Artykuł przedstawia obecne problemy zagospodarowania i funkcjonowania głównego centrum miejskiego w Otwocku, z uwzględnieniem centrotwórczego wpływu dworca kolejowego. Dla wskazania możliwości przekształceń tego zespołu, skali wnętrz urbanistycznych i zakresu obsługi komunikacyjnej przeanalizowano wybrane europejskie miasta o podobnej skali – Letchworth Garden City, Leuven i Houten. Artykuł zawiera ogólne sugestie proponowanych działań wzmacniających przede wszystkim znaczenie centrum miejskiego. Zawarto w nim wskazówki możliwych działań wzmacniających proces kształtowania się centrum.
EN
The article presents the current problems of development and functioning of the main urban centre in Otwock. Therefore the role of the railway station as the centre-forming was analysed. Comparison of the development and/or revitalisation of selected European cities of a similar scale (Letchworth Garden City, Leuven and Houten) allowed indicate the transformation possibilities of Otwock centre. The study considered the scale of the urban interior and the scope of communication service. The article contains the leading directions of action to strengthen, above all, the crucial role of the city centre. It contains suggestions that allow support for the process of this area shaping.
The role of the marketplace in a city changes from decade to decade. They lose their significance or followings clients’ demands they expand their range of services, creating a unique character and brand. These are places of culture-creating potential, not only of fulfilling basic shopping needs. Six marketplaces of distinct character and impact on the community have been analyzed in order to present their development potential as well as occurring problems. The challenge for many marketplaces, especially smaller ones and those in small towns is the effective development strategy, taking into account current social expectations and consumer trends. When left without a clear vision of the future they often succumb to the competition. On the other hand, when properly developed and transformed they influence the identity of a district or city increasing its multi-functionality. Marketplaces may play a significant role in social integration processes and revitalization of the urban environment in the post-Covid-19 city of tomorrow.
PL
Rola targowisk w mieście zmienia się z dekady na dekadę. Tracą na znaczeniu albo podążając za potrzebami klientów, rozszerzają asortyment i wachlarz usług, kreując unikalny charakter, markę miejsca. Są to obszary o potencjale kulturotwórczym, nie tylko miejsca zaspokajania podstawowych potrzeb zakupowych. Przeanalizowano 6 targowisk o wyraźnie zróżnicowanym charakterze oraz skali oddziaływania w celu przedstawienia zarówno możliwości rozwojowych, jak i występujących problemów. Wyzwaniem dla wielu targowisk, szczególnie mniejszych oraz w małych miastach, jest skuteczna strategia rozwoju uwzględniająca aktualne oczekiwania społeczne i trendy konsumenckie. Pozostawione bez wyraźnej wizji na przyszłość, często nie wytrzymują konkurencji cenowej. Prawidłowo rozwijane i przekształcane wpływają na tożsamość dzielnicy, miasta, zwiększając jego wielofunkcyjność. Targowiska mogą odegrać znaczącą rolę w procesach integracji społecznej i rewitalizacji w postcovidowym mieście przyszłości.
Obsługa transportem zbiorowym centrum miasta stanowi bardzo duże wyzwanie. Z jednej strony należy bowiem zachować walory historyczne i kulturowe tego obszaru, z drugiej zaś zaspokoić rosnące potrzeby oraz oczekiwania mieszkańców i użytkowników tego obszaru. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe ukształtowanie przystanków zlokalizowanych w centrum i w bezpośrednim jego sąsiedztwie. Także, kształtując przebieg poszczególnych linii transportu zbiorowego, należy zwrócić baczną uwagę na ich wpływ na prawidłowe funkcjonowanie centrum miasta. Działania te powinny być zintegrowane z rozwojem infrastruktury dla ruchu pieszego oraz ograniczeniami dla ruchu samochodowego. Te ostatnie stanowią bardzo istotną zachętę do korzystania z transportu zbiorowego przez nowych użytkowników.
