Przemysł ciężki (kopalnie, huty, koksownie, zakłady produkcji stali) jest niezbędny dla rozwoju kraju oraz jego stabilności i niezależności ekonomicznej. Na Górnym Śląsku, historycznym regionie przemysłowym o odpowiednim potencjale ludzkim, historycznie ugruntowanej kulturze pracy, lokacji znaczących uniwersytetów technicznych, odpowiedniej infrastrukturze oraz złożach węgla, należy lokować nowoczesny przemysł ciężki. Z badań wynika, że możliwe jest budowanie zakładów nowoczesnego przemysłu ciężkiego. Będą one charakteryzować się: znaczącym ograniczeniem emisji zanieczyszczeń lub bezemisyjnością, wysoką efektywnością funkcjonalną i logistyczną, zastosowaniem zasad ergonomii i ekologii, odnawialnych źródeł energii, wysokim komfortem pracy, wysoką jakością architektury itp. Takie zakłady powinny powstawać w najbliższej przyszłości. Model urbanistyczny i funkcjonalno-przestrzenny kopalni przyszłości znacząco różni się od modelu tradycyjnego. Nowoczesny zakład ma przede wszystkim zwarty układ przestrzenny brył, wiele nowych funkcji, odpowiednie strefowanie, podporządkowanie efektywności komunikacyjnej i logistyce całego cyklu produkcji. Przemiany tradycyjnego przemysłu na nowoczesny są kluczowe dla przyszłych pokoleń, dla przyszłości regionu Górnego Śląska oraz ochrony środowiska.
EN
Heavy industry (mines, steel mills, coking plants, steel plants) is essential for the development of the country and its economic stability and independence. Modern heavy industry should be located in Upper Silesia, a historic industrial region with adequate human potential, a historically established work culture, the location of significant technical universities, adequate infrastructure, and coal deposits. Studies show that it is possible to build plants for modern heavy industry. They will be characterized by: significant emission reduction or emission-free, high functional and logistic efficiency, application of ergonomic and ecological principles, renewable energy sources, high working comfort, high quality architecture, etc. Such plants should be built in the near future. The urban and functional-spatial model of the mine of the future is significantly different from the traditional model. The modern plant has, first of all, a compact spatial layout of solids, many new functions, appropriate zoning, subordination of communication efficiency and logistics of the entire production cycle. The transformation of traditional industry to modern industry is crucial for future generations, for the future of the Upper Silesian region and for environmental protection.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rewitalizacja historycznych budynków i zespołów zabudowy ma na celu przywrócenie im dawnej świetności oraz wykorzystanie ich potencjału w odpowiedzi na współczesne potrzeby lokalnych społeczności. Przykładem takich działań jest Centrum Handlowe Alfa w Białymstoku, powstałe w wyniku transformacji dawnej fabryki Beckera położonej przy ul. Świętojańskiej. Obiekt ten uznawany jest nie tylko za pozytywny przykład rewitalizacji, ale także architektury współczesnej w mieście. Badania przedstawione w artykule dotyczą problematyki zespołów przemysłowych z przełomu XIX i XX w. oraz ich przekształceń. Podstawowym celem badań jest charakterystyka rewitalizacji fabryki Beckera i jej rezultatów. Szczególną uwagę poświęcono zakresowi zachowania zabytkowych obiektów i elementów, przyjętemu sposobowi adaptacji historycznych budynków do nowych funkcji, relacjom pomiędzy istniejącą, historyczną i nową tkanką, a także estetyce współczesnych form i wnętrz. Przeprowadzone badania pozwoliły na głębsze zrozumienie procesu rewitalizacji budynków poprzemysłowych jako istotnego elementu współczesnej architektury w historycznych miastach. Jako metodę badań obrano studia literaturowe, analizę porównawczą, wywiady z projektantami oraz badania in situ.
