Wyniki wyszukiwania - BazTech

Ograniczanie wyników

1 Rozbicka Małgorzata

1 2018

Powiadomienia systemowe

Sesja wygasła!

Znaleziono wyników: 1

Liczba wyników na stronie

Wyniki wyszukiwania

Wyszukiwano:
w słowach kluczowych: crosse

Sortuj według:

Ogranicz wyniki do:

Małe formy architektury sakralnej na wschodnich kresach dawnej Rzeczypospolitej w badaniach, studiach i projektach (1900–1939). Na marginesie Programu Inwentaryzacji Wsi Zakładu Architektury Polskiej WAPW

Rozbicka Małgorzata

Studia do Dziejów Architektury i Urbanistyki w Polsce

2018

nr 1

8--41

Drobne formy architektury sakralnej i sepulkralnej – wiejskie przydrożne i cmentarne krzyże i ka- pliczki, to dziedzina sztuki ludowej, która już w końcu I połowy XIX wieku zaczęła budzić zainteresowanie polskich badaczy poszukujących „ducha narodu” w materialnej twórczości włościan. Jako pierwsze zainteresowanie ludoznawców wzbudziły szczególnie oryginalne w formie, bogato zdobione krzyże i kapliczki z terenu Żmudzi i Litwy, gdzie tradycja ich stawiania była wyjątkowo długa i mocno zakorzeniona. Zainteresowanie inteligenckich elit narodów dawnej Rzeczypospolitej szeroko rozumianą kulturą materialną wiejskiego życia jeszcze bardziej wzrosło pod wpływem nasilających się po 1900 roku dążeń niepodległościowych. Na temat wiejskich krzyży i kapliczek, poza licznymi artykułami przyczynkarskimi, ukazały się wówczas pierwsze wydawnictwa albumowe i opracowania naukowe, a członkowie wielu stowarzyszeń, artyści i architekci, chcąc wyrugować z wiejskiego krajobrazu upowszechniające się ich szablonowe wzory, przystąpili do gromadzenia ikonografii i dokumentacji terenowej, by na tej podstawie opracować ich godne upowszechnienia swojskie wzory. Zainteresowanie etnografów i artystów, a w szczególności architektów samorodną wiejską sztuką oraz małomiasteczkowym i wiejskim budownictwem swoje apogeum osiągnęło jednak dopiero w obliczu zniszczeń pierwszej wojny światowej, a przede wszystkim zadania odbudowy kraju z zachowaniem odmienności cech krajowej tradycji budowlanej i artystycznej. W okresie międzywojennym z inicjatywy i pod auspicjami władz rządowych w prace inwentaryzacyjne i badania historycznej spuścizny wiejskiej kultury budowlanej i artystycznej, poza służbami konserwatorskimi i społeczeństwem, aktywnie zaangażowały się też środowiska akademickie, a w szczególności kierowany przez Oskara Sosnowskiego Zakład Architektury Polskiej Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, w którego Zbiorach naukowych do dziś zachowały się wykonane w latach 1922 –1939 w ramach Programu Inwentaryzacji Wsi studenckie albumy, a w nich między innymi przedstawione w artykule, nigdy dotąd szerzej naukowo niewykorzystane, materiały dokumentujące przykłady przydrożnych i cmentarnych kapliczek i krzyży z terenu wschodnich województw II Rzeczypospolitej.

Small–scale church and sepulchral architectural forms—rural roadside and cemetery crosses as well as chapels—are areas of folk art that stir the interest of Polish researchers seeking the “spirit of the nation.” As early as the end of the first half of the 19th century, they looked into the tangible creativity of peasants. It was especially the original forms and rich ornamentation of crosses and chapels of Samogitia and Lithuania, where their tradition was exceptionally long and strongly rooted, that first attracted the attention of ethnographers. Interest on the part of the elite intelligentsia of the peoples of the former Polish–Lithuanian Commonwealth in the broadly–understood material culture of rural life increased under the influence of tendencies for independence, which grew after the year 1900. It was then that in addition to numerous fragmentary articles, the first albums and scientific works were published and members of many associations, artists, and architects striving to weed out increasingly common trite templates from the rural landscape commenced amassing iconography and documentation from the field in order to develop domestic models worthy of dissemination on their basis. The interest of ethnographers and artists, and especially of architects, in spontaneous rural art as well as in small–town and rural building construction did not reach its apogee until faced with the destruction of World War I, however. It was then that it was primarily tasked with the rebuilding of the country while preserving the distinctiveness of built and artistic traditions in the landscape. During the interwar years, thanks to the initiative and under the auspices of Polish government authorities, inventory surveys and research into the historical heritage of rural built and artistic culture, in addition to heritage and social services, was actively pursued by the academic community, especially by Oskar Sosnowski’s Department of Polish Architecture of the Faculty of Architecture of the Warsaw University of Technology. The Department’s scientific collections have managed to preserve student albums developed over the years 1922–1939 within the framework of the Rural Inventory Program, which even today include papers that have as yet not been generally utilized in research encompassing documentary materials covering examples of roadside and cemetery chapels and crosses from the eastern voivodeships [provinces] of the 2nd Republic of Poland.