Observations of building structures in mining areas, reveal the occurrence of periodic and permanent excessive loading situations. These include ground deformations associated with the extraction of underground mineral deposits. In urban areas, these deformations significantly alter the operating conditions of building structures. For this reason, forecasts of ground transformation and analyses of possible changes in the technical condition of buildings on the ground surface are made in advance, even before mining is commenced. Taking into account previous in-house experience of the observed effects of mining impacts on building structures, an original method of monitoring changes in the condition of these structures has been developed. The aim of the monitoring is to record phenomena that change the operating conditions of the structures. In the developed method, measurements are made quasi-continuously using strain and deflection sensors mounted directly on structural elements. In the mining area affected by the mining operation being carried out in the years 2020 - 2022, and with a further one planned in the years 2023 - 2024, through the extraction of 14 coal parcels, three public utilities of special interest were monitored. The measurement results of deformation changes in the elements allow for an assessment of changes in the stress state of the structures, and the integration of sensors mounted on the structures into a wireless network fulfils the demands for maintaining public safety conditions in mining areas. It also contributes to the analysis of fatigue issues in masonry structures due to long-term multidirectional loads.
Skutki podziemnej eksploatacji górniczej mogą ujawniać się na powierzchni terenu w postaci deformacji ciągłych i/lub nieciągłych. Występujące rzadziej deformacje nieciągłe charakteryzują się większą skalą zagrożenia dla obiektów budowlanych oraz infrastruktury powierzchniowej. Występowanie tego typu deformacji praktycznie dyskwalifikuje teren z możliwości zabudowy. Natomiast dla istniejących obiektów może prowadzić do uszkodzeń i zniszczeń uniemożliwiających bezpieczne użytkowanie tych obiektów. W artykule przedstawiono wyniki obserwacji liniowej deformacji nieciągłej, która ujawniła się na powierzchni w postaci progu terenowego oraz garbu o długości kilkuset metrów. W badaniach wykorzystano satelitarne i klasyczne metody pomiarowe. Technika GNSS w trybie RTK umożliwiła pomiar współrzędnych przestrzennych kilku tysięcy punktów na powierzchni terenu w regularnej siatce. Równolegle prowadzono precyzyjne pomiary wysokościowe (niwelacja geometryczna) wykonywane na trwale stabilizowanych punktach linii obserwacyjnej. Profil wzdłuż linii obserwacyjnej przecinał prostopadle próg terenowy. Pomiary zrealizowano w kilku seriach przez ponad półtora roku nad czynną eksploatacją górniczą. Objęto nimi obszar o powierzchni ponad 50 ha. Opracowanie i analiza wyników pomiarów umożliwiły wygenerowanie przestrzennego pola deformacji. Dodatkowo rozwój deformacji w czasie przedstawiono na pionowych profilach terenu wzdłuż linii pomiarowej. Przyczyny wystąpienia deformacji nieciągłej wywołanej eksploatacją górniczą powinny wyjaśnić wyniki badań struktury gruntu oparte o wdrożone metody geofizyczne.
EN
The effects of underground mining exploitation may manifest themselves on the ground surface in the form of continuous and/or discontinuous deformations. The less frequent discontinuous deformations are characterised by a greater scale of danger to buildings and surface infrastructure. The presence of this type of deformation practically disqualifies the area from development. For existing facilities, on the other hand, it may lead to damage and destruction preventing the safe use of these facilities. The paper presents a study of linear discontinuous deformation that revealed itself on the surface in the form of a terrain sill and a hump several hundred meters long. Satellite and classical measurement methods were used in the study. GNSS technology in RTK mode made it possible to measure the spatial coordinates of several thousand points on the ground surface in a regular network. In parallel, precise height measurements (geometric level) based on permanently stabilised observation line points were carried out. The profile along the observation line crossed the terrain sill perpendicularly. The measurements were carried out in several series over a period of more than a year and a half over an active mining exploitation. An area of over 50 ha was covered. The processing and analysis of the measurement results made it possible to generate a spatial deformation field. In addition, the development of deformation over time is shown on vertical profiles of the terrain along the survey line. The reasons for the occurrence of discontinuous deformation caused by mining exploitation should be explained by the results of soil structure research based on implemented geophysical methods.