EN
The revitalization of historical buildings and architectural complexes aims to restore their former glory and utilize their potential in response to the contemporary needs of local communities. An example of such efforts is the Alfa Shopping Center in Białystok, created as a result of transforming the former Becker factory located on Świętojańska Street. This object is not only considered a positive example of revitalization but also of modern architecture in the city. The research presented in the article deals with the issues of industrial complexes from the turn of the 19th and 20th centuries and their transformations. The primary goal of the research is to characterize the revitalization of the Becker factory and its results. Special attention was given to the extent of preserving historic objects and elements, the chosen method of adapting historical buildings for new functions, relations between the existing, historical, and new urban fabric, as well as the aesthetics of contemporary forms and interiors. The conducted research allowed for a deeper understanding of the revitalization process of post-industrial buildings as an essential element of modern architecture in historical cities. The research methods included literature studies, comparative analysis, interviews with designers, and in situ investigations.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Uszkodzenia obiektów zabytkowych wynikają najczęściej ze zużycia technicznego, procesów starzenia materiałów, a także ze zużycia funkcjonalnego i środowiskowego. W najgorszym stanie znajdują się poprzemysłowe obiekty zabytkowe, które nie spełniają obecnie swojej funkcji. Chcąc utrzymać taki obiekt, często trzeba dokonać gruntownej modernizacji oraz adaptacji do innych funkcji użytkowych. W artykule przedstawiono analizę zabytkowej konstrukcji dawnego zbiornika na gaz zlokalizowanego w Warszawie, na podstawie której określono najsłabsze jej elementy, a także sprawdzono nośność pozostałych istotnych komponentów. Dokonano oceny najsłabszych elementów konstrukcji i sprawdzono wytężenia poszczególnych fragmentów konstrukcji murowej, stalowej oraz drewnianej. Na tej podstawie określono sposób adaptacji przedmiotowego obiektu do innych funkcji użytkowych.
EN
Damage to historic buildings is most often caused by technical wear and tear, ageing of materials, as well as functional and environmental wear and tear. In the worst condition are postindustrial historic buildings, which are currently not fulfilling their function. In order to maintain such a facility, it is often necessary to make a thorough modernization and adaptation to other usable functions. The article presents an analysis of the historic construction of the former gas tank located inn Warsaw, on the basis of which its weakest elements were determined, as well as the load capacity of other important components was checked. The weakest elements of the structure were assessed and the strengths of individual fragments of the masonry, steel and wooden structure were checked. On this basis, the method of adaptation of the object to other usable functions was determined.
The purpose of this article is an attempt to answer the question posed about the special value of railway water towers both as individual objects and as multi-tower complexes. In the course of research based on quantitative and qualitative methods, the research problem was considered in three variants, which are the impacts of towers on the environment, their mutual relations and relations resulting from the saturation of the city with towers. Modeling, statistics and case studies were used in the research, and the results made it possible to formulate answers to the studied problem or at least formulate preliminary hypotheses as a contribution to future research.
PL
Celem niniejszego artykułu jest próba odpowiedzi na stawiane pytanie o szczególną wartość kolejowych wież ciśnień zarówno jako pojedynczych obiektów oraz jako zespołów wielowieżowych. W toku badań opartych o metody ilościowe oraz jakościowe problem badawczy rozważano w trzech wariantach jakimi są oddziaływania wież na otoczenie, ich wzajemnych relacji oraz relacji wynikających z nasycenia miasta wieżami. Do badań posłużono się modelowaniem, statystyką oraz studiami przypadków, a rezultaty pozwoliły sformułować odpowiedzi na badany problem lub przynajmniej sformułować wstępne hipotezy jako przyczynek do przyszłych badań.
The subject of the article is the architecture of the Tschechnitz Power Plant (currently Czechnica CHP Plant) in Siechnice near Wrocław. The plant, built during the period of intensive development of the power industry in Lower Silesia at the beginning of the 20th century, was the result of cooperation between an engineer and an architect-artist, postulated by architects associated with Deutscher Werkbund. The aim of this article is to present the history of the construction and development of the power plant as well as artistic shaping of the urban layout, façades, representative interiors of the machine rooms, mechanical workshops as well as facilities with an advertising function. The analysis of the history and the present condition of the complex was possible thanks to field research carried out by the authors, a query of source materials and texts in the professional press as well as iconography from the years 1910–2019. The conducted research is the basis for defining the scope of monument protection and for revitalizing the power plant, which will be closed in 2024 with regard to the policy of decommissioning coal-fired power plants in Poland.
