The article presents characteristics of medicinal CO2-rich water deposits occurring in different hydrogeological units of the Sudetes. The conditions of deposit formation in different and lithologically diverse rock media lead to the occurrence of waters varying in TDS (0.03–6.7 g/L) and CO2 content (0.2–3.5 g/L) in a relatively small area of the Polish Sudetes. There are also CO2-rich water intakes with various total discharges in particular deposits: from 5216 m3/year in Czerniawa-Zdroj to 250871 m3/year in Duszniki-Zdroj. Particular attention has been paid to quantitative and qualitative parameters of Duszniki-Zdroj and Szczawno-Zdroj deposits. In Szczawno-Zdroj, the exploited intakes are springs with discharges in the range of 0.006–0.225 m3/h, and in Duszniki-Zdroj – boreholes with discharges ranging from 4.2 to 18.0 m3/h. The article presents the results of a statistical analysis of CO2 content and intake discharge. Hydrogeochemical analyses have been performed with the use of AquaChem 2014.2 software.
Podano podstawowe informacje na temat różnych rodzajów wody udostępnianej dla ludności. Wskazano podstawowe różnice, które determinują optymalne i racjonalne stosowanie danej wody. Różnice te dotyczą przede wszystkim pochodzenia wody z różnych zasobów (podziemnych lub powierzchniowych), dopuszczalnych procedur w związku z przygotowaniem wody do udostepnienia, a w następstwie składu chemicznego wody, z której korzysta odbiorca i jej jakości pod względem bezpieczeństwa, a także korzyści dla zdrowia.
EN
Basic information on different types of water, being available to people in everyday use, has been reported. The main differences which determine the optimal and reasonable application of a given type of water have been indicated. The mentioned differences concern, first of all, origin of water coming from different resources (underground of surface), the admitted procedures in connection with treatment of water for consumption purposes and, in consequence, changes in chemical composition of water destined for the user as well as its quality in respect of its safety and advantages to human health.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Obszar badań, o łącznej powierzchni ok. 20 km[sup]2[/sup], prawie w całości znajduje się w granicach GZWP nr 438 – Zbiornik warstw Magura (Nowy Sącz), w obrębie Popradzkiego Parku Krajobrazowego, a także na obszarze Natura 2000 – Ostoja Popradzka (PLH 120019). Występują tu dwa złoża wód leczniczych – Milik i Andrzejówka, stanowiące jeden system wodonośny, w którym współwystępują wody zwykłe i lecznicze, związane głównie z piaskowcami z Piwnicznej. Na badanym obszarze wyróżnia się wody lecznicze kwasowęglowe typu: HCO[sub]3[/sub]– Mg–Na–Ca; HCO[sub]3[/sub]– Ca, Fe i szczawy typu HCO[sub]3[/sub]– Na–Mg–Ca; HCO[sub]3[/sub]– Na–Mg; HCO[sub]3[/sub]– Mg–Ca; HCO[sub]3[/sub]– Mg–Ca, Fe; HCO[sub]3[/sub]–Ca–Mg, Fe; HCO[sub]3[/sub]– Ca–Mg i HCO[sub]3[/sub]– Ca, Fe. Obserwuje się tutaj pionową strefowość hydrochemiczną wyrażoną wzrostem stopnia mineralizacji wód wraz z głębokością. Mineralizacja ogólna wyrażona sumą składników stałych wynosi od 1327,0 do 5529,0 mg/dm[sup]3[/sup]. Na podstawie rezultatów dotychczasowych badań izotopowych wód podziemnych Milika i Andrzejówki wstępnie podzielono je na trzy grupy. Do grupy pierwszej zaliczono wody z dominującym udziałem zasilania w okresie klimatu wyraźnie zimniejszego niż klimat współczesny. W drugiej grupie przeważa udział wód zasilanych w okresach holocenu o klimacie takim jak współczesny. W trzeciej grupie dominuje udział wody holoceńskiej zasilanej w okresie nieco cieplejszego klimatu niż klimat współczesny.