W artykule, na tle charakterystyki złoża KS „Wieliczka" oraz opisu metodyki pomiarów i prognozowania deformacji i przemieszczeń, porównano prognozy deformacji górotworu i powierzchni terenu z obserwacjami i pomiarami wykonywanymi cyklicznie przez kopalnię.
EN
The article compares the forecasts of deformation of the rock mass and surface land form with the observations and measurements made by the „Wieliczka" Salt Mine. Under the impact of rock mass pressure, empty post-mining spaced undergo the natural process of slow and gradual contraction. In order to determine the impact of mining on the surface of the site, the mine monitors the deformation of the surface and the rock mass, consisting of leveling measurements on the surface and measurements of convergence in underground workings. On the basis of these measurements, an analysis of surface settlement, mine levels and convergence of workings was carried out in order to obtain calculation parameters used to prepare the impact forecast. The forecast was prepared using a mathematical model to predict deformation of the rock mass and the land surface (the so-called Knothe theory). The impact forecast assumes the presence of surface settlement in a vast zone extended to the W-E, with several local synclines within its area (fig. 5-8). The results of mine measurements are compared with the results of the forecast, showing their high correlation. The forecast results may therefore form the basis for spatial planning and land development. According to the forecast, a maximum increment is expected between 2012 and 2037: vertical displacements up to wmax = 0.53 m, horizontal deformations up to emax = 2.95 mm/m and slopes in the profile of the syncline up to Tmax = 4.53 mm/m. The above values correspond at least to the 2nd category of mining area.
Badania deformacji górotworu w rejonie zabytkowej Kaplicy św. Kingi Kopalni Soli „Bochnia” z zastosowaniem elektromagnetycznej sondy ekstensometrycznej dają nową jakość w analizie charakterystyki tego procesu. Pomiary przemieszczeń reperów stanowiących punkty osnowy kopalnianej z zastosowaniem klasycznych przyrządów i instrumentów geodezyjnych pozwalają jedynie na określenie geometrycznych zmian konturu wyrobisk, często wysoko dokładnych. Na bazie wyników klasycznych pomiarów mierniczych niemożliwe jest określanie sposobu propagacji deformacji wewnątrz górotworu. Wykonane badania z zastosowaniem sond ekstensometrycznych umożliwiły opracowanie charakterystyki odkształceń calizny górotworu solnego w KS Bochnia oraz powiązanie tych wyników z wieloletnimi pomiarami geodezyjnymi. Jak dotąd nie ma opracowań, które w wiarygodny sposób przedstawiają sposób rozchodzenia się deformacji w caliźnie górotworu otaczającej wyrobiska. Jak się podejrzewa, jest on poddany dodatkowo naciskom wciąż aktywnych tektonicznie Karpat sąsiadujących ze złożem. Poza aspektem naukowym przybliżenia opisu zjawisk zachodzących wokół wyrobisk podziemnych w KS Bochnia, istotny jest również aspekt praktyczny, który dotyczy sposobu prowadzenia ewentualnych zabezpieczeń zabytkowych wyrobisk.
EN
Measurements of rock mass deformation with application of electromagnetic extensometer in the Saint Kinga Chapel of The Bochnia Salt Mine provided a new quality of in studies of the process’s performance. Measurements of displacements of control points which are consisted of in the mine’s geodetic network with the use of classical device devices and instruments enable to determine of changes of cavities’ contours only, however with high accuracy. The carried out measurements with the use of electromagnetic extensometer supported elaboration of deformation of undisturbed rock mass surrounding the cavity in The Bochnia Salt Mine that could be combined the results with long standing geodetic observations. As far there is no studies which present reliably propagation of deformation within rock salt mass surrounding underground excavations. As suspected, the rock mass is subjected to additional stress of the Carpathians orogeny, neighboring the salt deposit and which is still tectonically active. Apart from the scientific aspect which brings closer the problem depicting propagation of phenomena ongoing around underground cavity in The Bochnia Salt Mine, there is a practical aspect pertaining to of eventual support methods being constructed in the historical excavations.
