Tekst opowiada o historii działalności wytwórni fajansu w Lubartowie. Fajansarnia została założona przez Henryka Łubieńskiego, wiceprezesa Banku Polskiego, który w 1839 r. nabył dobra lubartowskie. Wraz ze swoim bratankiem Pawłem Łubieńskim założył Fabrykę wyrobów fajansowych, terrolitowych, porcelanowych i glinianych w Lubartowie. Mimo że wytwórnia działała jedynie 10 lat, między rokiem 1840, a 1850, jej działalność była bardzo różnorodna. Wśród zachowanych w zbiorach muzealnych przykładów znajduje się kilkadziesiąt naczyń użytkowych zdobionych prostą rytowaną dekoracją, naczyń szkliwionych z dekoracją reliefową, szkliwionych pokrytych kwiatową dekoracją malarską oraz naczyń terralitowych, czyli pokrytych lakierem na zimno. To właśnie naczynia terralitowe wyróżniały lubartowską wytwórnię spośród innych działających w tym czasie.
EN
The article is about the history and production of the faience factory in Lubartów. The workshop was established by Henryk Łubieński, vice-president of Bank Polski, who purchased the Lubartów estate in 1839. Together with his nephew Paweł Łubieński, he founded the Factory of faience, terrolite, porcelain and clay products in Lubartów. Although the factory has operated for only 10 years, between 1840 and 1850, its production was very diversified. Among the dozens of examples preserved in museum collections, there are several dozen examples of utility vessels decorated with simple engraved decorations, glazed dishes with relief decorations, glazed vessels covered with floral painting decorations, and terralite vessels, i.e. covered with cold varnish. Terralite vessels distinguished the Lubartów factory among others operating at that time.
Przedstawiono problemy związane z adaptacją zabytkowego budynku hali targowej z I połowy XX w. na Lubartowski Ośrodek Kultury, w szczególności dotyczące rozwiązań funkcjonalnych, budowlanych i konstrukcyjnych. Scharakteryzowano projekt konstrukcyjny i wytyczne konserwatora zabytków w odniesieniu do adaptacji hali targowej do nowej funkcji użytkowej.
EN
The paper presents the design problems of the adaptation of historic building of the market hall from the first half of the 20th century to the Lubartów Cultural Center, in particular regarding functional, construction and structural solutions. It contains the structural design and conservation requirements.
Lubelszczyzna to rejon, gdzie od wieków mieszały się wyznania, narodowości i kultury. Również dziś – jako teren pogranicza – jest miejscem barwnym i tolerancyjnym. Wielokulturowe dziedzictwo tego regionu jest zarazem jego szansą i obciążeniem – doskonale widać to na przykładzie dwóch miast: słynnego Zamościa i mniej znanego Lubartowa. Różni je geneza powstania, wielkość i popularność, łączy wielokulturowy charakter i cenne historyczne dziedzictwo, a także burzliwe dzieje.
EN
Lubelszczyzna is a region where religions, nationalities and cultures have been mixing for ages. Today, the region – being the Borderland area – is also a diverse place full of tolerance. Multicultural heritage of the region is, both, its chance and burden – it can be clearly seen on the examples of two cities: famous Zamość and less known Lubartów. They differ as far as their origin, size and popularity are considered, yet they are linked via multicultural character and precious historic heritage, as well as their tempestuous history.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Oranżerie należą do obiektów użytkowych, towarzyszących założeniom rezydencjonalnym. Kresem ich funkcjonowania w Rzeczypospolitej był Dekret o reformie rolnej z roku 1944 akceptowany przez Józefa Stalina. Na jego mocy majątki ziemskie zostały rozparcelowane, a poszczególne obiekty adaptowane na różnorakie funkcję. Wiązało się to często z ich dewastacją. Jednak prawdziwym kresem ich istnienia okazał się czas wolnej Polski – dwudziestolecie kapitalizmu. Powyższy problem został opisany przez autorki na przykładzie historii pomarańczarni w założeniu pałacowo-parkowym w Lubartowie.
EN
Conservatories are utilitarian objects, accompanying the residentional foundation. The Decree on Land Reforms of 1944, signed by Joseph Stalin was the end of their functioning in Poland. Mansions have been parceled out and individual buildings were adapted to a variety of functions. It was associated frequently with their devastation. But the real end to their existence was a period of two decades of capitalism. This problem was described by the author on the example of orangery in Lubartów.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In the 16th century Polish lands underwent a period of intesive urbanization. The process generally involved founding towns on private lands owned by distinguished magnate families. One of them wasthe family of Firlejs. The Firlejs arranged setting upurban centves on their estates. The centres were located according to certain rational economic rules. They were settled on their lands surrounded by villages that were alco their property. These towns served as administrative and economic centers for surrounding estates and also performed a residential function. Among such centres that came into, being owing to the Firlejs were Janowiec, Lubartów, Markuszów, Czemierniki, Baranów, Radomy?l Wielki, Firlej, Firlejów Lwowski, Serock, Kozienice. These private owned urban centers ware established for the sake of profit. They were as source of considerable income for their owners. Apart from building towns, the Firlejs were intensely involved with economy and management of their estates. They erected grand residential castels founded churches and developed education system (Arian grammar school, Calvinist grammar school). They employed the best artist like Santii Gucii, Jan maria Padowano and Filip Canavessi. The majority of the towns built by the Firlejs were to be open to the public as the purpose of their existence was to profit from organizing fains and markets. It took the urban layont of these economic centers a fairy long time to shape. These structures followed the pattern of crossing the whole spatial arrangement with two axes of streets. The stresst intersected in the middle of the squerre - shaped or aprosimalety squere - shaped market place. There was a town hall most frequently erected at the interection of the axes. The great majority of these towns, apart from Lubartów, have never grown to became lange centers.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.