EN
Public transport service in the city center is a very big challenge. From one side it is necessary to maintain historical and cultural values of this area, from the other side growing expectation and needs of inhabitants and users of this area have to be fulfilled. One of the key issue is the location of public transport stops in the center and in its neighborhood. While developing of public transport lines in this area it is important to consider its impact on the functioning of the city. Those decisions should be integrated with the development of the infrastructure for pedestrians and with restrictions for car traffic. Especially the restrictions are significant incentive to use public transport by new users.
Celem artykułu jest pokazanie szans i zagrożeń dla centrum Krakowa generowanych przez rozwiązania Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa, opracowanego w 1964 roku przez zespół pod kierownictwem Stanisława Hagera i przyjętego do realizacji w 1967 roku. W artykule omówiono w szczególności idee dotyczące przebudowy układu komunikacyjnego okolic dworca kolejowego i skonfrontowano je z paradygmatami dotyczącymi rozwoju centrów miast.
EN
The aim of the article is to show the opportunities and threats for the center of Kraków generated by the design solutions developed by a team led by Stanisław Hager in 1964 in the General Masterplan of the City of Kraków and adopted for implementation in 1967. The article discusses a set of ideas for the redevelopment of the traffic and transport arrangements around the railway station and compare them with paradigms for the development of city centers.
Celem wystąpienia jest omówienie i analiza efektów trzech programów rewitalizacji skupiających się na projektach urbanistyczno-architektonicznych w obrębie historycznie wykształconego śródmieścia. Projekty realizowane w ramach programów rewitalizacji powinny nieść za sobą zmiany dotykające całego obszaru zdegradowanego, wytwarzając wzajemne relacje o charakterze synergicznym, wynikające z wzajemnego powiązania projektów z tkanką miejską. W opracowaniu poddano analizie projekt rewitalizacji dotyczący bielskiej starówki (zrealizowany w ramach kompleksowego programu) z działaniami rewitalizacyjnymi w obrębie śródmieścia i Miasta Kazimierzowskiego w Radomiu oraz z podjętymi i planowanymi projektami na obszarze historycznego miasta w Rzeszowie. Autor dokonuje próby zdefiniowania na czym polega potencjalny efekt oddziaływania synergicznego w rewitalizacji. Zagadnienie synergii definiuje jako relację wytwarzaną między projektami rewitalizacji w przestrzeni śródmieścia oraz stopień wpisania ich w sieć przestrzeni publicznych i wzajemnej konfiguracji. Na koniec określa wnioski wynikające z tych relacji i oczekiwane efekty z nimi związane.
EN
The purpose of this study was to discuss and analyze three projects of urban renewal within the city centre located in its cultural heritage. These projects were implemented as a part of revitalization programs and should result in a change of the entire degraded area. Consequently, the impact of these changes should bring synergy results to revitalize space and its surroundings. The paper focused on analysis and comparison of currently being developed revitalization programs in old town (Miasto Kazimierzowskie) of Radom and Rzeszów with already implemented project in Bielsko-Biała where synergy effect emerged thanks to very complex revitalization program. Another aim was to find out what is the potential synergy effect and how it can be achieved when preparing revitalization program for urban area placed in public area.
Przedmiotem artykułu jest analiza uwarunkowań socjalno-ekonomicznych i kierunków rozwoju przestrzennego małych miast obwodu lwowskiego, leżących w 30-kilometrowej strefie przygranicznej. Na charakterystycznych przykładach Mościsk i Rawy Ruskiej opisano w porządku chronologicznym rozwój przestrzenny ich centrów w drugiej połowie XX wieku, kładąc nacisk na brak efektywnych rozwiązań uwzględniających takie czynniki, jak kształtowanie przestrzeni publicznych, ochrona zabytków i obsługa międzynarodowego ruchu turystycznego. Opisano koncepcje projektowe kształtowania przestrzeni publicznych w centrach wymienionych miast.