W artykule autorzy przedstawili sposób wykorzystania pomiaru tachimetrycznego metodą wcięć swobodnych w okresowym badaniu stanu geometrii konstrukcji mostu. W tym celu zrealizowany został sezonowy pomiar kontrolny fragmentu konstrukcji Mostu Gdańskiego w Warszawie. Uzyskane wyniki potwierdziły zasadność wykorzystania tachimetrii do oceny przemieszczeń geometrycznych konstrukcji mostowej. Na podstawie przeprowadzonego testu autorzy wskazują zastosowaną metodę jako precyzyjną, efektywną oraz niedrogą, przez co może ona służyć jako probierz stanu konstrukcji ocenianego mostu.
EN
In the paper, the authors have presented a method of using total-station surveying with its free-station method in the examination of bridge structure geometry. In order to do that, seasonal control measurement of a part of the Gdański Bridge structure in Warsaw was carried out. The obtained results confirmed the legitimacy of using tacheometry to assess the geometrical displacements of bridge structures. Based on the performed test, the authors indicate the used method as precise, effective and inexpensive, which means that it can be used as a measure of the construction condition of assessed bridges. Thanks to the advantages of the presented approach, free-stationing can be used for more frequent assessment of the condition of bridges and thus ensure their safe operation.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article presented the results of periodic geodetic measurements, which embraced both the land surface and buildings in the zone of commencing mining exploitation. Classical geodetic measurements (levelling and tachymetric) were carried out in order to determine the size and nature of the mining ground deformation, the pace of change and their impact on the existing building development. The final results of the surface deformation were also compared with the forecasts prepared by the mine. The measurements lasted 13 months. During that period 19 measurement cycles were performed.
The paper discusses the results of selected fatigue tests of a motor glider’s insulated spar structure. The results of the experimental tests were used to assess the potential of the strain-gauge method for diagnosing the spar damage involving the unbolting of one of metal fittings in the spar pin. The usefulness of the deformation measurement method in the composite structure diagnostic process was confirmed, while simultaneously drawing attention to the need for conducting a process optimizing the number of sensors and their distribution on a tested object, in the context of the sensitivity of diagnostic signals received.
W artykule przedstawiono sposób postępowania przy określaniu dopuszczalnego zwiększenia zakresu eksploatacji ściany w filarze ochronnym szybów głównych z uwagi na ochronę obiektów budowlanych zakładu przeróbki mechanicznej oraz szybu. Opisano założenia przyjęte do prognozy wpływów tej eksploatacji na przedmiotowe obiekty oraz wyniki tej prognozy. Wykazano, że z uwagi na odporność obiektów zakładu przeróbczego możliwe będzie zwiększenie zakresu eksploatacji projektowanej ściany w filarze. Pozwoli to na dodatkowe wydobycie ok. 140 tys. ton wysokiej jakości węgla ze złoża położonego blisko szybów w korzystnych warunkach geologiczno-górniczych.
EN
Ruch „Rydułtowy” KWK „ROW” designed working of a longwall with fall of the roof in the 713/1-2 coal seam with a slight entry into the safety pillar of the main plant. The initial prediction of the effect of the exploitation on the protected facilities indicated that the exploitation in the area of the coal preparation plant and “Leon 2” shaft will cause a relatively small deformation and will fall well below the limit for the II mining area cat- egory. This led the mining plant management to consider the increase in the surface area width of the longwall by making a deeper entry into the safety pillar while still maintaining the requirements for the pillar protection of the protected facilities. A number of predictive calculations at various width of its surface area were made to establish the allowable surface area width of the wall. For the calculations, the formulas from the Knothe–Budryk theory were used, and the following parameter values were applied: a = 0.8 and B = 0.4r. The operating rim was omitted and it was assumed that the plot is horizontal. For each assumption of the surface area width of the longwall, the value of tgβ parameter was altered in order to achieve the maximum values of horizontal deformations in the area of the analysed facilities. The prediction made in this way features a high probability that the actual effects on the area of these facilities will not exceed the predicted ones. The analysis of the results of the predictive calculations demonstrated that along with the increase in the surface area width of the longwall, there is a slow increase in the effects on all facilities taken into consideration. Having their exploitation safety in mind, a limit of 50 m to the width of the longwall was proposed.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono przegląd metod pomiaru odkształceń ramion wykorbień, w oparciu o które dokonuje się oceny stanu geometrycznego wielkogabarytowych wałów korbowych na etapie wytwarzania, jak również oceny stanu łożyskowania wałów dokonywanej okresowo w trakcie eksploatacji silnika. Zaprezentowano też nową koncepcję tzw. symetrycznego pomiaru odkształceń ramion wykorbień, eliminującą szereg niedogodności wynikających z obecnie stosowanych metod pomiaru.
