W pracy podjęto próbę analizy powojennego budownictwa sakralnego w małych miastach Polski (do 50 tys. mieszkańców) – na przykładzie kościołów wybudowanych po 1945 r. na terenie obecnej archidiecezji częstochowskiej. Omówiono historyczne uwarunkowania procesów inwestycyjnych oraz efekty ilościowe i jakościowe, jakie przyniosły starania inwestorów kościelnych. Przedstawione zagadnienia dotyczące wybranej archidiecezji mogą stanowić reprezentatywny przykład budownictwa sakralnego w małych miastach w Polsce.
EN
The study attempts to analyze the post-war religious architecture in small Polish cities (up to 50 000 inhabitants) – on the example of churches built after 1945 in the archdiocese of Częstochowa. Historical determinants of investment processes as well as quantitative and qualitative effects brought by the efforts of church investors were discussed. The presented issues concerning the selected archdiocese may constitute a representative example of religious architecture in small towns in Poland.
Wzniesiona na polach wilanowskich w Warszawie Świątynia Opatrzności Bożej stanowi wotum dziękczynne narodu polskiego za uchwalenie Konstytucji 3 maja (ustawa Sejmu Czteroletniego z 3 maja 1791 r.). Do tej historycznej intencji dziękczynnej obecnie dołączyły bardziej współczesne: za odzyskaną suwerenność ojczyzny w 1989 r., za pontyfikat wielkiego Polaka Ojca Świętego Jana Pawła II oraz za zjednoczenie Europy.
Omówiono specyfikę funkcjonowania niewielkich obiektów sakralnych, jakimi są kościoły filialne. Przedstawiono analizę systemów ogrzewania istniejących w kościołach filialnych archidiecezji częstochowskiej oraz wskazano możliwości optymalizacji ogrzewania tych obiektów.
EN
The paper discusses the specific functioning of filial churches, which are small sacral buildings. An analysis of heating system in filial churches of the archdiocese of Czestochowa and opportunities to optimize this buildings heating is presented.
W pracy przedstawiono współczesne kościoły filialne usytuowane na terenie archidiecezji częstochowskiej. Dokonano analizy ekologicznych aspektów funkcjonowania tych obiektów i potwierdzono zasadność ich wznoszenia na terenach rozległych terytorialnie parafii.
EN
Contemporary filial churches of the Archdiocese of Częstochowa are presented in the paper. On the example of these churches, the ecological effects of the creation of such branches in areas of extensive territorial parishes are analized. The purpose-fulness of the existence of such buildings is proven.
Autorka zwraca uwagę na złożony mechanizm wyznaczania lokalizacji obiektów sakralnych, który podlegał bardzo restrykcyjnym parametrom w zależności od kręgu cywilizacyjnego. Dokonano analizy kompozycyjno-estetycznych, funkcjonalnych i kanonicznych warunków zakładania budowli sakralnych w strukturze miasta. Przedstawiono sposoby rozlokowania, akcentując duchową rolę świątyń i ich znaczenie dla kształtowania ogólnego obrazu miasta.
EN
In the article there were researched compositional, aesthetic, functional and canonical terms of laying down of sacred buildings in the city system. Emphasis was put on finding the techniques of locating that underline spiritual importance of temples and their significance for the formation of the general image of a city.
W artykule przedstawiono główne zasady tworzenia kompozycji architektonicznej drewnianych świątyń na Białorusi oraz przeanalizowano sposoby ich wznoszenia.
EN
The main principles of composition formation for wooden temples of Belarus and the methods of their erection are in the focus of attention in this paper.
W artykule przedstawiono historię zespołu architektury drewnianej na wyspie Kizhi (Rosja). Rozpatrzono podstawowe cechy architektoniczne i konstrukcyjne cerkwi Preobrażenskiej (z 1714 r.) i Pokrowskiej (z 1764 r.) oraz dzwonnicy (z 1874 r.). Przeanalizowano wyniki głównych etapów prac konserwatorskich w cerkwiach Preobrażenskiej i Pokrowskiej. Dokonano analizy nowoczesnych metod rekonstrukcji, w tym „liftingu”.
EN
This paper deals with the history of the ensemble of wooden architecture on Kizhi Island (Russia). The main compositional features of the Transfiguration Church (1714), the Church of the Intercession (1764) and bell tower (1874) are under consideration. The results of the main stages of restoration works in the Transfiguration Church are shown. The analysis of the modern methods of reconstruction among then „lifting”, has been done.
W pracy zaprezentowane zostało współczesne budownictwo sakralne Myszkowa. Opisano pięć budynków kościołów wzniesionych po II wojnie światowej w tym mieście, uwzględniając rys historyczny oraz charakterystykę architektoniczną i budowlaną obiektu. Zaprezentowano po dwa zdjęcia każdej ze świątyń.