EN
The subject of the article is to analyse the socio-economic backgrounds and directions of spatial development of small towns in the 30 km border area of Lviv region. The spatial development of the centres of Mostyska and Rava-Ruska, as typical examples, is chronologically described in the second half of the XX century. Emphasizing the lack of effective solutions for the public space formation, protection of historical heritage and maintenance of international tourism. We describe the design concept of the public spaces formation in the centers of these cities.
W artykule przedstawiono syntetyczną diagnozę stanu istniejącego wskazując m.in. na problemy związane z niedostosowaniem szerokości ciągów pieszych do natężeń ruchu oraz potrzeb poszczególnych grup użytkowników, złym stanem technicznym infrastruktury, występowaniem przeszkód utrudniających ruch pieszych, występowaniem barier, słabością węzłów przesiadkowych czy niską estetyką. Wskazano silne i słabe strony organizacji ruchu pieszego w miastach. Zaproponowano zasady budowania współczesnej polityki miejskiej w odniesieniu do ruchu pieszego (strategii dla ruchu pieszego) ze wskazaniem podstawowych zasad organizacji ruchu pieszego, celów polityki pieszej (celu nadrzędnego i celów szczegółowych). Omówiono zestaw działań tworzących podstawę polityki rozwoju ruchu pieszego, oraz narzędzia służące kształtowaniu infrastruktury dla ruchu pieszego do stosowana na trzech poziomach szczegółowości: obszaru (rozwiązania w skali obszaru miasta/dzielnicy), ulicy (rozwiązania w skali poszczególnych ulic i placów), detalu (poszczególnych elementów przestrzeni ulicy).
EN
The article gives a synthetic diagnosis of existing situation, among other things pointing problems connected with: not adjusted footpaths width to traffic intensities and the needs of specific user groups, bad technical condition of the infrastructure, the existence of movement obstacles and barriers, the weakness of interchanges and low aesthetics. The article identifies strengths and weaknesses of pedestrian traffic in cities. Proposed rules for the building of modern urban policy in relation to pedestrian traffic (pedestrian strategy) with an indication of the fundamental principles of organization of the pedestrian, policy objectives (main and detail). The article discusses the set of actions constituting the basis for the pedestrian’s policy, and shaping tools to be used at three levels of detail: area (large scale solutions), street (in the scale of an individual street), detail (scale of particular elements).
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Od kilku lat następuje renesans domów towarowych w obrębie centrów miast. Powstają tam eleganckie przestrzenie handlowe dla marek o światowej renomie. Znakomitym przykładem jest dom towarowy Benetton w centrum historycznym Rzymu. Dla potrzeb tej ekskluzywnej marki przebudowana została eklektyczna kamieńca Palazzo ex Unione Militare wzniesiona w XVII w. u zbiegu ulic Via del Corso i Via Tomacelli.
EN
A bold reconstruction project of Palazzo Unione Militare is a combination of the historical heritage (the seventeenth-century facades) and a modern experiment of rebuilding the palace. The intriguing steel and glass design, which passes through the four floors, is crowned with the expressive form of the terrace’s restaurant roof covering. This is the heart of the building, which then brightened up at night, reminds of a lighthouse seen through the frame of windows in raw facades, above which the terrace additionally shimmers with the colourful illumination. The steel and glass structure focuses the optical weight during the day as well, being not only a vertical communication with a bypass and service rooms for commercial space.