EN
The paper shows review of measurement methods of crank web deformation, basing on which shall assess the geometric state extralarge crankshafts on the stage of production as well as periodic evaluation of crankshaft bearings during engine exploitation. The new concept of so called symmetric measurement of crank arms deformation, which elliminates several disadvantages resulting from the currently applied methods of measurement.
W artykule przedstawiono i opisano przegląd autorskich specjalistycznych przyrządów pomiarowych, przydatnych w geodezyjnych pomiarach przemieszczeń bądź w badaniach geodynamicznych. Autorzy podają krótką charakterystykę wybranych przyrządów, z których trzy uzyskały prawa ochronne jako patent na wynalazek lub wzór użytkowy. W opracowaniu przedstawiono dwa pochyłomierze nasadkowe z analogowym i optoelektronicznym modułem pomiarowym, geodezyjny sygnał celowniczy oraz mechaniczne, optoelektroniczne i fotogrametryczne sposoby przeniesienia wysokości z reperów częściowo zabudowanych. Dla każdego z przyrządów pomiarowych podano podstawowe parametry charakteryzujące budowę, sposób posługiwania się oraz dokładności wyznaczone podczas badań w warunkach laboratoryjnych i terenowych. Opisana aparatura cechuje się zwartą i nieskomplikowaną budową, znaczną poręcznością i dokładnością porównywalną z innymi dostępnymi na rynku przyrządami geodezyjnymi. Zaprezentowane przyrządy pomiarowe umożliwiają wykonanie pomiarów z submilimetrową dokładnością.
EN
The article presents an overview and describes the author’s specialist measuring instruments, which are useful in geodetic displacement measurements or in geodynamical researches. The authors give a brief description of selected instruments, three of them were granted protective rights as a patent for invention or utility model. The study presents two inclinometer with analogue and optoelectronic measuring module, geodetic sight signal, mechanical, optoelectronic and photogrammetric methods of transferring the height of partially built benchmarks. For each of the measuring instruments the basic parameters characterizing the construction are given, as well as manual instruction and the accuracy determined during the laboratory and field tests. The described equipment is characterized by a compact and simple construction, considerable convenience and accuracy comparable to other commercially available surveying instruments. Presented instruments allow the measurements with submillimetre accuracy.
In the paper the authors conducted a study on the determination of daily changes in the position of a slender object on example of a power pole. The size of the dynamic de- flections was compared to variables of the effect of solar radiation and the wind speed and direction measured during research. To determine these parameters to-date measurements of temperatures on sunny and sheltered side of construction, direction and wind strength were performed. The attempt was made to determine the static deflection in order to compare them to the size of the maximum set forth in the technical standards. The measurement accuracy of the controlled points of the object was compared with values given in the technical instructions. The authors concluded that deformation measurements carried out in serve weather conditions gave more valuable information in terms of an object endurance. The research is the first step in lengthier measurements. The motivation for this paper is need of rebuild of electric high – voltage lines.
