Zbadano odporność na zużycie i zacieranie elementów stalowych (100Cr6), pokrytych powłokami DLC typu a-C:H:W (WC/C) w smarowanym węźle tarcia. Jako środka smarowego użyto oleju poli(α)olefinowego (PAO-8) zawierającego 0,1–1,0% (v/v) dodatków AW lub EP oraz 2% (v/v) estrów wyższych kwasów tłuszczowych otrzymanych różnymi metodami. Po testach tribologicznych zbadano morfologię warstwy wierzchniej w miejscach kontaktu tarciowego oraz poza nim. Stwierdzono, że klasyczne dodatki AW/EP w małym stężeniu (0,2%) poprawiają właściwości przeciwzatarciowe oleju PAO-8. Dodatek AW w takim stężeniu zwiększa również odporność na zużycie elementów z powłokami WC/C. Stwierdzono także synergizm działania przeciwzużyciowego komercyjnego dodatku AW i ekologicznego dodatku na bazie estrów wyższych kwasów tłuszczowych. Wyniki badań stanowią wytyczne do komponowania olejów przeznaczonych do smarowania powłok WC/C.
EN
Wear and scuffing resistance of steel elements (100Cr6) coated with WC/C (a-C:H:W type) in lubricated frictional couple were investigated. Poli-α-olefin oil (PAO-8) containing 0,1–1,0% v/v AW or EP additive and 2% v/v different fatty acid esters was used as a lubricant. After tribological tests the structure of the external layer (inside and outside wear scars) was investigated. Results indicate that common commercial AW/EP additives added in small concentration (0,2%) improve antiwear efficiency of PAO-8. At this concentration the AW additive increased the wear resistance of WC/C-coated elements. Synergism between antiwear action of AW additive and fatty acid esters (used as ecological additive) also was observed. The obtained results represent guidelines on blending lubricants designed for WC/C coatings.
Przedstawiono wyniki badań, które wykazały, że wszystkie kompozycje biomasy z odpadów owocowo-warzywnych z węglem wykazują niższą od węgla emisję tych substancji i dlatego biomasowe źródła stanowią „ekologiczne dodatki” do konwencjonalnych źródeł energii.
EN
Presented are test results showing that all fruit and vegetable waste biomass compounds with coal emit less environment harmful susbstances than coal itself. We can therefore say that biomass sources can be „ecological additives” to conventional energy sources.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The friction-reduction, antiwear and extreme pressure properties of several hydroxy fatty acids and sulfurized fatty acids as additives in rapeseed oil were investigated with four-ball friction and wear testers. Odorless sulfurized fatty acids including sulfurized octadecenoic acid (SOA) and sulfurized docosenoic acid (SDA) were synthesized and evaluated as the additives in rapeseed oil with the same four-ball machine as well. The morphologies and elemental chemical states on the worn surfaces of the lubricated AISI52100 steel were investigated by means of X-ray photoelectron spectroscopy (XPS) and scanning electron microscopy (SEM). As the results, fatty acids as additives possess certain friction reduction and antiwear capacities but have no effect on the extreme pressure properties of the rapeseed oil. Dihydroxy fatty acids as additives in rapeseed oil show better friction- reduction and antiwear properties monohydroxy fatty acids in the same base stock. At the same time, hydroxy fatty acids with longer molecular chain length are superior to those with shorter molecular chain length in terms of friction-reduction and antiwear behaviors. XPS analysis of the worn steel surface indicates that fatty acid additives function by forming adsorption protective film. Both SOA and SDA as additives in rapeseed oil show improved extreme pressure properties and friction-reducing behavior as compared with rapeseed oil alone. They show better antiwear and extreme pressure properties than octadecenoic acid additive at relatively higher load as well. The differences in the tribological behaviors of octade cenoic acid and SOA and SDA are attributed to their different action mechanisms therein. That is, octadecenoic acid functions by forming adsorption film alone while the two sulfurized fatty acids function by forming adsorption film and tribochemical reaction film during the friction process.
PL
Za pomocą testera czterokulowego badano właściwości przeciwzużyciowe (AW) i przeciwzatarciowe (EP) wybranych hydroksykwasów tłuszczowych i siarkowanych kwasów tłuszczowych, stosowanych jako dodatki do oleju rzepakowego. Syntetyzowano bezwonne siarkowane kwasy tłuszczowe, zawierające siarkowany kwas oktadekanowy (SOA) i siarkowany kwas dokozanowy, i oceniano ich skuteczność jako dodatków do oleju rzepakowego. Stwierdzono, że polepszają one właściwości AW, natomiast nie zmieniają właściwości EP oleju rzepakowego. Dihydroksykwasy tłuszczowe redukują tarcie i wykazują właściwości przeciwzużyciowe. Im większa długość łańcucha hydroksykwasu, tym właściwości te są lepsze. Analiza XPS wykazała, że kwasy tłuszczowe, zastosowane jakod dodatki, tworzą adsorpcyjną warstwę ochronną na powierzchni stali. Zarówno SOA, jak i SDA redukują tarcie i poprawiają właściwości EP oleju rzepakowego. Wykazują lepsze właściwości AW i EP, przy stosunkowo wyższym obciążeniu. Różnice właściwości tribologicznych kwasu oktadekanowego, SOA i SDA związane są z mechanizmami ich działania. Kwas oktadekanowy podczas tarcia tworzy tylko warstwę adsorpcyjną, natomiast kwasy siarkowane - warstwę adsorpcyjną i warstwę produktów reakcji tribochemicznych.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.