84 pixel.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This paper describes the current level of photogrammetric as well as laser scanning technologies used for historic monuments documentation. The digital photogrammetry creates new possibilities at all stages of documentation process: measurement, presentation and storage. Digital recording of common products including: frontal views, horizontal and vertical cross-sections and photomaps offers wider possibilities of use compared to analogue counterparts. Digital technology expanded documentation products choice, now it is possible to develop 3D models of real world object. Besides, intermediate products in the form of oriented digital stereopairs can be made. Digital recording of images allows the use of passive object documentation (it includes only photographs with measured control points). Along with progress of photogrammetric documentation, there is hardware and software development. Improved density of CCD matrices, and loseless, above 8bit image formats brings about increasing usage of digital cameras. There is also significant development of photogrametric digital stations Laser scanning is the most up-to-date technology used in historical monuments documentation. It is based on short interval measurements with the use of laser scanners. Measurement yields dense cloud of points describing the object. Above all, laser scanner can record radiometric information (brightness or colour) in addition to spatial localization. It can be used to produce wide range of products.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.