PL
W artykule autorzy przedstawili badania dotyczące wyznaczania dobowych wychyleń obiektów wysmukłych zrealizowanych na przykładzie zmian położenia słupa energetycznego. Wielkości wychyleń dynamicznych odnieśli do pomierzonych w czasie trwania pomiarów zmiennych wartości wpływu nasłonecznienia oraz wpływu prędkości i kierunku wiatru. Podjęli też próbę wyznaczenia wychyleń statycznych w celu ich porównania z wielkościami maksymalnymi przedstawionymi w obowiązujących normach prawnych. Do przepisów zawartych w tych normach odnieśli również uzyskane w wyniku pomiarów dokładności określenia punktów kontrolowanych badanego obiektu. Autorzy doszli do wniosku, że pomiary odkształceń przeprowadzonych w ciężkich warunkach pogodowych dają więcej przydatnych informacji o wytrzymałości obiektu. Badanie jest pierwszym krokiem w ciągu dłuższych pomiarów. Motywacją do napisania tego artykułu jest potrzeba przebudowy linii elektrycznych wysokiego napięcia.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przestawiono wyniki pomiarów intetrferometrycznych na terenie wpływów eksploatacji górniczej ZG „Sobieski”. W ramach realizacji grantu badawczego zakupiono 4 radarogramy, wykonano przetworzenie radarogramów na interferogramy. Na bazie zidentyfikowanej niecki obniżeniowej uwidocznionej na interferogramie w postaci prążków interferometrycznych przeanalizowano przyrosty obniżeń terenu. W trakcie eksploatacji ściany 335 pokładu 209 prowadzone były obserwacje geodezyjne, które pozwoliły na częściową weryfikację wyników obniżeń zaobserwowanych za pomocą InSAR. Otrzymane rezultaty pozwoliły na wstępną ocenę możliwości zastosowania InSAR do obserwacji wybranych rejonów eksploatacji oraz określenie uwarunkowań jej zastosowania w warunkach krajowego przemysłu górniczego.
EN
The article presents the results of InSAR measurements in the area of impact of mining exploitation realized by the “Sobieski” mine. In the framework of a research grant 4 radarograms were purchased, processing of radarograms into interferograms was carried out. On the basis of identified subsidence trough shown on the interferogram in the form of interferometric lines the increments of ground subsidences were analysed. During the operation of longwall 335 of the seam 209 geodetic observations were conducted, which allowed the partial verification of subsidence results observed by help of InSAR. The obtained results allowed the initial assessment of the applicability of InSAR to observe selected regions of exploitation and to determine the conditionings of its application in conditions of the national mining industry.
W artykule przedstawiono zastosowanie techniki skaningu laserowego do pomiaru deformacji obiektów wieżowych. Kontrola warunków geometrycznych stalowych wież telekomunikacyjnych zapewnia ich poprawne funkcjonowanie. Technika skaningu lasero-wego daje nowe możliwości pomiarowe w odniesieniu do dotychczas stosowanych metod. Jej użyteczność została wykazana na przykładzie wybranego pomiaru.
EN
The paper presents use of laser scanning technique for measuring the deformation of tower structures. This technique provides new possibilities of structure measurement in relation to the existing methods. The correct operation of steel telecommunication towers is ensured by controlling their geometric conditions. The standards and instructions specifying the permissible deformation of structures [1, 2] are referenced in the paper. On this basis, the ability of using a laser scanner for measuring the telecommunication tower shape is discussed. Due to the high resolution, the measurement is made in a global manner, and not only in a few selected cross-sections [3, 4]. In addition, the principle of the laser scanner operation is briefly described. Its usefulness is demonstrated on the example of a trihedral tower measurement (Fig. 1). The measured object is represented by a point cloud (Fig. 2), which can be shown using horizontal cross-sections (Fig. 3). In order to calculate the tower core inclination (Tab. 2), the location of steel angles of the core was determined. It was determined at all considered levels as intersections of the lines approximating the external planes of angles (Fig. 4). Whereas the tower core torsion was calculated based on the directions of three core sides at all the analyzed levels (Tabs. 3, 4).
Modern measurement technologies allow us to simplify the carrying out of surveys, especially specialist ones. Resistive sensors may prove to be useful during measurements of deformations and strains of structures. These tools allow for the surveying of changes in section lengths and the spacing of expansion gaps. The article will discuss the sensor calibration procedure. In addition, a statistical analysis of the test measurement results of eight sensors of this type will be discussed.
PL
Nowoczesne technologie pomiarowe pozwalają na uproszczenie wykonywania pomiarów geodezyjnych, zwłaszcza specjalistycznych. W pomiarach deformacji i odkształceń obiektów przydatne mogą być czujniki opornościowe. Narzędzia te pozwalają na pomiar zmian długości odcinków i zmian rozstawu szczelin dylatacyjnych. W artykule omówiono procedurę kalibracji czujników. Dodatkowo zawarto w nim analizę statystyczną wyników pomiaru testowego ośmiu czujników tego typu.
