W pracy zastosowano wybrane systemy biotyczne do oceny jakości wody w stawach infiltracyjnych na terenach wodonośnych we Wrocławiu oraz w graniczącym z nimi starorzeczu Oławy. Wykorzystane indeksy biotyczne opierają się na zoobentosie, którego skład gatunkowy ulega zmianie wraz ze wzrastającym zanieczyszczeniem środowiska wodnego. Jakość wody powierzchniowej została oceniona z zastosowaniem systemów biotycznych BMWP-PL, ASPT-PL, FBI, EPT, BBI, TBI i CBS. Otrzymane wyniki porównano między sobą oraz z wybranymi wskaźnikami fizyczno-chemicznymi wody, co umożliwiło ocenę przydatności analizowanych systemów biotycznych. Oceniono także bioróżnorodność wody na badanym obszarze. W tym celu obliczono dominację oraz frekwencję poszczególnych gatunków i rodzin na stanowiskach badawczych oraz obliczono wartości wskaźników bioróżnorodności Hurlberta i Margalefa. Zarówno wskaźniki fizyczno-chemiczne, jak i biologiczne potwierdziły ogólnie złą jakość wody na terenach wodonośnych. Nawet na stanowiskach o dużej bioróżnorodności stwierdzono występowanie gatunków pospolitych, stosunkowo odpornych na zanieczyszczenia. Woda we wszystkich badanych stawach została sklasyfikowana jako jedynie zadowalającej, a w niektórych przypadkach nawet niezadowalającej jakości. Uzyskane wyniki potwierdziły zasadność stosowania systemu biotycznego BMWP-PL na szerszą skalę w Polsce.
EN
For the purpose of this study, seven biotic systems were chosen to assess the quality of wet pond water within the aquifer of Wroclaw and in the bordering old Olawa river basin: BMWP-PL, ASPT, BBI, FBI, TBI, CBS and EPT. They all entail zoobenthic communities, whose composition changes with increasing pollution of the aquatic environment. The results obtained were compared with the values of some physicochemical parameters of the water, which enabled the applicability of the biotic systems to be evaluated. The water within the area under study was also analyzed for biodiversity. For this purpose calculations were performed to determine the domination and frequency of particular species and families at the sampling sites, as well as to establish the values of the Hurlbert and Margalef biodiversity indices. Both physicochemical and biological parameters make it clear that water quality in the area of the aquiferous layers is generally poor: species of comparatively high resistance to water pollutants were found to occur even at sampling sites characterized by great biodiversity. Water quality in all of the wet ponds examined has been classified either as acceptable or in some instances even as unacceptable. The results obtained support the applicability of the BMWP-PL index and recommend its use on a larger scale in Poland.
In the first part of this article, a mathematical model of conservative and passive pollutant propagation in one-dimensional flow of ground water (including advection and adsorption processes) has been presented. Basing on laboratory studies of pollution concentrations on a model for measuring adsorption and adopting the numerical solution for this mathematical model, adsorption parameters kI and n were also cal-culated (for non-linear function describing this process). In the second part, taking advantage of the calculated values of these parameters of adsorption, empirical re-lationships subjecting these adsorption parameters on both those characterising an aquiferous layer (competent diameter d10, spatial ground porosity p) and ground wa-ter flow (water level or pressure line slope of ground water) were worked out. At the same time, the values of pollutant concentration reductions as a result of adsorp-tion both from parameters characterising ground medium (competent diameter d10, spatial ground porosity p), ground water flow (pressure line slope I) and estimated adsorption parameters (k1, n) have also been worked out. At the end of this article basing on the empirical equations for adsorption parameter values, the calculated values of pollutant concentrations have also been calcu-lated and compared with the measured pollutant concentrations on a physical model.
Przedstawiono matematyczny model rozprzestrzeniania zanieczyszczeń stabilnych i pasywnych w jednowymiarowym przepływie wody gruntowej, uwzględniając jednocześnie fizyczne procesy adwekcji i adsorpcji. Na podstawie wyników badań laboratoryjnych wartości stężeń zanieczyszczeń (roztworu barwnika) na modelu fizycznym oraz wykorzystując opracowane numeryczne rozwiązanie modelu matematycznego obliczono wartości parametrów adsorpcji k1 i n la nieliniowego przypadku procesu adsorpcji. Opracowano zależności doświadczalne uzależniające parametry k1 i n od parametru charakteryzującego ośrodek gruntowy (średnica miarodajna gruntu d10) i od spadku I linii ciśnień lub zwierciadła wody gruntowej. Przedstawiono wielkości empiryczne redukcji stężeń zanieczyszczeń w wyniku adsorpcji w zależności od parametru d10 i od wyestymowanych parametrów adsorpcji k1 oraz n. Należy podkreślić brak tego typu zależności w dotychczasowych badaniach innych autorów oraz możliwości wykorzystania przedstawionych w publikacjach zależności dla innych rodzajów gruntów i dla zanieczyszczeń stabilnych.
EN
In this article mathematical model of conservative and passive pollutant propagation in one-dimension flow of ground water including at the same time advection and adsorption process has been presented. Based on earlier laboratory research of pollutant concentrations on physical model and using numerical solution of mathematical model, the adsorption parameters k1 and n for non-linear function describing adsorption have also been calculated. Using the calculated values of parameters k1 and n, empirical equations depending these parameters on parameter characterising an aquiferous layer (competent diameter d10) and a slope I of pressure line or ground water level have been worked out. The empirical values of pollutant concentration reductions as a result of adsorption both from parameter d10 and estimated adsorption parameters (k1,n) have also been presented. It should also be emphasised lack of such type of relationships in research of another authors on adsorption process. Experimental research and relationships made by other authors are related only to one kind of ground medium and one kind of indicator so, it could be difficult to use them for other ground kinds and for wide range of stable pollutants as well.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.