Artykuł poświęcony jest dziejom papierni w Kuczkuryszkach nieopodal Wilna, założonej ok. 1823 r. na zlecenie polskiego magnata hrabiego Wojciecha Pusłowskiego. Początkowo w papierni papier czerpano, a w 1848 r. eksploatowano maszynę papierniczą. Głównym odbiorcą papieru z Kuczkuryszek było Wilno i okoliczne miejscowości Wileńszczyzny, a z czasem również inne miasta należące do cesarstwa rosyjskiego. Potomkowie Wojciecha Pusłowskiego początkowo papiernię prowadzili za pośrednictwem zarządców, a w 1878 r. wydzierżawili ją przedsiębiorcom z Wilna. Po włączeniu Wileńszczyzny do Polski w 1922 r. przedsiębiorstwo zarejestrowano jako polską spółkę akcyjną pod nazwą Nowo-Wilejska Fabryka Masy Drzewnej i Papieru S.A. Zakład specjalizował się w produkcji papieru gazetowego i pakowego. Na początku lat 30. papiernia popadła w problemy finansowe, a w latach 1933-1935 była nieczynna. Dzięki poprawie koniunktury pod koniec laty 30. podwyższono kapitał akcyjny i zmodernizowano fabrykę. Na początku II wojny światowej Wileńszczyzna została zajęta przez wojska sowieckie i przekazana Litwie. Jednak krótko później Litwa została anektowana przez Związek Sowiecki. Wówczas papiernię w Kuczkuryszkach znacjonalizowano. W 1941 r. obszar Litwy zajęły wojska niemieckie. 3 lata później Niemcy zostali wyparciu przez oddziały sowieckie, a na terytorium Litwy reaktywowano Litewską Socjalistyczną Republikę Radziecką. W marcu 1990 r. Litwa odzyskała niepodległość, a Wileńszczyzna stanowi część niepodległego państwa litewskiego. W 1957 r. w Kuczkuryszkach wprowadzono produkcję kartonów, a w 1970 r. zakład stał się dostawcą opakowań z tektury falistej. Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości fabryka coraz bardziej podupadała i w 2001 r. nastąpił kres jej działalności produkcyjnej.
EN
The article is devoted to the history of the paper mill in Kuczkuryszki near Vilnius, founded around 1823 at the request of the Polish magnate Count Wojciech Pusłowski. Initially, paper was hand made. In 1848 paper was made by the machine. The main recipient of paper from Kuczkuryszki was Vilnius and the surrounding towns of the Vilnius region, and later also other cities belonging to the Russian Empire. Initially, the descendants of Wojciech Pusłowski managed the paper mill through hired managers, and in 1878 They leased it to entrepreneurs from Vilnius. After the incorporation of the Vilnius region into Poland in 1922, the company was registered as a Polish joint-stock company under the name Nowo-Wilejska Fabryka Masy Drzewnej i Papieru S.A. (New Wilejka Wood Pulp and Paper Mill). The plant specialized in the production of newsprint and wrapping paper. In the early 1930s, the paper mill fell into financial problems and was closed in 1930-1933. Thanks to the economic recovery at the end of the 1930s, the share capital was increased and the factory modernized. At the beginning of World War II, the Vilnius region was occupied by the Soviet army and transferred to Lithuania.Shortly after, however, Lithuania was annexed by the Soviet Union. At that time, the paper mill in Kuczkuryszki was nationalized. In 1941, German troops occupied Lithuania. Three years later, Germany was forced out by Soviet troop, and the Lithuanian Soviet Socialist Republic was reactivated in Lithuania. In March 1990, Lithuania regained independence, and Vilniu was part of an independent Lithuanian state. In 1957, the production of cardboard boxes began in Kuczkuryszki, and in 1970 the plant became a supplier of corrugated packaging. After Lithuania regained independence, the factory fell into decline and in 2001 its production operation ceased.
Powstały jeszcze w trakcie działań wojennych na terenie Litwy Środkowej Związek Bezpieczeństwa Kraju, skorzystał w początkach działalności z pomocy dowództwa i kadry instruktorskiej, jaką tworzyli oficerowie i podoficerowie 2. Armii. Wraz z rozwojem szeregów próbował między innymi przez założenie szkoły podoficerskiej przygotować własnych instruktorów, co w związku z problemami natury finansowej zakończyło się zaledwie niewielkim sukcesem. Mimo to w okresie swojej działalności udało się stworzyć wiele kół i klubów sportowych, które nie tylko zaistniały na arenie sportowej, ale i przygotowały kilkuset dobrze wyszkolonych wojskowo i rozwiniętych sportowo członków ZBK, gotowych w każdej sytuacji do podjęcia obrony swojej ojczyzny w warunkach konkretnego zagrożenia niepodległości. Zatem śmiało można stwierdzić, że cel, dla którego ZBK został powołany, osiągnięto, mimo trudnych warunków międzynarodowych, politycznych i materialnych, a Ziemia Wileńska zyskała godnych następców swoich największych synów, którzy wcześniej oddali życie za polskość tej historycznej krainy.
EN
The National Security Association (Związek Bezpieczeństwa Kraju – ZBK) established during warfare in Central Lithuania was supported during the early stage of its activity by the command and officer and non-officer instructors of the Second Army. As the number of its members was increasing, the organisation was trying to prepare its own instructors, e.g. by opening a school for non-commissioned officers which was only moderately successful because of financial problems. Despite that, during the years of its activity, it managed to open many sports circles and clubs, which not only marked their presence in the field of sports and provided several hundred of ZBK members with proper military and sports training and prepared them to defend their homeland if its independence were to be threatened. Hence, it can definitely be said that the objective for which ZBK was established was achieved, despite difficult international, political and material conditions, while the Vilnius Region found worthy successors for its greatest sons who had sacrificed their lives to defend the Polishness of this historic land.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.