EN
Myszków is a country town of 33 thousand inhabitants located in śląskie province. Within the hierarchy of the catholic church this town belongs to zawierciański pastoral district of arch-diocese of Częstochowa. Contemporary sacral buildings of Myszków are presented in the paper. There are descriptions of five postwar objects, including their history and some details about their style, architecture and construction. Photographs of the churches are also presented.
Opowieść o najstarszym zabytku ceglanym w Polsce - zespole poklasztornym Cystersów w Kołbaczu, w skład którego, oprócz kościoła, wchodziły m.in.: Dom Opata, Dom Konwersów, stodoła. Budową, a w tym wyrobem cegieł zajmowali się bracia zakonni, którzy pojawili się w Kołbaczu w XII wieku. Przyjechali z duńskiej miejscowości Esrom. Cystersów do Kołbacza sprowadził w 1173 roku książę Warcisław II. Klasztor budowano w latach 1210-1347. Świątynia pierwotnie miała przyjąć formę budowli romańskiej, łączącej cechy sakralne z obronnymi, ale nie udało się uniknąć wpływów gotyku.
EN
The story of the oldest trick monument in Poland - a group of the monastery Cistercian Kołbacz, composed, in addition to the church, included among others: Abbot House, House Conversi, barn. Construction, and in this article dealt with bricks monks, who appeared in Kołbacz in the twelfth century. The came from the Danish town of Esrom. Cistercian to Kołbacz brought in 1173, the Duke Warcisław II. The monastery was built between 1210-1347. The temple was originally take the form of the Romanesque building that combines the features of the sacred defense, but failed to avoid the influence of the Gothic.
Przedstawiono syntetycznie historię budownictwa sakralnego Częstochowy, prezentując 52 kościoły istniejące na terenie miasta. Zamieszczono podstawowe informacje o każdym z obiektów oraz zdjęcia wybranych kościołów.
EN
A short history of sacral architecture in Częstochowa is presented in the paper. There are essential information about 52 churches situated in the city. The history is illustrated by photos of the most representatives objects.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Historia budowy Świątyni Opatrzności Bożej to tak naprawdę historia wielu pokoleń Polaków. Idea budowy obiektu narodziła się ponad 200 lat temu jako wotum Sejmu Czteroletniego za uchwaloną 3 maja 1791 r. Konstytucję. Uroczystej inauguracji na terenie dzisiejszego Ogrodu Botanicznego na Agrykoli w Warszawie dokonał rok później król Stanisław August Poniatowski. Śmiałe plany wskutek wojny z Rosją i późniejszych rozbiorów legły jednak w gruzach. Inicjatywa przodków powróciła wraz z ustaleniami Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej, który 17 marca 1921 r. podjął uchwałę o wypełnieniu zobowiązania Sejmu Czteroletniego i budowie świątyni na Polach Mokotowskich. Wykonanie tej ustawy skutecznie zablokowała II wojna Światowa i późniejsza komunistyczna dyktatura. Finalizacji inwestycji podjął się prymas Polski kard. Józef Glemp, który w 1998 r. wraz z Episkopatem Polski i Archidiecezją Warszawską powołał Fundację Budowy Świątyni Opatrzności Bożej. W 1999 r. papież Jan Paweł II poświęcił kamień węgielny pod budowę świątyni, wmurowany w 2002 r. na Polach Wilanowskich. Budowę rozpoczęto na początku 2003 r. Rozpoczęto, bo trwa ona nadal, a jej postępy, a tym samym kolejne karty historii świątyni, możemy śledzić na bieżąco...
Obiekty zabytkowe, zgodnie z wymogami prawa należy chronić. Ochrona taka nie powinna zapewniać jedynie naprawiania bieżących uszkodzeń. Prawidłowa ochrona zabytków polega na identyfikowaniu przyczyn powstawania uszkodzeń i podejmowaniu kroków zmierzających do zminimalizowania lub wręcz wyeliminowania czynników powodujących uszkodzenia w budowli. W artykule przedstawiono zakres podjętych działań służących identyfikacji przyczyn powstawania uszkodzeń w ponad 350-letnim budynku kościoła w Prószkowie.
EN
It antique objects, with requirements of right was one should protect peaceably. Protection such should not assure repairing current damages only. The correct protection of relics depends on identifying the causes of damages formation and elimination of damage factors. It the range in article was introduced was undertaken workings the servants of identification of causes formation of damages in over 350-summer building of church in Prószków.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rosnąca degradacja drewnianych obiektów sakralnych, ich niedoinwestowanie, brak środków finansowych na ich utrzymanie, skłaniają do podjęcia starań o zachowanie tych dóbr narodowych. Warto zwrócić uwagę na te obiekty tak dobrze niegdyś wpisane w historyczną panoramę kulturową. Są one dziś często zapomniane, pozostawione samym sobie, zdominowane przez obiekty współczesnej architektury.
EN
Degradation of wooden churches in Poland was discussed. We must take care of the wooden churches which are bearing testimony to our architectural history.