EN
The study area (20 km[sup]2[/sup]) is located almost entirely within the boundaries of MGWB No 438, Magura Beds (Nowy Sącz), within the Poprad Landscape Park and partially within the Natura 2000 area – Ostoja Popradzka. There are two deposits of therapeutic waters of Milik and Andrzejówka, forming an interconnected aquifer system, in which therapeutic and fresh waters coexist and occur mainly in the Piwniczna sandstones. The study area hosts therapeutic water of HCO[sub]3[/sub]– Mg–Na–Ca; HCO[sub]3[/sub]– Ca, Fe types and carbonated water of HCO[sub]3[/sub]– Na–Mg–Ca; HCO[sub]3[/sub]– Na–Mg; HCO[sub]3[/sub]– Mg–Ca; HCO[sub]3[/sub]– Mg–Ca, Fe; HCO[sub]3[/sub]– Ca–Mg, Fe; HCO[sub]3[/sub]– Ca–Mg and HCO[sub]3[/sub]– Ca, Fe types, all containing carbon dioxide. There is a hydrochemical vertical zonation expressed by increasing mineralization with depth. The total mineralization (total dissolved solids) ranges from 1,327.0 to 5,529.0 mg/dm[sup]3[/sup]. Based on the results of isotopic studies the Andrzejówka and Milik therapeutic waters have been tentatively categorised into three groups. The first group includes water originating from recharge in much colder climate than the modern one. In the second group the prevalent water is that supplied during various periods of the Holocene under modern-like climate conditions. The third group is dominated by water originating from recharge taking place under Holocene climate conditions slightly warmer than present-day.
W artykule przedstawiono najważniejsze rezultaty szczegółowego kartowania hydrogeologicznego w zlewni Szczawicznego Potoku w Beskidzie Sądeckim. Charakterystyki wód płytkiego krążenia dokonano na podstawie pomiarów w 91 naturalnych wypływach wód podziemnych. Wody głębokiego krążenia są reprezentowane przez wody ujmowane 10 studniami głębinowymi. Przedstawiono zaobserwowane zależności pomiędzy położeniem wypływu a jego wydajnością oraz głównymi parametrami fizykochemicznymi wody. Porównano także skład chemiczny wód płytkiego i głębokiego krążenia.
EN
In this paper the main results of hydrogeological mapping in the catchment of Szczawniczny Potok localized in Beskid Sądecki are presented. The local groundwater flow has been characterized by measurements in 91 natural outflows (springs and seeps). The groundwater of regional flow are presented within 10 deep wells. The relations between the springs localizations and theirs discharge, physico-chemical parameters are presented. The spring water and deep-well water qualities are compared.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Dolina Popradu jest ważnym obszarem występowania wód mineralnych uznanych za lecznice w Polsce. W rezultacie dopływu z głębi Ziemi naturalnego dwutlenku węgla (CO2) w kilku strefach następuje formowanie się wód mineralnych i leczniczych, typu szczaw. System gazowo-wodny na obszarach występowania wód mineralnych i leczniczych typu szczaw jest bardzo wrażliwy i łatwy do zniszczenia. Główne zagrożenia dla wód mineralnych są związane z intensywnym użytkowaniem powierzchni terenu, głównie prowadzeniem prac budowlanych w strefie dopływu gazowego dwutlenku węgla. W ostatnim czasie istnieje wiele przykładów zniszczenia źródeł i ujęć wód typu szczaw w wyniku otwarcia nowych dróg migracji dla dwutlenku węgla poprzez zmiany warunków użytkowania powierzchni terenu, głównie na skutek prowadzenia prac ziemnych, a także wycinanie lasów.
EN
Poprad valley is an important region of the mineral and therapeutic water occurrence in Poland. As a result of the natural carbon dioxide (CO2) inflow from the deep the formation of the mineral and therapeutic, carbonated water is observed in a few sites. The gas-water systems in the areas of the occurrence of the carbonated water are very sensitive and easy to destroy. The main problem is connected with intensive land development, especially location of the new buildings within the carbon dioxide inflow zones. There are a few examples of the degradation of the carbonated water springs and intakes in connection with opening the new carbon dioxide pathways by land use changes (deforestation) and also the construction works and diggings.
Themost beautiful Polish mofette occurs in the Sądecki (Sącz) Beskid, within the Krynica tectonic-facial zone of the Magura Unit (Inner Carpathians). It is located in the Złocki Stream upstream of the Złockie village in the Muszyna commune. The occurrence has numerous exhalations of CO2 in the valley floor and on the sides of this boggy stream as well as in the „Zatopione” and „Bulgotka” springs. It is also the site of the dry exhalation „Dychawka”. The floor of the valley is covered with gelatinous rusty-brown deposits of iron oxyhydroxides that precipitate either due to chemical or organic processes (the latter initiated by numerous microorganisms, mainly ferruginous bacteria). The site is legally protected as the Professor Henryk Świdziński monument of inanimate nature. In September 2005 it was made accessible for tourists and currently is an important geological attraction in the Popradzki Landscape Park.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.