Mexico has been affected by extreme events such as storms, hurricanes, floods, and wildfires in the past ten years. In this paper, we will attempt to respond to the following questions: What are the climate change effects on the architectural heritage of Maya housing, and what are the adaptation and resilience practices of Maya housing and its environment. Maya houses have major climate variability adaptation potential. The building of a Maya home is conducted without architects, but with the intensive labor required for the planning, organization, technology and systematic knowledge of the climate on the part of the various artisans involved. These efforts, which we can observe to this day, implied invention, innovation and adaptation, as well as the oral transmission of knowledge for locating and orienting the home, preparing the terrain, seeking out and preparing construction materials, the actual work of building the house and conducting the related construction rituals. There exist various forms of adaptation, among them the form, design, materials and technology used. Here we review the housing’s adaptation and resilience to floods, and both water management and control. The principal objective of this text is to evaluate the adaptative and resilient processes of Maya housing to the effects of climate change, considering the principal criteria / indicators that might affect the habitat’s internal environment, its constructive structure, the materials and the inhabitant’s comfort, but without changing the Maya house’s basic design patterns.
PL
W ciągu ostatnich dziesięciu lat Meksyk został dotknięty przez klęski żywiołowe, takie jak burze, huragany, powodzie i pożary. W niniejszym artykule postaramy się odpowiedzieć na następujące pytania: jakie są skutki zmian klimatycznych dla dziedzictwa architektonicznego domów Majów oraz jakie są praktyki adaptacyjne i odpornościowe domów Majów i ich otoczenia? Domy Majów mają duży potencjał adaptacji do zmienności klimatu. Budowa domu Majów odbywa się bez udziału architektów, ale przez intensywną pracę wymaganą do planowania, organizacji, technologii i systematycznej wiedzy o klimacie ze strony różnych zaangażowanych rzemieślników. Te wysiłki, które możemy obserwować do dziś, wiązały się z inwencją, innowacją i adaptacją, a także z ustnym przekazem wiedzy na temat lokalizacji i orientacji domu, przygotowania terenu, poszukiwania i przygotowania materiałów budowlanych, samej pracy nad budową domu i przeprowadzania związanych z nią rytuałów budowlanych. Istnieją różne formy adaptacji, a wśród nich forma, konstrukcja, materiały i technologia. W tym artykule dokonujemy przeglądu adaptacji i odporności budynków mieszkalnych na powodzie, a także badamy gospodarkę wodną i jej kontrolę. Głównym celem tego artykułu jest ocena procesów adaptacyjnych i odporności budynków mieszkalnych Majów na skutki zmian klimatycznych, z uwzględnieniem głównych kryteriów/wskaźników, które mogą mieć wpływ na środowisko wewnętrzne budynku, jego strukturę konstrukcyjną, materiały i komfort mieszkańców, ale bez zmiany podstawowych wzorców projektowych domów Majów.
Kultura Majów pozostawiła po sobie liczne przekazy ikonograficzne w postaci scen figuratywnych najczęściej znajdujących się na naczyniach ceramicznych, które mogą posłużyć do rekonstrukcji zjawisk starożytnego życia społecznego. Jednym z fenomenów zwykle wzbudzających wyjątkowe zainteresowanie zarówno naukowców, jak i szerokiej publiczności są niektóre praktyki kulturowe Majów, odbierane jako przekraczające normy kulturowe współczesności. W artykule zostaną omówione dwa przykłady takich zjawisk. Pierwszym będą sceny figuralne prezentujące libacyjne praktyki doodbytniczej konsumpcji alkoholu oraz zwróconej treści żołądkowej. Drugim – scena humorystyczna zawierająca seksualizmy i wulgaryzmy w inskrypcji na naczyniu ceramicznym. Należy zwrócić uwagę, że szczególne traktowanie majańskich praktyk libacyjnych przez dzisiejszych odbiorców wynika z rektofobicznych i emetofobicznych awersji znanych w zachodniej kulturze, oraz na to, że nie wszystkie aspekty rdzennej amerindiańskiej seksualności i obsceniczności są przez nas dobrze rozumiane, chociaż zdaniem części badaczy Majowie znali i lubili „niegrzeczne” żarty.
EN
The Maya culture left behind numerous examples of iconographic sources in the forms of figural representations and textual inscriptions on ceramic artifacts. Among those which strike most interest, both for the scientific community and the general public, are the ones which are perceived to be transgressing contemporary cultural norms. This article is going to discuss two such phenomena: the fi gural representations of the ritual applications of enemas consisting of alcohol and vomit, and the vulgar and sexually implicit inscriptions on ceramics. It has to be noted, however, that this special treatment of Maya libation rituals stems from the rectophobic and emetophobic attitudes of the Western culture. Furthermore, not all aspects of indigenous Native American sexuality and obscenity are thoroughly understood, though some researchers claim that the Maya knew and enjoyed dirty humor.
Artykuł opisuje rolę zabytków ceramicznych w badaniach nad starożytną kulturą Majów. Zaprezentowano wybrane zagadnienia z literatury, które pokazują przykłady problemów związanych z charakterystyką takiego materiału, jak i zagrożenia płynące z masowego zjawiska wykopalisk rabunkowych w regionie. Ceramika Majów jest ważnym źródłem materiału ikonograficznego i epigraficznego, ale w połączeniu z badaniami archeologicznymi możliwe są zupełnie nowe jej interpretacje. Doniesienia literaturowe prezentują przydatność metod archeologicznych i prac terenowych w zrozumieniu takich zagadnień, jak datowanie ceramiki i kwestie oryginalnego pochodzenia tradycji ceramicznej.
EN
The article introduces the role of ceramic artifacts in the understanding of ancient Maya culture. The article reviews the state of research, presents selected key studies that exemplify specific issues related to the characteristics of such material, as well as shows how the phenomenon of looting ceramics influences on Maya culture studies. Maya ceramics are presented as an important source of iconographic and epigraphic materials. The importance of archaeological information is stressed, and it is presented how archaeology can co-operate with epigraphy to produce new knowledge. Other examples showcase how archaeological field work and methods are crucial for the correct understanding of ceramic chronology and the issues of provenance.
W artykule opisano ceramikę Majów pochodzącą z okresu klasycznego (ok. 250-900 n.e.). W tym czasie rzemieślnicy tworzyli jedne z najciekawszych przykładów ceramicznego rękodzieła w prekolumbijskiej Ameryce. W artykule poruszono kwestie związane z wytwarzaniem oraz ozdabianiem naczyń. Uwagę zwrócono również na sceny namalowane na naczyniach, w których ukazano przedstawienia dotyczące społeczeństwa Majów oraz wierzeń obecnych w tej kulturze. Opisano także zastosowanie naczyń ceramicznych, które służyły w codziennym życiu, także jako dary grobowe.
EN
In the article the Maya ceramics of the Classic period (approximately A.D. 250-900) are described. During this time, the craftsmen of that people created some of the most interesting examples of ceramic crafts in pre-Columbian America. The article discusses the issues associated with the production of vessels and their decorating. Considerable attention was also paid to the scenes painted on vessels where many themes concerning Mayan society and beliefs are shown. Also described is the use of ceramic vessels that served both in everyday life and as the grave goods.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.