Niniejszy artykuł przedstawia zagadnienie kontroli klimatu w zabytkowych budynkach, w których przechowywane są obiekty dziedzictwa kulturowego, na przykładzie Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku Muzeum Narodowego w Krakowie, znajdującej się w krakowskich Sukiennicach. Wprowadzenie racjonalnej, efektywnej i oszczędnej strategii ochrony bezcennych dzieł sztuki wymaga zrozumienia koncepcji kontroli warunków ich przechowywania, a także analizy funkcjonowania technicznych systemów regulacji klimatu oraz zużycia energii na procesy jego kontroli (wentylacji, ogrzewania, chłodzenia, nawilżania i osuszania).
EN
This article presents the issue of climate control in historic buildings storing cultural heritage objects, using the example of The Gallery of 19th-Century Polish Art of The National Museum in Krakow, located in the Cloth Hall in Krakow. The application of a rational, efficient and cost-effective strategy to protect priceless works of art requires an understanding of the concept of controlling their storage conditions, as well as analysis of the functioning of technical climate control systems (ventilation, heating, cooling, humidification and drying) and their energy consumption.
Before 1945, protection of monu-ments and sites and nature conservation had beena single field. After this year, however, they were separated and hence, both fields are nowadays independent of each other and develop in different directions. It has been emphasised for a number of years that cooperation and symbiosis between protection of monuments and sites and nature conservation need to be improved. It has been even suggested that both fields, for which different offices and two ministries are responsible, should be joined. This aim needs to be achieved not only due to the ways in which these fields function but also in order to increase their importance. New legal acts which emphasise the significance of cultural and natural heritage in managing and shaping the surrounding areas have come into force. Moreover, descisions pertaining to protection of cultural and natural heritage became more important and the changes to the body of law and ownership rights resulted in these decisions being risen to higher rank. As cultural and natural heritage protection intertwine each other, it is necessary to introduce integrated protection in both fields. This necessityis emphasised not only in a considerable number of legal acts and international documents but also in practical solutions applied in offices whose members of staff are responsible for nature conservation and protection of historic monuments and sites. Integrated protection can be also a successful attempt at strengthening the increasingly ineffective monument protection system. Increased cooperation between these two fields as well as their connection can be a strong impetus to develop practical aspects in protection of cultural and natural herit-age. It can additionally result in creating new tools which government bodies would be able to use for protecting historic monuments and sites – it must be emphasised that this protection, in order to be effective and successful, needs to be adapted to the changing reality and needs to be ready to face challenges posed by the modern world.
Badania nad kształtem przestrzennym zdrojowisk leżą w polu zainteresowań zarówno architektów, urbanistów jak i geografów, w pracach badawczych obserwuje się powiązanie roli uzdrowisk z procesem rozwoju gospodarczego regionu i miejscowości, głównie w dziedzinie turystyki. Powszechnie uważa się że uzdrowiska są założeniami, w których realizowane są różne potrzeby zdrowotne człowieka, takie jak: zapewnienie warunków przywrócenia kondycji fizycznej i psychicznej po wypadkach i leczeniu szpitalnym, podtrzymanie aktualnego stanu zdrowia w chorobach przewlekłych, profilaktyka badań podnosząca odporność, zapobieganie chorobom cywilizacyjnym i łagodzeniu skutków. Uzdrowiska mają również na celu propagowanie i szerzenie edukacji pozazdrowotnej. Uzdrowiska są założeniami urbanistycznymi, których kształt przestrzenny wynika z jego funkcji i jest efektem wielowiekowych formowań tych układów, przy czym sytuowane są w miejscach występowania naturalnych czynników leczniczych takich jak: naturalne surowce (wody mineralne, peleoidy lecznicze: abiolity- sapropele, gytie, osady morskie, osady źródlane, glinki i biolity – torfy i muły borowinowe) i w miejscu występowania takich czynników środowiskowych jak: środowisko przyrodnicze, klimat, lesistość terenu, morze, krajobraz, środowisko kulturowe regionu i miejscowości uzdrowiskowej, układ przestrzenny i formy architektoniczne. Oprócz zasadniczej funkcji jaką pełnią są to na ogół bardzo ciekawe założenia architektoniczno-urbanistyczne, które zostały omówione na przykładzie miejscowości Krynica Zdrój.
