The article explores origins of the outer space law in context of strategic considerations of powers that drafted it - the USA and USSR. It concludes that contrary to common perception, outer space law does not prohibit land grab, but rather has frozen this question for the time being while leaving backdoors to such action if needed. Both powers were aware of this and explicitly aimed at this type of solution since on one hand, they wanted stability that law can provide by preventing the other side from gaining advantage, on the other hand, at the same time they were unwilling to forfeit possibility of gaining it themselves. As result, law of outer space, embodied in Outer Space Treaty (OST), became ambiguous, vague and open for interpretation, whereas dominant perception and opinion was that Treaty declared the entirety of outer space a common heritage of mankind in a clear and definitive manner. The fact that it was not so was not immediately apparent. In recent years, changes in space access costs have altered calculation of risks to rewards, and eliminated previous strategic considerations that stopped space powers from executing backdoors baked into the OST. As result some states - notably the USA - are becoming more assertive in realm of space in order to prevent their rivals from using those backdoors first, preparing their utilization while maintaining that their actions are perfectly legal and legitimate.
PL
W artykule omówiono początki prawa kosmicznego w kontekście obaw strategicznych mocarstw, które je stworzyły - USA i ZSRR. W przeciwieństwie do powszechnej opinii prawo kosmiczne nie zapobiega tzw. land grab, czyli zagarnięciu terytorium niczyjego. Na gruncie tego prawa kwestia ta bowiem została zamrożona na czas nieokreślony, ale pozostały furtki do podjęcia takich działań w razie potrzeby. Obydwa mocarstwa celowo do tego dążyły. Z jednej strony pragnęły stabilności, jaką daje umowa międzynarodowa, z drugiej starały się uniemożliwić konkurentowi uzyskanie przewagi. Ale nie chciały też stracić możliwości uzyskania tejże przewagi samodzielnie. W rezultacie prawo przestrzeni kosmicznej ucieleśnione w Traktacie o przestrzeni kosmicznej (Outer Space Treaty) stało się nieprecyzyjne, stwarzające pole do interpretacji, podczas gdy w powszechnym postrzeganiu traktat miał określać kosmos w całości jako znajdujący się pod klauzulą wspólnego dziedzictwa ludzkości. O tym, że tak jednak nie jest, powszechnie wiedziano. W ostatnich latach zmiany w kosztach dostępu do przestrzeni kosmicznej zmieniły kalkulacje ryzyka i zysków oraz rozproszyły obawy strategiczne, które wstrzymywały mocarstwa kosmiczne od wykorzystania luk w prawie. W rezultacie niektóre państwa, szczególnie USA, zaczęły ekspansywniej działać w przestrzeni kosmicznej, by uniemożliwić rywalom wykorzystanie owych luk, zarazem utrzymywały, że wszystkie te działania są legalne w świetle prawa międzynarodowego.
The origins of Cossacs probably date back to the 15th and 16th centuries. Cossacks appeared both in the south-eastern areas under the authority of the Commonwealth and in the south-west of Moscow. They played a significant role in the history of our country, fighting together with the Crown and Lithuanian armies in the wars against the Tatars, Turks, Moscow and Sweden. However, they also caused uprisings which seriously weakened the Commonwealth. In the 16th century, Cossack troops in the service of the rulers of Moscow were formed, used for conquests made by this country. Cossacks also suppressed uprisings and rebellions against tsarist authorities. During the civil war in Russia, a significant part of them sympathized with the Whites. After the Bolshevik occupation of the Cossack territories, there was repression compared by Lenin to the Vendée genocide during the French Revolution. Persecution also took place there during the collectivization and the Great Terror. Many Cossacks emigrated. Some of them in Germany, where they later began cooperation with the Nazis, especially after the Third Reich’s aggression against the USSR. After occupying the Cossack territories, the German authorities created local Cossack self-government structures. The first Cossack formations fighting on the Wehrmacht side also began to appear. During the war, tens of thousands of Cossacks who fought in German uniforms in the USSR, occupied Poland, Yugoslavia and northern Italy. They were used primarily to conduct anti-partisan activities. At the end of the war, the Cossacks tried to avoid Soviet captivity and surrender to the Western Allies’ troops. However, as a result of the British-Soviet agreement, they were handed over to the Soviet authorities, which condemned them to a tragic fate.
