Niniejszy opis dotyczy podstaw oraz prezentacji technologii, które mogą być wdrożone przy użyciu promieniowania jonizującego, zastosowań w energetyce, przetwórstwie polimerów i kompozytów, radiacyjnym sieciowaniu kabli, przewodów, powłok i pokryć powierzchniowych, produkcję komponentów dla energetyki i przemysłu takich jak: rury, taśmy termokurczliwe, wytwarzanie komponentów dla innych sektorów gospodarki (opony, części do samochodów elektrycznych, statków, części do samolotów i pojazdów szynowych.
EN
This overview concerns the basics and presentation of technologies that can be implemented using ionizing radiation, applications in the power industry, processing of polymers and composites, radiation cross-linking of cables, wires, surface coatings and coatings, production of components for the power industry and industry, such as: pipes, heat shrinkable tapes, production of components for other sectors of the economy (tyres, parts for electric cars, ships, parts for airplanes and rail vehicles.
Urządzenia radiologiczne oraz urządzenia pomocnicze stosowane w jednostkach ochrony zdrowia wykorzystujące promieniowanie jonizujące podlegają kontroli parametrów fizycznych. Wynik testu jest porównywany z wartością odniesienia określoną w zaleceniach towarzystw fizyki medycznej lub, jak to ma miejsce w Polsce, w aktach prawnych. Decyzja o tym, czy wynik testu jest pozytywny, czy urządzenie może być dopuszczone do pracy, może być podjęta na kilka różnych sposobów. W publikacji omawiamy jedną z metod proponowaną przez ILAC w Guidelines on Decision Rules and Statements of Conformity. W publikacji poruszamy również zagadnienie niezależności pomiaru jako ważną cechę dobrze wykonanego pomiaru. Przedstawiamy urządzenie optyczne NaviRation, skonstruowane przez autorów, do pomiaru izocentrum mechanicznego przyspieszacza liniowego.
EN
Radiological devices and auxiliary devices used in hospitals where ionizing radiation is aplied are subject to control of physical parameters. All tests results are compared to the reference value specified in the recommendations of the societies of medical physics or, as it is in Poland, in law. The decision whether the test result is positive can be taken on several different ways. In the publication, we discuss one of the decision methods proposed by ILAC in “Guidelines on Decision Rules and Statements of Conformity”. In the publication, we also discuss the issue of the independence of the measurement as an important feature of a well-made measurement. We present the NaviRation the optical device, designe by the authors, to measure a mechanical isocenter of the linear accelerator.
Chemical additives are very important in determining the behavioral characteristics of self-compacting concrete. For this reason, determining the building materials that make up the chemical structure of self-compacting concrete and the interactions of these materials is of great importance. The present study pertains to the effects of the use of different chemical admixtures (high-range water-reducing, i.e., superplasticizer, hydration accelerating, air-entraining, shrinkage reducing, and hydration heat reducing admixtures) on the fresh and hardened properties of self-compacting concrete. The influence of using a single one or a hybrid combination of the air-entraining, hydration-accelerating, heat-reducing, and shrinkage-reducing admixtures on the mechanical properties of fresh and hardened SCC was investigated through a set of tests. For this purpose, sixteen different SCC mixtures with different combinations of chemical additives were prepared and tested. The properties of fresh concrete were examined as well as the compressive and tensile strengths of the mixtures. SCC mixtures with shrinkage-reducing admixtures were evaluated in terms of shrinkage development. The effect of the use of admixtures was found to be more pronounced on the early-age concrete strength. The use of any type of additive in addition to the shrinkage-reducing admixture increased the speed of flow of fresh concrete.
System kontroli pojazdów wielkogabarytowych jest elementem ochrony ośrodków o znaczeniu strategicznym a także ochrony zewnętrznych granic w Unii Europejskiej. W artykule opisano założenia funkcjonalne związane z bezpieczeństwem stosowania systemu działającego w terenie otwartym, opartego o wykorzystanie źródła promieniowania jonizującego X oraz zaproponowano sposób realizacji przedstawionych założeń. Przygotowany algorytm działania systemu przeszedł pozytywnie testy jego działania a wynikające z wyników testów wnioski stanowią podsumowanie publikacji.
