W artykule przedstawiono małe elektrownie wodne (MEW), które stanowią część składową odnawialnych źródeł energii (OZE). Scharakteryzowano krótko rodzaje MEW, omówiono główne ich zalety i wady oraz problemy związane z zagospodarowaniem zasobów wodnych Polski. Przedstawiono również aktualny stan MEW oraz możliwości rozwoju tych źródeł energii elektrycznej w Polsce.
EN
The paper describes small hydropower plants (SHP), which are a component of renewable energy sources (RES). The types of SHP are briefly characterized, and their main advantages and disadvantages as well as problems related to the management of water resources in Poland are discussed. The current state of SHP and the possibilities of developing these sources of electricity in Poland are also presented.
Przy modelowaniu przepływu w rzekach korzystamy z danych pochodzących z obserwacji i pomiarów prowadzonych przez IMGW. Takich obserwacji nie prowadzi się zazwyczaj na mniejszych ciekach, na których w ostatnich latach często budowane są małe elektrownie wodne. Wyposażenie tych elektrowni pozwala na zdalne kontrolowanie ich pracy, jak również na pomiary stanu i przepływu wody. W pracy porównane zostaną historyczne dane hydrologiczne z wodowskazu Kowanówko na rzece Wełna z danymi hydrometrycznymi pozyskanymi z monitoringu pracy elektrowni wodnej w Obornikach Wielkopolskich.
EN
In modeling the flow in rivers, we use data from observations and measurements conducted by the Institute of Meteorology and Water Management. Such observations are not usually carried out on smaller watercourses, but there are often small hydropower plants located there. The equipment of these power plants allows for remote control of their operation, as well as for water level and discharge measurements. The study will compare the historical hydrological data from the Kowanówko water gauge on the Wełna river with the hydrometric data obtained from the monitoring of the operation of the hydroelectric power plant in Oborniki Wielkopolskie.
Rozwój współczesnych środowisk zurbanizowanych nieustannie powoduje wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Systemy przesyłowe energetyki krajowej zaprojekowane kilkadziesiąt lat temu ze względu na określone możliwości techniczne wymagają wsparcia technologicznego. Rosnąca liczba prosumentów, klastry energii, OZE, digitalizacja i elektromobilność - to realne wyzwanie współczesnej energetyki światowej. Duże elektrownie konwencjonalne dostarczają energię pasywnym odbiorcom. Niezbędna staje się współpraca źródeł konwencjonalnych i odnawialnych (OZE) produkujących energię elektryczną poprzez zintegrowany system dystrybucji do odbiorców, a także coraz bardziej rozwijane technologie magazynowania energii. Stąd produkcja energii w małych elektrowniach wodnych jako jeden z pierwszych powstałych już w odległych czasach (dawne młyny wodne) sposobów źródeł odnawialnych wymaga rewitalizacji technologicznej, środowiskowej oraz organizacyjnej. Niniejszy artykuł wskazuje na problematykę regulacji organizacyjnej dystrybucji nawet małych ilości wyprodukowanej energii ze źródeł odnawialnych na potrzeby lokalne poprzez dostosowanie sposobów zarządzania produkcją pochodzącą od małych lokalnych producentów, do których należą małe elektrownie wodne oraz inne nowe źródła hydrotechniczne produkcji energii elektrycznej.
EN
The development of contemporary urbanized environments perpetually causes the growth of energy requirements. The energy transmission systems designed several dozen years ago need to be supported by some new technologies because of the fact that old systems have limited potential. A growing number of prosumers, energy clusters, renewable energy sources, the digitalization and the electromobility - that is the real challenge of the contemporary global energy technology. Big conventional power plants provide the energy to passive recipients. The cooperation between conventional sources and renewable energy sources is essential due to the production of the electrical energy by the integrated system to recipients and increasingly developed technologies of the energy storage as well. That is why the energy production in small hydro power stations, as the example of one of the first renewable energy sources - watermills designed years ago needs a revitalization in terms of the technology, the environment and the structure. The present article, indicates issues of some regulation of the distribution - in terms of some organization - of even small amount of the produced energy by renewable energy sources for local needs by adjusting some way of the production management that comes from small local producers who have small hydro power stations and some other new hydrotechnical sources of the electrical energy production.