PL
Początki kozaczyzny sięgają najprawdopodobniej XV i XVI wieku. Kozacy pojawili się zarówno na południowo-wschodnich terenach podległych władzy Rzeczypospolitej, jak i południowo-zachodnich Moskwy. Odegrali niebagatelną rolę w historii naszego kraju, walcząc wspólnie z wojskiem koronnym i litewskim w wojnach przeciwko Tatarom, Turkom, Moskwie i Szwedom. Wywoływali jednak również powstania, które poważnie osłabiały Rzeczpospolitą. W XVI wieku uformowała się również organizacja wojsk kozackich na służbie władców Moskwy, wykorzystywana do podbojów prowadzonych przez to państwo. Kozacy tłumili również powstania i bunty skierowane przeciwko władzy carskiej. W trakcie wojny domowej w Rosji znaczna część z nich opowiedziała się po stronie białych. Po opanowaniu terenów kozackich przez bolszewików nastąpiły represje porównywane przez Lenina do ludobójstwa w Wandei z okresu rewolucji francuskiej. Prześladowania miały tam również miejsce w okresie kolektywizacji i wielkiego terroru. Wielu Kozaków udało się na emigrację. Część z nich na terytorium Niemiec, gdzie w późniejszym okresie rozpoczęli współpracę z nazistami, zwłaszcza po agresji III Rzeszy na ZSRS. Po zajmowaniu terenów kozackich władze niemieckie tworzyły lokalne struktury kozackiego samorządu. Zaczęły również powstawać pierwsze formacje kozackie walczące po stronie Wehrmachtu. W trakcie wojny w niemieckich mundurach na terenach ZSRS, okupowanej Polski, Jugosławii i w północnych Włoszech walczyło kilkadziesiąt tysięcy Kozaków. Byli wykorzystywani przede wszystkim do prowadzenia działań przeciwpartyzanckich. Pod koniec wojny Kozacy starali się uniknąć niewoli sowieckiej i poddawać wojskom zachodnich aliantów. Jednak na wskutek porozumienia brytyjsko-sowieckiego byli oni przekazywani władzom sowieckim, co skazywało ich na tragiczny los.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article focuses on the problems of Soviet ‘politics of history’ in the Eastern Bloc in 1945-1989 by the example of selected Slavic countries: Poland, Czechoslovakia, and Bulgaria. The implementation of the Soviet system of political control over history proceeded extremely reluctantly and with varying intensity depending on the historical period and particular country. The scope and degree of interference into the affairs of local disciplines of history in above-mentioned countries changed with the political situation and new tendencies in social and political life. Actions aimed at the history of Slavic countries were sanctioned by the CPSU and implemented in accordance with the interests of the State and the Communist Party of the USSR. Kremlin inspired and subsequently oversaw the realization of joint academic projects, provided guidelines on how to research and interpret historic events, thus constituting a significant element of its ‘politics of history’.
PL
Artykuł poświęcony jest problemom radzieckiej „polityki historycznej” w bloku wschodnim w latach 1945-1989 na przykładzie wybranych krajów słowiańskich: Polski, Czechosłowacji i Bułgarii. Wprowadzanie radzieckiego systemu politycznej kontroli nad historią postępowało opornie i z różnym natężeniem, zależnym od okresu i kraju. Zakres i stopień wpływu na nauki historyczne w wymienionych krajach zmieniał się wraz z sytuacją polityczną oraz nowymi trendami w życiu społecznym i politycznym. Działania wobec historii krajów słowiańskich były sankcjonowane przez KPZR i wprowadzane zgodnie z interesami państwa i Partii. Kreml inspirował, a następnie nadzorował realizację wspólnych projektów badawczych, zapewniał wskazówki, jak należy badać i interpretować wydarzenia historyczne, ustanawiając w ten sposób istotny element swojej „polityki historycznej”.