W pracy dokonano przeglądu dostępnych na rynku trójwymiarowych wizyjnych systemów pomiarowych. Przedstawiono koncepcję nowego systemu wizyjnego do pomiaru deformacji i struktury obiektów inżynierii lądowej oraz pomiaru przebiegów drgań, oraz wizualizacji operacyjnych postaci drgań. W artykule przedstawiono wstępne wyniki testów metody pomiaru ugięcia konstrukcji z wykorzystaniem współczynnika korelacji obrazów na stanowisku laboratoryjnym oraz na obiektach rzeczywistych.
EN
Review of 3D vision measurement systems available on the market is presented in the paper. A concept of new vision systems dedicat-ed to measurements of deformation and geometry of civil engineer-ing objects as well as vibrations of structures and visualization of operational shape modes is introduced. The first system described in the paper enables in-plane defection course to be obtained by means of homography matrix and digital image correlation. As a result the deflection field can be computed from two images of the structure acquired from two different points in space. Epipolar geometry methods were introduced in order to provide 3D deformation's of the structures. The second system enables obtaining amplitudes of vibrations of analyzed scene objects along with their structure based upon data derived from one or two calibrated digital fast cameras. For this purpose techniques based on epipolar geometry are employed. Courses of vibrations computed by the system can be used as data for experimental modal analysis. Mode shapes visualization can be carried out by a high resolution digital camera and developed lock-in techniques. Results of preliminary tests of 2D vision deflection measurement method using digital image correlation coefficient in the laboratory as well as on the real construction are presented.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
A combined numerical-experimental method for determining the spatial distribution of residual stress has been presented, which allows defining of the state and gradient of stress. The method is based on test measurements and numerical simulations by the finite elements method.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono konstrukcję oraz możliwości badawcze układu pomiarowego do doświadczalnego wyznaczenia trajektorii względnego ruchu elementów układu nośnego obrabiarki. W celu wyznaczenia błędów geometrii powierzchni obrobionej jako obiekt badań doświadczalnych wytypowano frezarkę wspornikową z prowadnicami ślizgowymi, wyposażoną w układ sterowania CNC. Badania polegały na wykonaniu serii pomiarów powierzchni próbek przed procesem skrawania, w jego trakcie i po zakończeniu. Badania błędów geometrii powierzchni próbek oraz komputerowe symulacje deformacji samych próbek - poddanych obciążeniom pochodzącym od sił grawitacji i skrawania - wykazały różnice między zadaną a rzeczywistą trajektorią ruchu zaprogramowaną w systemie sterowania NC. Dane te posłużyły do opracowania skorygowanych trajektorii ruchu, wprowadzonych do programów obróbkowych NC. Następnie przeprowadzono badania weryfikacyjne potwierdzające możliwość korygowania programów NC z uwagi na błędy geometryczne przemieszczających się względem siebie elementów korpusowych obrabiarki.
EN
This paper presents the design and research capabilities of the measurement system for experimental designation of the relative movement trajectories of the machines carrying system. As an experimental test object for determining the processed surface geometry errors a cantilever milling tool with linear slide guide and a CNC control system was chosen. The study consisted a series of sample surface measurements before, during and after the process of machining. Measurements are performed for two depths of cut, which had previously been measured for the value of cutting forces. Measurements of the geometry errors of the test samples surface and computer simulations of the deformation of samples - exposed to gravity and cutting forces - demonstrated the difference between set and actual movement trajectory which was programmed in control system in NC. These data were used to develop a revised trajectory motion placed on the NC machining programs. Then verification tests were performed confirming capability of correcting NC programs due to geometric errors of moving machine elements
Dotychczasowe systemy informacyjne w kopalniach odkrywkowych były oparte głównie tylko na przestrzennych danych geologicznych, górniczych i geotechnicznych z ograniczoną informacją o czasowych zmianach zachodzących w masie skalnej, a szczególnie w skarpach. Nowe technologie zautomatyzowanych i ciągłych w czasie pomiarów odkształceń pozwalają na uzyskanie informacji o dynamicznych zmianach stabilności skarp i zmianach parametrów potrzebnych do wyznaczenia kryteriów usuwisk. Informacje te, w połączeniu z nowymi metodami numerycznego modelowania stabilności skarp przy użyciu np. metody elementów skończonych (MES) mogą pozwolić na polepszenie teorii przewidywania stabilności zboczy. Stworzenie temporalnego GIS-u (TGIS) ma za zadanie zwiększyć dokładność przewidywalności przyszłych zdarzeń, a co się z tym wiąże podnieść bezpieczeństwo eksploatacji odkrywkowej.