EN
The cargo/vehicle inspection system is part of protecting strategic centers as well as protecting external borders in the European Union. The article describes the functional guidelines related to the safety of using the system operating in the open area, based on the use of an ionizing radiation source X, and proposes a method of implementation of the presented guidelines. The prepared algorithm of the system operation passed the tests of its operation positively, and the conclusions resulting from the tests are placed as a summary of the publication.
W publikacji przedstawiono rozwiązanie konstrukcyjne drzwi osłonowych obrotowych do pomieszczeń radiologicznych produkowanych w Narodowym Centrum Badań Jądrowych (NCBJ). W szczególności opracowanie dotyczy drzwi do pracowni akceleratorowych.
EN
The publication presents the design solution of radiation shielding swing door for radiological bunkers manufactured at the National Center for Nuclear Research. This applies in particular to doors for linear accelerators.
Fizyk medyczny to zawód, który wymaga umiejętności zastosowania metod fizyki w medycynie. Jeżeli dziedziną medycyny jest radioterapia, wówczas należy nauczyć się wykorzystania metod pomiarowych promieniowania jonizującego (dozymetria kliniczna) oraz informatyki (systemy planowania leczenia) w praktyce klinicznej. W procesie dydaktycznym wymagane jest wykorzystanie sprzętu medycznego, który jest w codziennym użytku. Pojawia się konflikt (pozorny), czy aparatura medyczna ma być wykorzystywana do celów edukacyjnych, czy też leczenia chorych. W okresie, kiedy informatyka i związana z nią technologia bardzo dynamicznie się rozwijają, kwestią czasu było pojawienie się wirtualnych akceleratorów, symulatorów. Rozwiązanie to bardzo ułatwia, z punktu widzenia organizacji pracy, proces szkolenia nie tylko fizyków medycznych, ale również lekarzy oraz elektroradiologów obsługujących aparaty terapeutyczne w radioterapii.
EN
Medical physicist is a profession that requires the ability to apply physics methods in medicine. If the field of medicine is radiotherapy, then you should learn how to use radiation measurement methods (clinical dosimetry) and computer science (treatment planning systems) in clinical practice. The teaching process requires the use of medical equipment that is in use daily. There is a conflict (an apparent one) whether medical equipment is to be used for educational purposes or for treating patients. In the period when IT and related technology is developing very dynamically, it was just the matter of time when virtual accelerators, simulators appear. In such virtual reality we can use these programs to move virtual accelerator’s gantry, collimator... This solution greatly facilitates, from the point of view of work organization, the training process not only of medical physicists, but also doctors and technicians in radiotherapy.
Akcelerator ciężkich jonów SIS100 jest budowany na terenie ośrodka badań jądrowych GSI w Darmstadt (Niemcy) w ramach międzynarodowego projektu FAIR. Cząstki elementarne będą w nim rozpędzane do prędkości przekraczających 99% prędkości światła przy pomocy elektromagnesów nadprzewodnikowych, z których będzie zbudowany akcelerator. Przed umieszczeniem magnesów w akceleratorze są one poddawane szczegółowej kontroli w celu oceny ich przydatności do pracy w warunkach nadprzewodnictwa. W Politechnice Gdańskiej jest opracowywany system umożliwiający zautomatyzowaną kontrolę kluczowych parametrów elektrycznych elektromagnesów na etapie ich budowy a także eksploatacji. W celu spełnienia wysokich wymagań dotyczących parametrów oraz trwałości działania, system pomiarowy musi być zbudowany z restrykcyjnie dobranych elementów. W referacie przedstawiono opis stanowiska testującego najważniejsze elementy systemu wraz z przykładowymi wynikami badań.
EN
The SIS100 Heavy Ion Accelerator is being built at the GSI nuclear research centre in Darmstadt (Germany) as part of the international FAIR project. The elementary particles will be accelerated to speeds exceeding 99% of the speed of light by means of superconducting electromagnets, from which the accelerator is built. Before magnets are placed in the accelerator, they are subjected to a detailed inspection in order to assess their suitability for operation in superconductivity conditions. At the Gdansk University of Technology, a system is being developed which allows for automated control of key electrical parameters of electromagnets at the stage of their construction and operation. In order to meet the high requirements concerning parameters and durability of operation, the measuring system must be built of carefully selected elements. High voltage switches are very important elements of this system. Selection of the right switches was an important problem due to the requirements concerning parameters and durability. The paper describes the constructed stand testing selected electrical parameters of the switches.
The pneumatic controlled friction brake is activated in individual cars of the train set by means of a pneumatic signal. The signal initialized at the head of the train, is transmitted in the main brake line and reaches subsequent distributor valves, causing the brake to be activated in subsequent cars. Maintaining the required propagation speed of this signal is possible thanks to the accelerator function performed by the distributor valve. The article describes the original idea of accelerator construction. The results of experimental investigations of the accelerator function and the results of computer simulations of accelerator operation in the whole reference train have been presented.
PL
Uruchomienie hamulca ciernego sterowanego pneumatycznie w poszczególnych wagonach w składzie pociągu odbywa się za pośrednictwem sygnału pneumatycznego. Inicjowany na czole pociągu sygnał, transmitowany w przewodzie głównym pociągu, dociera do kolejnych zaworów rozrządczych, powodując uruchomienie hamulca w kolejnych wagonach. Utrzymanie wymaganej prędkości propagacji tego sygnału możliwe jest dzięki funkcji przyspieszacza, którą realizuje zawór rozrządczy. W artykule opisano autorską ideę budowy przyspieszacza. Przedstawiono wyniki badań doświadczalnych działania przyspieszacza oraz wyniki całopociągowych symulacji komputerowych pracy przyspieszacza w pociągu referencyjnym.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule opisano metodę wyznaczania rozkładu przestrzennego indukcji pola magnetycznego i natężenia pola elektrycznego, które są wytwarzane przez relatywistyczne wiązki cząstek naładowanych. Opisaną metodę zastosowano do wyznaczania rozkładów tych pól w otoczeniu paczki protonów przyspieszanych w LHC. Wykazano, że takie paczki wytwarzają silne impulsowe pola magnetyczne o indukcji od kilkuset do kilkudziesięciu T w obszarze o rozmiarach kilku cm. Pola te mogą być z powodzeniem wykorzystane do badana właściwości materiałów w nowej, dotychczas nie osiągalnej skali przedziałów czasu rzędu fs.
EN
The estimation method of the spatial distribution of the magnetic field induction and the electric field intensity which are produced by a relativistic beam of charged particles is described in this paper. The described method is applied to estimation of this fields distribution in surroundings of protons bunch which are accelerated in the LHC. It is demonstrate, that such bunches producing of the pulsed high magnetic field with induction from a few hundred to a few dozen of T in space of dimension of a few cm. The fields are responsive for successfully application to research of a materials properties in a time interval of fs order, which are not available earlier.
Oprogramowanie strimera sejsmicznego Seismobile składa się z oprogramowania narzędziowego przeznaczonego do obsługi sprzętu pomiarowego oraz oprogramowania do przetwarzania i interpretacji danych. W pracy przedstawiono funkcje oprogramowania narzędziowego pozwalającego użytkownikowi na zarządzanie zestawem modułów pomiarowych oraz wzbudnikiem. Jest to oprogramowanie dedykowane, specjalnie opracowane na potrzeby tego strimera. Przedstawione możliwości oprogramowania dotyczą programowania konfiguracji strimera przed pomiarami, realizacji pomiarów wraz ze sterowaniem wzbudnikiem oraz funkcji diagnostycznych. Podstawowym elementem strimera są linie pomiarowe z zestawami pomiarowymi i modułami pomiarowymi. Strimer Seismobile posiada od 1 do 4 linii pomiarowych, gdzie w skład każdej linii może wchodzić do 24 modułów pomiarowych. Moduły pomiarowe – zapisują sygnał z geofonów rejestrowany w miejscu ich zainstalowania. Moduły mogą pracować w trybie rejestracji ciągłej i trybie rejestracji zdarzeń wyzwalanych sygnałem ze wzbudnika. Moduły pomiarowe rejestrują dane w swojej pamięci typu Flash, w której mogą zapisać do 32 GB danych podczas ciągłej rejestracji. Przeprowadzenie sesji pomiarowej wymaga wykonania wielu czynności przygotowawczych przed pomiarem w celu konfiguracji strimera i sprawdzenia prawidłowego działania jego elementów. W czasie pomiarów można kontrolować konfigurację zapisów oraz sprawdzać jakość zarejestrowanych danych. Pozyskane z pomiarów dane są segregowane i archiwizowane w formacie dostosowanym do dalszego przetwarzania i interpretacji z wykorzystaniem oprogramowania interpretacyjnego właściwego dla schematu pomiarowego.