W artykule przedstawiono problematykę wykorzystania energetycznego istniejących stopni piętrzących zlokalizowanych na rzece Noteć. Autorzy przedstawili parametry hydrotechniczne rzeki, wykorzystując materiały projektowe realizowanych małych elektrowni wodnych. Przedstawiono przykładowe rozwiązania konstrukcyjne w zależności od wysokości piętrzenia i przepływu. Przykłady zilustrowano zdjęciami i rysunkami zrealizowanych i eksploatowanych obiektów. W podsumowaniu autorzy przedstawili wnioski mogące służyć poprawie wykorzystania energetycznego rzeki.
EN
The article presents the problem of energy utilisation of existing damming steps located on the Noteć River. The authors have presented the hydrotechnical parameters of the river using the design materials of realized small hydropower plants. Examples of construction solutions depending on damming height and flow are presented. Examples were illustrated with photographs and drawings of completed and operated facilities. In conclusion, the authors presented conclusions that could serve to improve the energy use of the river.
Systemy bezpiecznej kontroli jazdy pociągów, które są zainstalowane w Polsce od wielu lat nie spełniają założonej roli. System SHP jest przestarzały, a jego funkcjonalność prezentuje się bardzo ubogo. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej wymusiło na PKP PLK modernizację infrastruktury i zainstalowanie nowoczesnego systemu ETCS. W 2007 roku przyjęto Narodowy Plan Wdrażania ERTMS, który jest standardowym rozwiązaniem dla krajów członkowskich. Dokument ten przewiduje zmodernizowanie 5000 km linii kolejowych do 2023 roku. Do końca roku 2014, system ETCS miał być wdrożony na odcinkach o łącznej długości 1800 km. Na chwilę obecną, system ETCS funkcjonuje tylko fragmentarycznie na Centralnej Magistrali Kolejowej. W artykule są scharakteryzowane systemy kontroli bezpiecznej jazdy pociągów, które obecnie istnieją lub mają zostać zainstalowane w Polsce. Zwrócono również uwagę na odcinki objęte pracami wdrożeniowymi.
EN
Systems of safe train travel control installed in Poland have not met the requirements for years. The SHP system is outdated and its functionality is poor. Polish accession to EU enforced on PKP PLK modernization of the infrastructure and installing modern ETCS system. In 2007 ERTMS National Implementation Plan which is a standard solution for Member States was introduced. This document assumes modernisation of 5000 km of railway lines by 2023. By the end of 2014 ETCS had to be implemented on railway lines of overall length of 1800 km. At the moment ETCS functions only in a fragmentary way on the Central Rail Line. The article describes the systems of safe travel which exist or have to be installed in Poland. Segments under implementation work are also mentioned.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This study evaluates the wrinkle behaviour and wrinkle resistant properties of cotton fabrics dyed by Direct Blue 2B in the presence and absence of nano-TiO2 particles. A finishing process on samples was performed before dyeing by means of 1,2,3,4-butanetetracarboxylic acid (BTCA) and sodium hypophosphite (SHP) using a pad dry cure method. Such experiments as wrinkle recovery test (AATCC-128), water drop test and dye fastness determination (ISO 105-C01) were conducted to understand how current treatment impacted the cotton fabrics’ properties. Finally, samples were characterised using the X-ray diffractometery method to scrutinise how crystallinity changes and dominates the structural parameter (wrinkle behaviour) of cotton fabrics. Furthermore, scanning electron microscopy (SEM) was used to visualise the surface variations of the samples before and after dyeing process. The results showed that the wrinkle resistant of cross-linked fabrics have been improved after direct dyeing. Furthermore, levelness dyeing and good fastness properties of dyes on cross-linked fabrics were observed.
W artykule przedstawiono sytuację w sektorze Małej Energetyki Wodnej w Polsce. Omówiono perspektywy jej rozwoju, jej obecną strukturę. Zwrócono uwagę na zagadnienia automatyzacji i optymalizacji pracy MEW. Podano krajowe przykłady automatyzacji MEW.
EN
Situation of SHP in Poland was discussed in the paper and also present structure of that sector, and its growth perspectives. The attention was focused on automation and optimization problems in SHP. The examples of automation in SHP were given.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.