Głównym celem artykułu jest wyjaśnienie podstaw działania technologii Phased Array - Układu Sfazowanego (PA). Zasada tej technologii jest stosunkowo prosta - zamiast impulsowania jednego dużego kryształu w celu otrzymania drgań i wygenerowania fal ultradźwiękowych w kierunku badanego materiału, impulsowany jest układ małych kryształów w odpowiednich fazach czasowych. Ten rodzaj impulsowania - impulsowanie fazowe - pozwala nie tylko wygenerować, ale również i utworzyć wiązkę ultradźwiękową zgodną z uprzednio założonym kierunkiem i odległością ogniskową. Chociaż pomysł ten został opatentowany już w roku 1959 przez Toma Browna, jego zastosowanie napotykało przeszkodę w postaci braku urządzeń elektronicznych działających z odpowiednią szybkością. Rozwój technologii w tej dziedzinie stworzył możliwość zastosowania urządzeń PA do badań nieniszczących w przemyśle. Druga część artykułu składa się z opisu serii przykładów udanych zastosowań urządzeń PA w polskich przedsiębiorstwach energetycznych, spośród których najbardziej efektywnymi były badania nasady łopatek tarczy wirnika. W każdym przypadku PA okazała się technologią o wielkiej wartości z uwagi na jej niezawodność i dokładność uzyskiwanych rezultatów. Zaprezentowane w artykule przykłady były oparte wyłącznie na badaniach testowych fimy Westinghouse Modelpol Ltd.
EN
The basic objective of the first article is to deliver nuts and bolts of the Phased Array technology. The principle of Phased Array is relatively simple. Instead of triggering one large crystal for vibration and generation of ultrasonic waves to the tested body, a set of small crystals (array of crystals) is triggered with a proper time phase. This kind of triggering - PHASE triggering, allows not only to generate but also to form ultrasonic beam in agreement with predefined direction and focal distance. Although this idea was patented in 1959 by Tom Brown, its real application was limited by lack of high speed digital electronic devices. Development of high speed digital electronic devices created an opportunity for implementation of PA devices that can be used for non destructive testing in industry. Second part of the article consists of set of examples of successful PA applications in power industry in Poland. The most spectacular of the examples was rotor discs blade root testing. In every case PA proved to be the real state-of-art testing technology due to reliability and precision of the results. These, presented examples were based only on the testing experiences of Westinghouse Modelpol Ltd.