EN
Software for the seismic streamer in the Seismobile system consists of utility software designed to support measuring equipment and software for data processing and interpretation. The paper presents the features of the utility software that allow a user to manage a set of measurement modules and the module of the seismic source exciter. The software is specialized and dedicated solely for this streamer. Its capabilities contain programming of the streamer’s configuration before measurements, performing a measurement process including a control of the exciter and various diagnostic functions. The basic element of the streamer are measuring lines with installed measurement sets and modules. The Seismobile streamer consists of 1 to 4 measuring lines, wherein a part of each line may comprise up to 24 of measurement units. Measuring modules record a signal from the geophones at the site of their location. They can operate in a continuous recording mode or in the mode of recording events triggered by a signal from the exciter. Measuring modules record the data in its Flash memory, which can store up to 32 GB of data during the mode of continuous recording. Conducting a measurement session requires a lot of preparatory activities to be done before the start of measurements in order to settle the streamer’s configuration and check for the proper operation of its components. During the measurements, one can control the configuration of the records and check the quality of the recorded data. Data obtained from the measurements is sorted and stored in a format adapted for further processing and interpretation, considering the analysis software to be applied in the arranged measurement scheme.
As the Internet becomes more and more widespread, the power consumption associated with the Internet infrastructure grows rapidly, contributing to a significant increase in operational costs of service providers. The paper presents a proof of a concept solution consisting of an FPGA expansion card with a dedicated image processing accelerator, connected to a server via PCI Express interface. The use of a dedicated accelerator allows faster completion of the task performed by the server, resulting in over tenfold improvement in energy efficiency.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
We współczesnej radioterapii (RT) wykorzystuje się najczęściej oddziaływanie fotonów i elektronów w napromienianym ośrodku. Techniki planowania i realizowania radioterapii stają się coraz bardziej złożone i wymagają coraz to nowszych sposobów weryfikacji. Najpowszechniej w RT stosuje się wiązki fotonów. W artykule omówiono techniki weryfikacji planów leczenia wykorzystujących wiązki promieniowania X, generowane w liniowych akceleratorach medycznych. Kontrola planów radioterapeutycznych jest uwarunkowana rodzajem zaplanowanej do realizacji techniki leczenia. Inne sposoby weryfikacji będą zastosowane w przypadku standardowych technik konformalnych, inne w przypadku technik dynamicznych z modulacją intensywności wiązki. Techniki konformalne, czyli dostosowawcze, to wszystkie techniki radioterapii pozwalające dostarczyć dawkę promieniowania jonizującego w precyzyjny sposób. Kształt izodoz uzyskany w tych technikach jest ściśle dostosowany do kształtu napromienianego obszaru. Techniki dynamiczne są rodzajem zaawansowanych technik konformalnych, które poprzez dynamiczne użycie kolimatora wielolistkowego oraz w niektórych technologiach również zmienności mocy wiązki, pozwalają jeszcze bardziej wymodelować rozkład dawki i w jeszcze większym stopniu ochronić tkanki zdrowe [1-3]. Przykładem tego rodzaju technik jest technika IMRT (Intensity Modulated Radiation Therapy) i VMAT (Volumetric Modulated Arc Therapy).