Białostocka trasa W-Z to obecna aleja J. Piłsudskiego (przed 1989 r. - al. 1-go Maja); pierwszy raz w dokumentach planistycznych pojawiła się pod koniec lat czterdziestych w opracowaniu Ignacego Felicjana Tłoczka i Stefana Zielińskiego1 . Koncepcja była wielokrotnie modyfikowana aż do momentu realizacji. Jej pierwotna funkcja jako arterii komunikacyjnej łączącej dworzec z rejonem pałacu była odpowiedzią na problemy komunikacyjne przedwojennego miasta. Program funkcjonalny i rozwiązania przestrzenne zaproponowane przez autorów planu z 1948 roku odbiegają znacząco od obecnego stanu alei J. Piłsudskiego. Następstwem realizacji trasy w odmiennej formie było fizyczne przecięcie przedwojennego układu ulic, ale również podzielenie obszaru przedwojennego śródmieścia Białegostoku i przekształcenie terenów na północ i północny-wschód od trasy W-Z na osiedla mieszkaniowe. Jednocześnie istniały próby scalenia całego układu, które nigdy nie zostały zrealizowane. Celem artykułu jest prezentacja materiałów ukazujących tworzenie nowego układu komunikacyjnego oraz towarzyszących zmianom w rozmieszczeniu funkcji w śródmieściu Białegostoku. Materiałem badawczym są dokumenty planistyczne z lat 1938-1974, na podstawie których wykonano analizy układu drogowego i funkcjonalnego terenów obecnego śródmieścia w kontekście realizacji Trasy W-Z. Rezultatem prac badawczych jest ukazanie roli i wpływu realizacji trasy na historyczną strukturę śródmieścia, a także późniejsze próby przeciwdziałania niepożądanym efektom.
EN
Bialystok’s “Route E-W” (Route East-West) is present Avenue J. Pilsudski (before 1989. - Avenue 1-st May), for the first time in planning documents appeared in the late 40’s in elaboration of the I.F. Tłoczek and Stefan Zieliński. The concept has been repeatedly modified until completion. Its original function as a road connecting main station with the area of the baroque residence was in response to the pre-war city traffic problems. The functional and spatial solutions of the program proposed by the authors of the 1948 plan differ significantly from the current image of Avenue J. Pilsudski. The consequence of such a system was to physically cut the pre-war layout of streets, but also dividing the area of pre-war Bialystok and transform the downtown area to the north and north-east of “Route W-Z” into housing estate. At the same time, there were attempts to merge the entire system, which has never been realized. The aim of the paper is to present the materials showing creation of a new communication system and the associated changes in the function of downtown Bialystok. The impact of the route of the historic structure of the city center and later attempts to counteract the undesirable effects. The research material are planning documents from the years 1938-1974 , which were made on the basis of the analysis of road systems and functional areas of the current downtown in the context of Routes W-E. The result of the research work is to show the role and impact of the implementation of the route of the historic downtown structure and the subsequent attempts to counteract the undesirable effects.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rewitalizacja postindustrialnych terenów portowych i towarzyszących im linii brzegowych jest najbardziej niezwykłą próbą rozwoju miast. Autorka przytacza krótką historię rozwoju obszarów portowych oraz rozpatruje na przykładzie miasta Malmö cechy udanej rewitalizacji terenów oraz wpływu prowadzonych działań na zmianę wizerunku miasta.
EN
Revitalization of post-industrial port areas and associated shorelines is the most remarkable attempt at urban development. The author presents a short history of the development of port areas and discuss on the example of the Malmö City, the characteristics of successful revitalization, and the impact of this redevelopment on city’s image.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Miejskie centra należy uznać za przedmiot strategicznej interwencji państwa, uważając je za elementy wzmacniające konkurencyjność obszarów metropolitalnych - taką tezę przyjęto w niniejszym artykule. Przedstawiono wstępną ocenę potencjału i barier w rozwoju przykładów wybranych spośród zarysowanego systemu centrów miejskich Krakowa i jego strefy podmiejskiej. W podsumowaniu ujęto propozycję potrzebnych do zintegrowanego rozwoju koncentracji centrotwórczych działań, które powinny stanowić pola wpływu samorządów i państwa w zakresie inicjatywy, regulacji i finansowania.