Architektura sakralna regionu Podhala przez stulecia nawiązywała do wzorców tradycyjnych, zachowując ciągłość funkcjonalną, konstrukcyjno - materiałowa, formalno - dekoracyjną, stanowiąc niewyczerpalną skarbnicę dla inspiracji twórczych przyszłych budowniczych. Artykuł porusza problematykę formy architektonicznej w kontekście krajobrazu, ukazując możliwe drogi rozwoju współczesnego budownictwa sakralnego przyjętego obszaru badawczego, tak aby nie doszło do zatracenia tożsamości regionu - ciągłości tradycji, będącej obecnie jednym z sygnałów kryzysu naszej cywilizacji.
EN
For centuries, the sacral architecture of the Podhale Region has reffered to the patterns of the tradition preserving functional, constructional, material and ornamental continuity, which was an invaluable source of inspiration for future architests and designers. The article deals with the architectual form presented with the lanscape in the backgroung showing the possible guidelines of contemporary architecture in the area of this region, so that its unique identity and the tradition's continuity, beeing recently one of the signals of our civilization crisis, will not disappear.
Z uwagi na planowane prace renowacyjne zachowanych witraży z okresu XVII-XIX w. z terenu Śląska, rozpoczęto badania nad ustaleniem stopnia zniszczenia ich szklanych elementów. W tym celu zostały przeprowadzone badania szkła przez Katedrę Technologii Szkła i Powłok Amorficznych (AGH). Charakterystykę próbek z Muzeum Narodowego przeprowadzono następującymi metodami: analiza składu chemicznego, obserwacje na mikroskopie scanningowym (SEM) wraz z analizą rentgenowską (EDS), oraz spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FTIR) - metodą transmisyjną i refleksyjną. Celem tych prac było określenie stopnia zniszczenia części szklanej obiektu, aby ustalić właściwe metody renowacji i konserwacji obiektu. Analizowane szkła w ocenie makroskopowej, pomimo bardzo dużego zróżnicowania (różne pochodzenie) są zachowane w dość dobrym stanie. Przeprowadzone jednak badania powierzchni i struktury szkła witrażowego wykazały zaistniałe zmiany. Świadczą one o rozwijającym się procesie korozji w ścisłej zależności od składu chemicznego szkieł. Dlatego też szkła te wymagać będą zróżnicowanej interwencji konserwatorskiej niezbędnej dla ochrony dziedzictwa kulturowego. Ponadto fakt rozwijania się zjawisk korozyjnych w czasie przechowywania szkła w warunkach relatywnie stabilnych (muzealne) potwierdza konieczność zastosowania tzw. konserwacji prewencyjnej.
EN
Stained glass windows preserved in situ in Poland, have been found mainly in sacral buildings. They are dated from the second part of the XIX-th and XX-th century. But some remains of old middle age stained glass windows from churches have been gathered in museum collections. They were bought or delivered to museums in XIX-th c. There is a large collection of stained glass windows from Silesia and near surroundings in the National Museum in Wrocław. Generally they are very well preserved but main part of them should be restored or even in some cases reconstructed. Before this activity, estimation of glass state was necessary. The following methods were applied: SEM, EDS, FTIR, and chemical analysis. Testing of analyzed glass was done at the Department of Materials Science and Technology of AGH University of Science and Technology in Kraków. Tests were carried out by non-destructive methods to allow to return samples to the original objects. Determination of these state was important to choose suitable restoration activity by conservators.
This essay treats of the problem of the light and the dark in architecture as the dichotomic aspect. This phenomenon is shown in both contexts natural surroundings and artifitial space, next - architectural spaces: of home and church. The author refers to mythology and to Bible, also to modernism. This essay is the first chapter of the larger series, with the title: ARCHI-TEXTS.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Many of ancient wooden churches are still being used for sacral functions, so that it is necessary to adapt them to new liturgical needs. Vaticanum Consilium 2 brought many essential changes in organisation of sacral interiors - it occur to be important to reserve the priest to direction of people, and also to approach and gather people around the altar. Sighting the altar became now one of the essential factors determining composition of the interior. Ornamentation may play an important role in adaptation of ancient wooden churches to new liturgies aims. It is helpful in maintaining the scale, it may emphasise elements which are important, expresses and underlines the sense of the form, provide the form with an optic balance and put in order the whole of the composition. Ornamentation unifies different arts by repeating similar motives - for example in materials and colours of the architecture and its background. Ornamentation may also play a role in maintaining the compositional and aesthetic unity between contemporary and historical forms.
Opisano nową wersję rozwiązania konstrukcyjnego kopuły oraz zastosowany sposób jej montażu. Dźwigary kopuły (wykonane ze stali nierdzewnej) mają postać wielokrotnie statycznie niewyznaczalnych kratownic Baileya.
EN
A new structural solution and assembly method of the Cupola is described. The main girders (manufactured from rust-proof steel) are shaped as repeazedly statically indeterminate trusses of Bailey type.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.