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Radioterapia jest procedurą, bez której współczesna walka z chorobą nowotworową byłaby niemożliwa. Jednocześnie analiza stanu radioterapii w Polsce uwidacznia zapotrzebowanie na dodatkowe akceleratory. Potwierdza to bardzo duża liczba chorych codziennie poddawanych napromienianiu.
In the paper are described cryogenic sources of irradiation, basing on the case of large accelerator system of the Nuclotron, built in JINR in Dubna, Russia. In this device beams of light ions, protons and of heavy ions are accelerated, while their collisions with appropriate targets allow for investigation various nuclear reactions, improving in this way our basic knowledge. On the other side ions irradiation is more and more useful now in medical applications, In therapy of the oncology diseases, especially at anti-cancer therapy. This topic is considered in the paper in more details basing on future, perspective program of using Nuclotron at this aim.
PL
Przedstawiono kriogeniczne żródła napromieniowania, w oparciu o układ nadprzewodnikowego akceleratora jonów Nuklotronu, zbudowanego w ZIBJ w Dubnie, w Rosji. Akcelerator ten umożliwia napromieniowanie jonami i jest używany generalnie do badań reakcji jądrowych. Z drugiej strony, naświetlanie jonami, w projekcie gantry, odgrywać może coraz większą rolę w onkologii przy leczeniu nowotworów, np. w przypadku zbyt głębokiego dla terapii laserowej położenia nowotworu lub bliskości innych organów.
Future RF Control systems will require simultaneous data acquisition of up to 100 fast ADC channels at sampling rates of around 100 MHz and real time signal processing within a few hundred nanoseconds. At the same time the standardization of Low-Level RF systems are common objectives for all laboratories for cost reduction, performance optimization and machine reliability. Also desirable are modularity and scalability of the design as well as compatibility with accelerator instrumentation needs including the control system. All these requirements can be fulfilled with the new telecommunication standard ATCA when adopted to the domain of instrumentation. We describe the architecture and design of an ATCA based LLRF system for the European XFEL. Initial results of the demonstration of such a system at the FLASH user facility will be presented. Presented are the results of operating essential components of a prototype during the machine studies in January and March 2009.
Zintegrowana linia radioterapeutyczna (ZLR) stanowi złożenie sprzętu i oprogramowania służącego do precyzyjnej radioterapii. W pierwszej kolejności w referacie wyjaśniono różnice pomiędzy teleradioterapią, a brachyterapią, które stanowią podstawowe rodzaje radioterapii. Następnie przedstawiono budowę i funkcje poszczególnych części ZLR: tomografu komputerowego, systemu planowania leczenia, symulatora i akceleratora. W dalszej kolejności przedstawiono typy komputerów sterujących ich pracą. Opis ten zawiera krótką charakterystykę konfiguracji, systemu operacyjnego, sposobu zasilania i komunikacji z pozostałymi komputerami. W referacie przedstawiono także modyfikacje ZLR, które były konieczne do uzyskania zadawalającego poziomu bezpieczeństwa napromienianych pacjentów. Na zakończenie referatu poruszono problematykę rozwoju linii terapeutycznej dla części brachyterapii jak i teleradioterapii.
EN
The Integrated Radiotherapeutic Line (IRL) constitutes composition of hardware and software for accurate radiotherapy. First, the paper explains the differences between teleradiotherapy and brachytherapy. Next, a structure of IRL is presented and functions of separate parts are described. The types of control computers are presented as well as a short technical characteristic of hardware, computer network and operating system. Another issue of the paper presents modifications of the Integrated Radiotherapeutic Line, which were necessary to achieve an appropriate level of patient’s safety. Problems arising in the course of the line integration are also presented. Finally, the paper presents issues of development of therapeutic line for brachytherapeutic part and teleradiotherapy part.