EN
This is an attempt to prove the thesis that the city centers should be concerned as the subject of the strategic intervention of the state, treating them as the elements increasing the competitiveness of metropolitan areas. The preliminary evaluation of potential and barriers of the development of examples chosen among outlined system of city centers of Krakow and its suburban area was shown. In summary was given the proposal of necessary for integrated development of city-center-making efforts, that should be the fields of local and state government influence in range of initiative, regulation and financing.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono wstęp do studiów nad kształtowaniem przestrzeni miejskich węzłów integrujących transport publiczny. Autor wychodzi z założenia, iż miejsca węzłowe tego rodzaju powinny współtworzyć "kręgosłupy" struktur metropolitalnych. Rozważania teoretyczne i założenia rewitalizacji otoczenia dworców i przystanków kolejowych w wybranych lokalizacjach skupiono na problemach budowania sieci przestrzeni publicznych. Zarysowano podbudowę dalszych studiów strukturalnych oraz poszukiwania modeli rozwiązań urbanistycznych.
EN
This is an introduction for the research on urban space of the transit integration hubs. Author's assumption is that nodal places of mentioned function should "co-create" structural "spines" of metropolitan regions. The theoretical reflections and revitalization proposal for close-to-station areas in chosen localizations were focused on problems of building of public space network. The basis was outlined for further structural studies and searches for urban design models.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Od prawie trzydziestu lat w panoramie Krakowa widoczna jest niedokończona konstrukcja wysokiego budynku potocznie nazywanego "Szkieletorem", przez nowego właściciela nazwana wieżą "TreiMorfa". Usytuowany przy rondzie Mogilskim budynek o wysokości przekraczającej 90 m, krok od Starego Miasta, rozgrzewa emocje patrzących. Od dnia przerwania budowy popadający w ruinę nigdy nie osiągnął swego architektonicznego blasku. Za sprawą zamierzeń nowego właściciela rozpatrzenie jego kondycji w aspekcie krajobrazowym, urbanistycznym i architektonicznym może w znaczący sposób wpłynąć na decyzję o dalszych jego losach. W tym czasie zmienia się również miasto. Rośnie obszarowo i w górę. Zmieniają się konteksty krajobrazowy i urbanistyczny. Możliwe staje się postawienie tezy, że jego obecność jest miastu potrzebna. Na tle sylwety współczesnego Krakowa jego funkcja jako swoistego repera przestrzennego, punktu orientacyjnego, który może stać się estetycznym drogowskazem dla obserwatora poszukującego "serca miasta" w jego krajobrazie i panoramach jest nieodzowna.
EN
For over thirty years Cracow's panorama has been "decorated" by an unfinished structure of a high-raise dubbed "Skeleton" and called "TreiMorfa" by the new owner. The 90 meters high building located in Mogilskie Roundabout area, in the Old Town neighbourhood, has been a cause for non-stop controversy. Its been falling into disrepair never reaching its architectural glitter. Due to new owner intentions considering its standing in the landscape, urban and architectural aspect could decide of its future a grat deal. In the meanwhile the city changes in size and hight. The landscape and urban context changes. Perhaps the city needs its presence. It could have a possitive effect on the city's contemporary siluette and the "TreiMorfa" tower emmerged through metamorphosis would become a tastefull signpost for an observer looking for the city "heart" in Cracow's skyline.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Niniejszy artykuł dotyczy roli systemu transportu zbiorowego w rozwoju regionu metropolitalnego Krakowa i Katowic. Przyjmuje się, że sieć węzłów integracyjnych będących różnego rodzaju centrami może stanowić kręgosłup struktury przestrzennej tego regionu. Potencjał integracyjny miejsc węzłowych tej struktury zwiększy się, gdy decyzje planistyczne będą spójne z wizją rozwoju metropolii. Dla dalszych prac nad powyższą ideą zarysowano wnioski planistyczne i badawcze oraz pole analiz w skali: regionalnej, miejskiej i lokalnej.
EN
The article is focused on the role of mass-transportation system in the development of Kraków and Katowice metropolitan region. It is assumed that the network of integration hubs, which are different kind of centers, may be the core of the region spatial structure. The integration potential of nodal places of that structure will be higher when the urban decisions will be coherent with the vision of metropolis development. The planning and research conclusions and also the analyses fields in regional, urban and local scale were outlined for the future works on idea mentioned above.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przykłady Niemiec i Francji pokazują, że sposobem na ożywienie centrum miasta jest wprowadzenie tam centrów handlowych nowej generacji. Polskie miasta także decydują się na takie rozwiązania. Jednym z takich miast jest Rybnik, gdzie w ścisłym centrum miasta, w historycznej tkance powstały, niemal równocześnie, dwa współczesne centra handlowo-usługowo-rozrywkowe: Plaza i Focus.