EN
Concept of temporal GIS in open pit mines based on numerical modeling and automated deformation measurements. Existing information systems in open pit mines are mainly based on a spatial data of geological, mining, and geotechnical information with the limited information on temporal changes in rock mass. New technology of automated and continuous deformation monitoring allows obtain information on the dynamic changes in the stability of slopes and changes in the parameters needed for determination of landslides criteria. This information combined with the results of a numerical analysis (e.g. finite element method) of slope behavior provides an improvement in the prediction of slope stability. The development of temporal GIS (TGIS) is to improve the predictability of future events, and by this to increase safety of mining operation.
The paper presents some preliminary results of PSInSAR (persistent scatterers SAR interferometry) processing of the Tatra Mts. and Podhale area in southern Poland. The research is carried out within the framework of a GEO-IN-SAR project aimed to study the recent tectonic activity of selected locations in Poland. As the input for PSInSAR processing 51 ERS-1/2 SAR scenes has been used by obtaining 50 interferograms covering the period from 1992 to 2000. The resulted few hundred PS (Persistent Scatterers) points show relative 1 mm/year uplift of the Zakopane area in respect to Nowy Targ. However, the preliminary interpretation along the transect Zakopane–Nowy Targ shows more complex pattern suggesting recent activity of some faults.
W artykule przedstawiono problematykę wykorzystania metod satelitarnej interferometrii radarowej InSAR i jej najnowszej odmiany PSInSAR bazującej na obiektach punktowych tzw. rozpraszaczach stabilnych, do badania współczesnej geodynamiki wybranych obszarów Polski. Scharakteryzowane zostały poligony badawcze „Warmia”, „Podhale” i „Otmuchów”. Omówiono zastosowana metodykę PSInSAR a także problemy związane z przetwarzaniem danych ich analiza oraz interpretacja wyników. Z uwagi na ograniczenia techniczne w ramach projektu analiza PS przeprowadzona została dotychczas jedynie dla wybranych obszarów w ramach poligonów badawczych We wszystkich przypadkach uzyskano zadowalające zagęszczenie rozpraszaczy stabilnych (PS). Otrzymane wyniki pomiarów deformacji są obecnie poddawane wnikliwym analizom. Wstępne analizy wykazały, że w niektórych przypadkach konieczne będzie powtórne generowanie punktów PS dla nieco większego obszaru. Wykazano, _e analizy punktów PS dla celów geodynamicznych nie da się prowadzić w oderwaniu od samej metodyki PSInSAR. Dotychczasowe wyniki pozwalają mieć nadzieje, że dane PSInSAR w istotny sposób przyczynia się do wzbogacenia wiedzy na temat współcześnie zachodzących deformacji na terenie Polski oraz zweryfikowania lub zmodyfikowania hipotez o charakterze deformacji i w niektórych przypadkach pozwolą na uszczegółowienie modeli geofizycznych deformacji.
EN
This paper presents problems related to the applications of SAR interferometry and its newest branch Persistent Scatterers Interferometry in geodynamical research of selected areas in Poland. Three study areas of “Warmia”, “Podhale” and “Otmuchów” were characterized. The methodology employed was described and problems associated with analysis and interpretation of PSInSAR data were highlighted. Due to technical problems with large data processing, only some smaller areas were processed. In all cases, the resultant PS densities were high and thus allowed further analysis. However, in the recent stage of the project, the detection of deformation was possible, but its detailed interpretation is still very difficult. The preliminary interpretations show that, in some cases, the processed area was too small and the data needed reprocessing. It was shown that, in case of geodynamical analysis, the data cannot be interpreted separately, without in-depth knowledge of PSInSAR processing and the parameters applied. The authors hope that PSInSAR data will significantly improve the knowledge on recent dynamics of the Earth crust in Poland and give an input to verification of geophysical models and hypotheses.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.