W artykule przedstawiono przygotowanie struktury miedzianej typu TESLA do pracy w laboratoryjnym stanowisku testowym. Krótko opisano podstawowe właściwości wnęki rezonansowej typu TESLA, a także jej zastosowanie do przyspieszania cząstek naładowanych w akceleratorach. Omówiono procedurę strojenia struktury do częstotliwości 1,3 GHz, konstrukcję stanowiska testowego wyniki testów strojenia struktury oraz sterowania wnęką miedzianą poprzez tor RF i elektroniczny system LLRF.
EN
The article presents preparation of copper TESLA structure for use in laboratory test stand. Standing wave structure principle of operation and basic characteristics are described. Structure tuning procedure is discussed and tuning results are presented. Construction of laboratory test stand is shortly described. Sample results obtained from test stand control system are presented and discussed.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The idea of building a new IVth generation of light sources of high luminosity, which use accelerators, arose in the 80ties of XXth century. Now, in a numerable synchrotron and laser laboratories in Europe, an intense applied research on free electron lasers has been carried out for a couple of years (FEL) [17,18]. Similarly, in this country, free electron laser in Poland - POLFEL [9] is in a design, a coherent light source of the IVth generation, characterized by very short pulses in the range of 10-100fs, of big power 0,2GW and UV wavelength of 27nm, of average power 1W, with effective high power third harmonic of 9nm. The laser consists of a linear superconducting accelerator 100m in length, undulator and experimental lines. It generates a monochromatic and coherent radiation and can be tuned from THz range via IR, visible to UV, and potentially to X-rays. The linac works in quasi-CW or real-CW mode. It is planned by IPJ [9,10] and XFEL-Poland Consortium [16] as a part of the ESFRI [1] priority Euro FEL infrastructure collaboration network [6], part of the European Research Area - ERA [2]. The paper discusses: FEL background in Poland as a part of EuroFEL infrastructure, FEL parameters and performance, FEL research and technical program and FEL networking in Europe and worldwide. Emphasis is put on the usage of superconducting RF TESLA technology and ties linking Polfel and the European X-Ray Free Electron Laser. The Polfel team of researchers is now dissipated worldwide among such projects as Flash and E-xfel in Desy, Cebaf in JLab, Alba in Barcelona, Elettra in Trieste, ILC in Fermilb, LCLS in SLAC. Polfel creates an unique, but quite transient chance to gather and solidly accumulate for a long time this expertise in this country again.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W opracowaniu przedstawiono propozycję rozwiązania dla systemów reaktywnych potraktowanych jako systemy zdarzeń. Systemy reaktywne stanowią szeroką klasę systemów, które związane są z pewnym środowiskiem w ten sposób, że muszą cały czas reagować na zmiany w nim zachodzące. Ponieważ zwykle systemy zdarzeń rozlokowane są na pewnym obszarze, to przedstawione rozwiązania będą związane z tworzeniem architektur systemów rozproszonych. W opracowaniu przedstawiono metodę konstrukcji nadrzędnego systemu kontrolno-diagnostycznego. Przedyskutowano zagadnienia związane ze spełnieniem ograniczeń czasu rzeczywistego. Opisano możliwości wykorzystania różnych mechanizmów komunikacyjnych sieci CAN przydatnych przy budowie systemów czasu rzeczywistego. Przedstawiono przykładową implementację takiego systemu kontrolno-diagnostycznego (NSKD) bazującego na magistrali CAN przeznaczonego dla nadzoru poprawności działania systemu sterującego akceleratorem.
EN
In the paper a solution proposal of reactive systems treated as the systems of events was introduced. Reactive systems are a wide class of the systems connected with certain environment to react all the time on changes in the environment. Because the systems of events are spread usually over certain area, so the introduced solutions concerns creating architectures for distributed computer systems. In the paper a method of the construction of Supervisory Control and Diagnostic systems (NSKD) basing on CAN bus was introduced. The fulfilment of the limitations of the real time constraints was discussed. The possibilities of utilization of various CAN bus communication mechanisms useful in construction of real time distributed systems were described. An implementation example was introduced of a Supervisory Control and Diagnostic system (NSKD) basing on CAN bus, designed for the supervision of the correctness of the working of the system steering the accelerator.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.