EN
Research on the spatial shape of spas lies in the field of interest of architects, urban planners and geographers. The research shows a link between the role of spas and the process of economic development of the region and the town, mainly in the field of tourism. Spa town is based on the assumption that various human health needs are supported there. For example spa provides conditions to restore physical and mental health after accidents and hospital treatment, it maintains the present state of health in chronic diseases, provides prophylactic examinations to enhance immunity and should prevent diseases of civilization or mitigate the effects of such diseases. Spas also aim at promoting and spreading education not only related to health. The spatial shape of a spa derives from its function and is the result of a centuries long forming of these systems. They are located in places, which are richly supplied with natural healing factors such as: natural resources, and environmental factors such as: the natural environment, climate, forestation, sea, landscape, cultural environment of the region and the spa town, spatial layout and architectural forms. In addition to the essential function they perform, they are also very interesting architectural and urban designs, which have been discussed through the example of Krynica Zdroj town.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper summarizes selected uses of historic parks as an educational setting and social space which should be protected. Education can be acquired in such educational envinronments and the milieu should be protected.
PL
W artykule przedstawiono wybrane obszary wykorzystania zabytkowych ogrodów w edukacji kulturalnej. Jednym z jej elementów może być edukacja w takim środowisku wychowawczym, które powinno być chronione.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Patrząc na los wielu znakomitych międzywojennych i powojennych przykładów architektury modernistycznej uzdrowisk Małopolski, należy stwierdzić, że bez pomocy urbanistów nie uda się ocalić dziedzictwa modernizmu będącego kolejnym ogniwem dziedzictwa kulturowego regionu. Podstawowym, a zarazem skutecznym narzędziem przeciwdziałania niszczeniu dziedzictwa architektury i urbanistyki wydają się odpowiednio skonstruowane zapisy prawa miejscowego.
EN
The fate of numerous superb interwar and postwar examples of modern architecture within the Lesser Poland's health resorts proves that without town planners. help it is going to be impossible to preserve the treasures which contribute to the cultural heritage of the region. Properly designed local legislation seems to be the basic and the most efficient tool for preventing the devastation of architectural heritage and supporting town-planning in general.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zasoby archeologiczne, jako jeden z wyznaczników dziedzictwa kulturowego, podlegają ochronie w całym, cywilizowanym świecie. Systemy ochrony akty prawne. Najistotniejsze są tu postanowienia UNESCO oraz pochodne, jak ICOMOS i Karta Wenecka. Dla zabytków archeologicznych wiodącą jest organizacja ICHAM i ustanowiona przez nią Karta Lozańska, ratyfikowana przez Sejm RP w 1996 roku. Stanowiska archeologiczne, znajdujące się na trasie projektowanych inwestycji drogowych, decyzją Wojewódzkich Urzędów Ochrony Zabytków przeznaczone są do ratowniczych badań wykopaliskowych. Na tej podstawie od ponad 10 lat badania takie realizowane są na każdej inwestycji drogowej. Corocznie odkrywane są tysiące różnych obiektów archeologicznych. Uzyskana ilość informacji już dziś kształtuje nowy obraz polskiej archeologii.
EN
The archeology sources as one of cultural heritage determinants is protected in all civilized world. The most essential here are the UNESCO resolutions and the ICOMOS and the Venice Card. The leading organization for the archeological remains is ICHAM and Lausanne Card established by the ICHAM and ratified by Polish Seym in 1996. The archeological places located along planned road investments are according to the Voivodship Monuments Protection Boards decisions are predestinated for rescue archeological sites works. Such a works have been run for more than 10 years at each of road investments. Every year thousands of various archeological objects have been discovered. The acquired information creates the new image of Polish archeology.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.