PL
Tematem artykułu jest architektura elektrowni Tschechnitz (obecnie Elektrociepłownia Czechnica) w Siechnicach pod Wrocławiem. Obiekt budowany w okresie intensywnego rozwoju przemysłu elektroenergetycznego na Dolnym Śląsku na początku XX w. był efektem postulowanej przez twórców związanych z Deutscher Werkbund współpracy inżyniera i architekta-artysty. Celem pracy jest prezentacja historii i przekształceń elektrowni, artystycznego kształtowania jej układu urbanistycznego, elewacji, reprezentacyjnych wnętrz maszynowni, warsztatów mechanicznych i obiektów o funkcji reklamy. Analiza historii i stanu obecnego kompleksu była możliwa dzięki przeprowadzonym przez autorów badaniom terenowym, kwerendzie materiałów źródłowych, tekstów w prasie fachowej oraz ikonografii z lat 1910–2019. Przeprowadzone badania stanowią podstawę dla określenia zakresu ochrony konserwatorskiej oraz rewitalizacji tego zakładu po jego planowanym zamknięciu w 2024 r. wskutek polityki likwidacji elektrowni węglowych w Polsce.
The article reports on the identification of the inventory of the water towers in Western Poland, the territory consisting of nine main administrative units called voivodeships. It presents the inventory of water towers both in statistical and locational terms, diagnosing architectural typologies and examining the quantitative parameters of the resource as well as its distribution in particular voivodeships. An attempt has been made here to show the resource by postulating the introduction of the concept of historic networked architectural resource (HiNAR). In this particular case, the element of historic heritage must be considered in the context of the network of buildings, as its component, so that it should be possible to read its meaning and the historical values accumulated in particular structures. This approach enables us to look more precisely at the changes in the formation of architectural form in subsequent decades.
PL
Artykuł relacjonuje rozpoznanie zasobu kolejowych wież ciśnień w Polsce Zachodniej, terytorium złożonego z dziewięciu głównych jednostek administracyjnych nazywanych województwami. Prezentuje on zasób wież w ujęciu statystycznym i lokalizacyjnym diagnozując typologie architektoniczne i badając parametry ilościowe zasobu oraz rozkład zasobu w poszczególnych województwach. Podjęto tu próbę ukazania zasobu postulując wprowadzenie pojęcia zabytkowego zasobu sieciowego architektury - historic networked architectural resource (HiNAR). W tym szczególnym przypadku element dziedzictwa historycznego musi być rozpatrywany w kontekście sieci obiektów, jako jego składnik, aby możliwe było odczytanie jego znaczenia i zakumulowanych w danej substancji wartości zabytkowych. Ujęcie to pozwala w precyzyjniejszy sposób przyjrzeć się zmianom kształtowania formy architektonicznej w kolejnych dekadach.
The article concerns the characteristic features of the formation of historical buildings during the period of dominance of historicism and secession in architecture, as well as their contemporary adaptations to new functions and the condition of preservation in the aspect of conservation. As recent experience from the cities in Poland (Krakow) and Ukraine (Kiev) show, basic problems with the protection of the historical resources result from the lack of social education in the field of cultural heritage protection, non-compliance with applicable regulations and insufficient consideration of protection tasks in current planning policy. It should also be noted that in many cases, historical buildings and complexes (of administrative, cultural, residential or industrial function), shaped at the end of the 19ᵗʰ and the beginning of the 20ᵗʰ century, no longer meet modern standards. This often leads to social conflicts, threatens their existence and value, which can be lost through unprofessional modernization, reconstruction or adaptation works.