W sytuacji niestabilności i zmian, które charakteryzowały Związek Radziecki w latach dwudziestych ubiegłego wieku, grupa architektów-konstruktywistów pod przewodnictwem Moisieja Ginzburga zajmowała się problemem braku mieszkań dla pracowników w dużych sowieckich miastach. Rozwiązania wypracowane przez zespół Ginzburga zostały opracowane pod patronatem Sowieckich platform OSA i Strojkom. Zostały przeprowadzone w trzech kolejnych etapach zwieńczonych budową Domu Narkomfinu. Niemniej, architektoniczna nowoczesność osiągnięta w Narkomfinie była związana z postępami w sektorze budownictwa mieszkaniowego poczynionymi przez ich kolegów z Europy. Niniejszy artykuł podejmuje analizę faktycznych powiązań pomiędzy owym moskiewskim prototypem a zachodnimi modelami, które zaczynały być opracowywane w Europie, a zwłaszcza w Niemczech. Przedmiotowa koncepcja umieszcza badania prowadzone przez zespół Ginzburga w procesie skomplikowanej i niezwykle ważnej asymilacji, która integrowała nowe modernistyczne techniki Zachodu.
EN
In the scenario of instability and change that characterised the USSR during the 1920s, the group of constructivist architects led by Moisey Ginzburg were tackling the problem of the lack of housing for workers in large Soviet cities. The solutions provided by Ginzburg’s team were developed under the aegis of the Soviet platforms OSA and Stroykom. They were conducted in three successive stages culminating in the building of the Narkomfin House. However, the architectural modernity achieved in Narkomfin was associated to the advancements in the housing building sector made by their European contemporaries. This article analyses the actual connections between the building of this Moscow prototype and Western models that were beginning to be developed in Europe, especially in Germany. This conception repositions the research conducted by Ginzburg’s team within a process of complex and critical assimilation that integrated the new modern Western techniques.
Artykuł ukazuje wpływ Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii na tworzenie służb specjalnych w Republice Federalnej Niemiec, a także omawia relacje tych instytucji z władzą wykonawczą, ustawodawczą oraz sądowniczą. Pokazuje również ingerencję Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w tworzeniu służb bezpieczeństwa Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Poruszana jest przy tym kwestia ewolucji, jakie przeszły te instytucje w omawianych państwach od momentu utworzenia po II wojnie światowej, przez zmiany wymuszone poprzez transformacje geopolityczne w Europie Środkowo-Wschodniej latach 1989-1991, aż do czasów współczesnych.
EN
This article shows influence of United States and Great Britain in forming secret services in Federal Republic of Germany and discuss relationships of those institutions with executive brunch, legislative brunch and judiciary brunch. Article also elaborates on interfering of Union of Soviet Socialistic Republics in creating security Services in Democratic Republic of Germany and in Polish’s People Republic. There is also mentioning about evolution those services in the countries that have been describe have came during the time since world war II through the geopolitical transformation in the Middle-East Europe between 1989 and 1991 till the present days.
Po drugiej wojnie światowej Francja zmuszona była do wypracowania nowej polityki obronnej, dostosowanej do nowego układu sił. W okresie od 1944 roku do czerwca 1948 roku stało się to absolutnym priorytetem kształtowanej przez gen. de Gaulle’a w okresie wojny i tuż po niej francuskiej polityki obronnej. Od zakończenia konferencji londyńskiej wśród polityków francuskich nastąpiło istotne przewartościowanie w widzeniu głównego zagrożenia dla kraju i miejsce Niemiec zajął ZSRR, a za jedyne mocarstwo zdolne do przeciwstawienia się Rosjanom uznano Stany Zjednoczone. Zamierzano działać na rzecz szerszego związania polityki obronnej Amerykanów z Europą i w konsekwencji dążyć do zmiany ich strategii wojskowej. Powstanie państwa zachodnioniemieckiego i narodziny paktu północnoatlantyckiego w 1949 roku są cezurą zamykającą pierwszy okres kształtowania się francuskiej doktryny obronnej w najważniejszym dla niej obszarze europejskim i transatlantyckim.
EN
Following World War II France had to work out a new defense policy, suitable for new arrangement of powers. From 1944 to June 1948 this became a priority of the French policy pursued by gen. de Gaulle during the war and just on its close. From the end of the London Conference there was a major change in perceiving the main threat to France by French politicians. Germany was replaced by the Soviet Union and the USA was recognized as the only power that could counter the Russians. They intended to make efforts to connect the American defense policy with Europe on a wider scale and as a consequence persuade them to change their military strategy. The birth of the West-German state and NATO in 1949 marked the end of the first stage in working out the French defense doctrine in the most important for France European and transatlantic area.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW