Rozprawę oparto na badaniach terenowych na Suwalszczyźnie, przeprowadzonych przez Jarosława Szewczyka w latach 2008 oraz 2010, a następnie przez Joannę Lutyńską w 2015 roku. W pierwszej części zaprezentowano głównie informacje pozyskane ustnie podczas wywiadów, dotyczące dawnego budownictwa z gliny na tle dotychczasowej wiedzy technicznej i naukowej o glinianym budownictwie regionu. Część druga dotyczy wybranych szczegółów technologicznych, na tle wiedzy o tak zwanym „budownictwie z materiałów lokalnych”, propagowanym w pierwszych dekadach powojennych w całej Polsce, a zwłaszcza na ziemiach północno-wschodnich; zaprezentowano również przykłady glinianego budownictwa z gminy Szypliszki. Omówiono tu także szerszy kontekst geograficzny oraz wybrane rozwiązania techniczne.
EN
Vernacular architecture investigation and field surveys were performed in a number of villages in Suwalszczyzna (the region of Suwałki), N-E Poland. There were three survey stages: the first one in 2008 (by Jarosław Szewczyk), then in 2010 (by Jarosław Szewczyk) and in 2015 (by Joanna Lutyńska). In the first part of the article the subject matter has been examined on the background of literature surveys and based on the oral interviews with builders of old clay buildings. The second part refers to technical nuances, on the background of a post-war local trends towards architecture made of “local materials”; besides, an examples of clay buildings from the Szypliszki commune are presented. Moreover, the geographic context has been rendered, and the relevant technology issues have been examined.
12 stycznia 1976 roku władze nowo utworzonego województwa suwalskiego podjęły uchwałę o powołaniu Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Interesujące jest, że park krajobrazowy, jako forma ochrony przyrody, nie funkcjonował w ówczesnym prawodawstwie. Dopiero ustawa o ochronie przyrody z 1991 roku usankcjonowała tę formę. Podstawową przyczyną stan prawnego, który wyprzedzał zapisy ustawowe, była niewątpliwie determinacja organizacji i służb ochrony przyrody, dążących do ochrony jednego z najbardziej unikatowych zakątków Polski. Pierwsze wnioski o ochronę fragmentu północnej Suwalszczyzny pojawiły się pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku niemal równolegle z rozpoczęciem badań geologicznych bogatych złóż rud tytanomagnetytowych masywu suwalskiego. Poniższy materiał jest próbą odtworzenia historii tworzenia pierwszego parku krajobrazowego w Polsce na tle prac planistycznych okręgu górniczego „Krzemionka I".
EN
On January 12,h 1976, the administration of newly formed Suwałki Voivodeship adopted a resolution on creating Suwalski Landscape Park. It’s worth to mention a landscape park as a from of wildlife protection didn't exist in law those days. It was sanctioned in Nature Conservation Act later in!991. Motivation for local laws exceeding formal sanctioning w determination of organizations and wildlife conservation officials to protect one of the most unique regions in Poland. First initiatives to protect part of Northern Suwałki Region came up in łate fifties of XXth century, about the same ti when geological examination of suwalski massif's rich titano-magnetite ores was initiated. The aim of this work is reconstruction of how the first landscape park in Poland has been estabilished alongside flourishing plans to create a mining region „Krzemionka 1".
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.