PL
Artykuł dotyczy charakterystycznych cech kształtowania budynków historycznych w okresie dominacji historyzmu i secesji w architekturze, a także ich współczesnych adaptacji do nowych funkcji oraz stanu zachowania w aspekcie konserwatorskim. Jak pokazują ostatnie doświadczenia z terenu miast Polski (Kraków) oraz Ukrainy (Kijów), podstawowe problemy z ochroną historycznego zasobu wynikają z braku edukacji społecznej w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, nieprzestrzegania obowiązujących przepisów oraz niedostatecznego uwzględnienia zadań ochronnych w bieżącej polityce planistycznej. Należy także zauważyć, że w wielu przypadkach historyczne obiekty i zespoły (o funkcji administracyjnej, kulturalnej, mieszkalnej czy przemysłowej), ukształtowane na końcu XIX i na początku XX wieku, nie spełniają już współczesnych standardów. Prowadzi to wielokrotnie do konfliktów społecznych, zagraża ich egzystencji oraz wartości, która może zostać zatracona poprzez nieprofesjonalnie przeprowadzone prace modernizacyjne, przebudowy czy adaptacje.
Architektura obiektów w konstrukcji stalowej wynika bezpośrednio z przyjętych rozwiązań konstrukcyjnych i technologicznych. Forma i estetyka słupów, belek i kratownic stają się istotnym elementem kształtowania zarówno wnętrza obiektu, jak i jego struktury zewnętrznej. Transparentność elementów konstrukcyjnych w porównaniu do konstrukcji murowych czy żelbetowych urozmaica formę obiektu, wzmacnia jego odbiór, intrygując i pobudzając wyobraźnię obserwatora. W obliczu skali obiektów w konstrukcji stalowej, realizowanych w sąsiedztwie terenów miejskich, jak też bezpośrednio w obrębie miast, ich architektura i konstrukcja będzie wpływać w coraz większym stopniu na kształt środowiska kulturowego i przyrodniczego.
EN
The architecture of objects in the steel structure results directly from the adopted structural and technological solutions. The form and aesthetics of columns, beams and trusses becomes an important element in shaping both the interior of the building and its external structure. Transparency of structural elements in comparison to masonry or reinforced concrete structures diversifies the form of the object, strengthens its reception, intrigues and stimulates the observer's imagination. In view of the scale of objects in the steel structure, implemented in the vicinity of urban areas as well as directly within cities, their architecture and construction will influence the shape of the cultural and natural environment more and more.
W dawnej kopalni soli zniszczonej przez wodę w 1977 r. w małej wiosce Wapno w Wielkopolsce widać z daleka zespół młyna solnego wraz z magazynami solnymi. Zaprojektowane przez prof. Bronisława Bukowskiego (1893-1965), wzniesione w latach 1929-1930 przez C. Lubińskiego i K. Jaskulskiego z Warszawy budynki mają żelbetowy system ramowy i słupową konstrukcję nośną. Układ charakteryzuje ogromna skala, nieproporcjonalna do rzeczywistych potrzeb wioski, co utrudnia wszelkie działania rewitalizacjne i adaptacjne do nowych funkcji. Jednak wartość budynków dla historii i panoramy miasta Wapno, będącym niegdyś stolicą największej w Polsce kopalni soli, dla krajobrazu kulturowego Wielkopolski, a wreszcie dla historii polskiego wydobycia soli i polskiej szkoły betonu i konstrukcji z betonu zbrojonego jest trudna do oszacowania. Dlatego bez względu na pogarszającą się kondycję kompleks powinien być chroniony i zachowany w krajobrazie kulturowym Wielkopolski jako cenny zabytek techniki. Tym samym jedynym sposobem na jego ochronę jest zachowanie go w postaci trwałej ruiny.
EN
In the former salt mine, destroyed by water in 1977, a salt mill complex together with salt warehouses can be seen from a distance in the small village of Wapno in Wielkopolska. Designed under the guidance of prof. Bronisław Bukowski (1893–1965), and erected in 1929–1930 by C. Lubiński and K. Jaskulski from Warsaw, the buildings have a reinforced concrete frame system and a supporting column support structure. The complete setup is characterized by a huge scale, disproportionate to the current needs of a small village, which hinders any possibility of revitalization and adaptation to new functions. However, the value of the buildings for the history and the Wapno panorama, which was once home to the largest salt mine in Poland, for the cultural landscape of Wielkopolska, and finally for the history of Polish salt mining and the Polish school of concrete and reinforced concrete construction, is difficult to be estimated. That is why regardless of the deteriorating condition, the complex should definitely be protected and preserved in the cultural landscape of Wielkopolska as a highly valuable technical monument. At the same time at this point the only way to protect it is to preserve it as a permanent ruin.
Unikalne, piękne i perfekcyjnie zaprojektowane - działające od 130 lat Filtry Warszawskie zachwycają kunsztem architektonicznym i precyzją wykonania. Zabytkowy kompleks budynków na terenie stacji uznawany jest za perłę architektury przemysłowej XIX wieku, a filtry powolne to współcześnie jedyny działający na świecie obiekt tego typu, zaprojektowany przez Williama Lindleya.
Niniejszy artykuł przedstawia powstanie i rozwój przestrzenny Ligoty, która jest jedną z dzisiejszych dzielnic Katowic. Jako osada Ligota powstała jeszcze w okresie średniowiecza. Jej dynamiczny rozwój rozpoczął się jednak dopiero w wieku XVIII, kiedy ewoluowała ona od osady rolniczej, poprzez rzemieślniczą do przemysłowej. Nowy rozdział w dziejach dzielnicy przyniosło włączenie jej w 1924 roku do Katowic, co z kolei przyniosło jej rozwój terytorialny, wzrost liczby mieszkańców, ale także pozwoliło na zachowanie własnego, odrębnego krajobrazu kulturowego.
EN
This article presents the origins and spatial development of Ligota, which nowadays is a district of the city of Katowice. As a settlement Ligota was established as early as the medieval period. Its dynamic development, however, began as late as the 18th century, when it evolved from an agricultural settlement, through craftsmen’s to an industrial one. A new chapter in the history of the district commenced when it was incorporated into Katowice in 1924, which in turn enhanced its territorial development, population growth, but also allowed for preserving its own, separate cultural landscape.
The subject of the study are industrial facilities from the turn of nineteenth and twentieth century’s. The aim of the research was to examine the correlation between saving the historical values and the adaptation of the building. The scope of study is protection of unique beauty of architectural monuments (by reusing and emphasizing the values) in the process of adaptation to new functions, such as manufacturing, commercial, cultural and residential. Maximum respect for the original features and preserving historic substance is a requirement of the XXI century. According to a statement of The Council of Europe from 1990 the industrial and the engineering buildings are the integral part of the European history. We should respect them and save for future generations.
The theory of conservation evolves. Industrial buildings in Poland have not been protected for many years. Now this state is changing. The aim of this article is to describe a current approach to the protection of industrial buildings. Existing rules and laws are not precisely defined enough to be applied as procedures for categorizing objects relevant to be retained. Europe and Poland need better laws– rules of monuments protection. We, as a society need to find new determination and patterns of conducts.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
On the basis of Józef Pius Dziekoński’s projects: a house for the Industrial “Saturn” Society officials in Czeladź (1907), transformer building for the “Saturn” mine in Czeladź (1907), the administration building for the “Saturn” Society in Czeladż (1910), industrial architecture that is not just a package for technology, but creates a new aesthetic and functional qualities, is shown. Such architecture also provides added value to the technology. Analysis of the projects can lead to the conclusions that the work of architect can create the origins of new concepts, ideas and styles.
PL
Na podstawie projektów: domu dla urzędników Towarzystwa Przemysłowego „Saturn” w Czeladzi (1907), budynku transformatorowni na kopalni „Saturn” w Czeladzi (1907), budynku administracji dla Towarzystwa Przemysłowego „Saturn” w Czeladzi (1910), autorstwa Józefa Piusa Dziekońskiego przedstawiono architekturę przemysłową która nie jest tylko opakowaniem dla technologii, ale tworzy nowe wartości estetyczne i funkcjonalne. Architektura ta stanowi również wartość dodaną do technologii która jest w jej wnętrzu. Przez przeprowadzenie analizy w/w projektów można dojść do wniosków że praca architekta może tworzyć zalążki nowych koncepcji, idei i stylów.
Tematem opracowania jest XIX-wieczny wodny, przemysłowy młyn Rothera w Bydgoszczy. Celem była szczegółowa analiza konstrukcji założenia, odczytanie układu technologicznego pracującego wewnątrz pierwotnej fabryki oraz odniesienie obiektu do całej grupy wodnych młynów przemysłowych w kontekście technologii oraz architektury. Omówiono genezę wodnych młynów przemysłowych oraz rozwój do połowy XIX wieku, kiedy wybudowano bydgoskie założenie. Wszystkie pracowały w oparciu o jeden, amerykański schemat technologiczny autorstwa Olivera Evansa. Różniły się jedynie pojedynczymi elementami. Konstrukcja i forma architektoniczna były bardziej urozmaicone, zależne od lokalizacji i inwestora. Z analizy materiału bibliograficznego wynika, że architektura młynów wodnych wymaga dalszych badań, a młyn Rothera nie był wcześniej przedmiotem jakichkolwiek badań naukowych. Powstanie zakładu w Bydgoszczy wiązało się z polityką państwa pruskiego. Wpływ na lokalizację miał Kanał Bydgoski. Twórcą młyna był inżynier Fridrich Wulff. Obiekt wzniesiono w latach 1846 1849. W Bydgoszczy zastosowano układ amerykańskiego młyna przemysłowego, typowy dla tamtego okresu. Zróżnicowany typ konstrukcyjny budynków wynikał z ich funkcji. W murowanym młynie zastosowano zaawansowaną technologię, a dwa szkieletowe skrzydła miały być pojemnymi magazynami. Forma architektoniczna młyna, zainspirowana budynkiem Bauakademie, obecnie już nieistniejącym, wiąże się z wpływem wybitnego niemieckiego architekta K.F. Schinkla i berlińską szkołą architektoniczną.
EN
The subject of this study is the 19Th century Rother’s industrial watermill in Bydgoszcz. The aim was a detailed analysis of its construction, determining the technological system operating within the original factory, and comparing the object with a whole group of industrial watermills in the context of technology and architecture. The genesis of industrial watermills has been discussed, as well as their development until the mid-19th century, when the complex was built in Bydgoszcz. They all worked on the basis of the same American technological principle designed by Oliver Evans. The only differences were individual elements. The construction and architectonic form were more varied, depending on their location and investor. The analysis of bibliographic material implies that architecture of watermills requires further research, and the Rother’s Mill has never before been the subject of any scientific research. Establishing the plant in Bydgoszcz was connected with the politics of Prussia, and the location was in fluenced by the vicinity of the Bydgoszcz Canal. The mill was designed by engineer Fridrich Wulff. The object was erected in the years 1846-1849. The layout of an American industrial mill, typical for that period, was applied in Bydgoszcz. Differing construction types of buildings resulted from their function. Advanced technology was to operate in the masonry mill, and two skeleton wings were to be capacious storehouses. The mill’s architectonic form was in fluenced by the outstanding German architect K.F. Schinkel and the Berlin school of architecture, inspired by the building of the Bauakademie, no longer existing.
Artykuł pokazuje dorobek architektoniczny powstały w ramach realizacji Centralnego Okręgu Przemysłowego w kontekście konieczności jego zachowania i ochrony. Prezentowane są wybrane zagadnienia i problemy związane z aktualnym stanem technicznym obiektów budowlanych, zarówno przemysłowych jak i mieszkalnych. Analizie poddany jest również wpływ współczesnych doktryn konserwatorskich na możliwości zachowania dzieł architektury COP-u przy specyficznych warunkach własnościowych, niewielkiej świadomości użytkowników i właścicieli oraz dużym niedoborze źródeł historycznych i planistycznych.
EN
The article presents the architectural heritage created as a part of the Central Industrial District in the context of the need for its preservation and protection. Presented are selected topics and problems associated with the current technical condition of both industrial and residential buildings. The analysis contain also the impact of modern conservation doctrines and their ability to preserve works of COP’s architecture with the specific conditions of ownership, poor awareness of users and owners, and a large shortage of historical planning sources.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This paper concerns technical and technological impacts on the process of the formation of industrial architecture. All the formational factors from the 18th to the 20th century – in the epoch of industrial architecture – are examined with special emphasis on technical and technological aspects. In the course of various historical periods, these factors changed their influence. Some of them had a dominating position while others – only a corrective status. In this way, the evolution of the impact of technical and technological factors is observed.
PL
Artykuł dotyczy wpływów techniki i technologii na proces tworzenia architektury przemysłowej. Wszelkie czynniki formacyjne na przestrzeni XVIII–XX wieku – w dobie architektury przemysłowej – badane są ze szczególnym uwzględnieniem aspektów technicznych i technologicznych. W różnych okresach historycznych zmieniał się wpływ tychże czynników. Niektóre z nich zajmowały pozycję dominującą, inne natomiast posiadały zaledwie status korekcyjny. W ten sposób obserwuje się ewolucję wpływu czynników technicznych i technologicznych.
Polityka samorządów w zakresie ochrony krajobrazu wyraża się przede wszystkim w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego (MPZP) i decyzjach dotyczących zamówień publicznych. Analiza procesu powstania wybranego założenia przemysłowego skłoniła autorkę do postawienia tezy, że ochrona krajobrazu jest luksusem, na który stać kraje bogate, a który dotąd bywa trudno osiągalny w Polsce. Inwestycje przemysłowe są na tyle pożądane przez gminy ze względów ekonomicznych i społecznych, że potrzeba ochrony krajobrazu schodzi na dalszy plan. Odmienny jest kontekst decyzyjny wpisywania w krajobraz obiektów infrastrukturalnych. Tu bowiem inwestor jest publiczny, finansowanie w znacznej mierze pochodzi z funduszy unijnych, a architektura pochłania nie więcej niż ułamek budżetu inwestycji. Podjęcie lub pominięcie problemu ochrony krajobrazu przy ustalaniu wytycznych do projektowania świadczy głównie o poziomie świadomości decydentów w tym zakresie.
EN
The main point of the paper, in the context of industrial architecture, is that landscape protection seems to be a luxury that is out of reach in Poland. Industrial investments are so desperately desired in many counties because of economical and social benefits they bring, that the need for landscape protection is neglected by the authorities. Harmonizing infra- structural investments into the landscape is a different issue. In this case the investor is public and gross of financing is ensured by EU Funds. Undertaking the effort to protect landscape while defining design requirements shows consciousness or ignorance of the authorities in this matter.
Miasto Skawina jest średniowiecznym ośrodkiem, założonym w 1364 roku przez króla Kazimierza Wielkiego, w oddaleniu o 15 km na południowy zachód od Krakowa, ówczesnej stolicy Polski. Artykuł ten dotyczy przemian architektonicznych, jakie zaszły w mieście w 2 połowie XIX i na początku XX wieku. Wówczas to na skutek rozwoju przemysłu Skawina zaczęła zmieniać swój charakter. W miejsce drewnianej zabudowy, która w większości otaczała rynek jeszcze w 1 połowie XIX wieku, zaczęto budować murowane dwu- i trzykondygnacyjne kamienice, zaś na obrzeżach – pierwsze zakłady przemysłowe. Artykuł opisuje kierunki owych przemian.
EN
The town of Skawina is a medieval centre founded in 1364 by king Kazimierz Wielki (Casimir the Great), 15 km to the south-west from Krakow, the then capital of Poland. This article concerns architectonic transformations that took place in the town during the 2nd half of the 19th and the beginning of the 20th century. It was then that Skawina began to change its character as a result of the development of industry. The timber housing which mostly surrounded the main market as late as the 1st half of the 19th century, was slowly replaced with the masonry two- and three-storey tenement houses, while on the outskirts – the first industrial plants. The article describes trends in those transformations.
Plan GOELRO został stworzony we wczesnych latach 20. dwudziestego wieku i stał się głównym elementem rozwoju radzieckiego przemysłu. W artykule przedstawiono badania architektury nowego typu elektrowni. W celu zaprezentowania sposobu projektowania elektrowni w latach 20. oraz głównych cech przemysłowej architektury tamtych czasów przedstawiono nowe materiały i dokumenty z prywatnego archiwum architekta S. Czernyszewa.
EN
Electrification plan (GOELRO) was created in the early 1920s and became a basic step in developing of Soviet industry. The article is devoted to the architectural search of a new type of power station. New materials and documents from private archive of architect S. Chernishev were used to show how power stations were created in the 1920s and what were the main features of industrial architecture of the time.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.