EN
French and german examples show that implementation to the city centre the shopping centres of new generation is the way of city centre liveliness. Polish cities also decide on such solutions. One of these towns is Rybnik, where Plaza Rybnik and Focus Park were constructed close to the city historical centre almost at the same time.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Najnowsze generacje galerii handlowych określają "sens" śródmiejskich przestrzeni publicznych. Wokół ich programu handlowego sytuuje się - bezpośrednio z nimi powiązane - funkcje rozrywkowe, usługowe, biurowe a także hotelowe i mieszkalne. Koncepcje te budzą sprzeczne opinie. Rozwój miasta - wyraz tożsamości i aspiracji ogółu jego mieszkańców - nie może opierać się na prymacie: rynkowej rentowności i doraźnej mody.
EN
The newest generations of shopping gallery define "sense" of down-town's public space. Directly connected with them the amusement, service, office as well as hotel and habitable functions are situated round their commercial program. These conceptions wake contradictory opinions. The development of city, which is their inhabitants' expression of identity and aspiration, can't lean on primacy of market profit and temporary fashion.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Definicja metropolii powinna być bardziej precyzyjna. Jej ogólnikowość prowadzi do dyskusji w sprawach tak prostych, jak określenie liczby miast metropolitalnych w Polsce. Konkurencyjny potencjał nowych, policentrycznych centrów metropolitalnych rozwijających się obecnie może wywoływać nie tylko problemy, lecz stanowić szanse dla historycznych centrów miast metropolitalnych. Konflikt pomiędzy zwiększaniem atrakcyjności i dostępności centrów miast prowadzi wprost do rozwiązań w postaci rozwoju komunikacji zbiorowej, w tym metra. Węzły różnych środków komunikacji zbiorowej sprzyjają rozwojowi policentrycznych subcentrów w strukturze metropolitalnej. Relacje pomiędzy nimi a historycznymi centrami metropolii wymagają dalszych prac badawczych.
EN
Definition of a metropolis needs to be more precise. Its generality leads to a discussion in such simple issues, as trying to determine the number of metropolitan cities in Poland. Competitive potential of new polycentric metropolitan centers which are currently growing might create not only problems, but also new potentials for their historical city centers. Conflict between access and attractiveness of city centers leads to development of mass transportation, including the underground metro systems. Communication knots of different transportation modes results in new polycentric sub-centers in an urban structure of metropolitan area. Relations between them and historical metropolitan centers must be still further researched.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Bulwary wiślane pozostają jedną z najważniejszych zielonych przestrzeni publicznych miasta. W niniejszym artykule autorzy pragną przybliżyć opracowany przez nich projekt konkursowy, który jest próbą pogodzenia wymogów i oczekiwań współczesności z dziedzictwem historycznym miejsca.
EN
The Vistula boulevards in Kraków remain one of the most important green public spaces of the city. The authors of this article would like to present their competition design which is an attempt to harmonize the requirements and expectations of the present day with the historical heritage of the place.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono cechy podejścia proekologicznego mogące pomóc w rozwoju metodologii programów rewitalizacji otoczenia kolei. Uporządkowano je według trzech zagadnień: racjonalizowanie gospodarowania terenem, rozwój transportu ekologicznego, budowanie przyjaznej przestrzeni miejskiej. Na tej podstawie rozpoznano sytuację problemową w wybranych miastach Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego.
EN
The article outlines the characteristics of a pro-ecological approach that can help in the development of methodology for railway surroundings revitalisation programs. The characteristics have been arranged according to three questions: improvement of land management, development of ecological transport, creation of a friendly urban space. On such basis, problems in selected towns of the Kraków Metropolitan Area have been analysed.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.