W pracy przedstawiono analizę warunków termiczno-tlenowych Jeziora Charzykowskiego w latach 2014-2016 w okresie od maja do sierpnia. Pomiary prowadzono raz w miesiącu, w punktach reprezentujących trzy odmienne baseny w misie badanego jeziora. Wyniki pomiaru temperatury i zawartości tlenu rozpuszczonego w wodzie rejestrowano co 1m od powierzchni do dna w najgłębszym miejscu każdego basenu. Poddano analizie zmiany temperatury i zawartości tlenu rozpuszczonego w każdym z reprezentatywnych punktów pomiarowych dla poszczególnych plos jeziora. Wykazano, że deficyt tlenu rozpuszczonego w wodzie warstw naddennych występuje już na początku okresu stagnacji letniej, a w jego szczycie (sierpień) strefa beztlenowa obejmuje hypolimnion i część metalimnionu. Potwierdzono hipotezę zakładającą, że miąższość warstw termicznych jest zróżnicowana w obrębie misy jeziornej. Wykazano także, że krzywa zawartości tlenu w punktach reprezentatywnych, we wszystkich latach w których prowadzono badania, ewoluuje do postaci klinogrady w szczycie stagnacji letniej, gdzie stężenie tlenu rozpuszczonego maleje wraz z głębokością.
EN
This paper presents an analysis of thermal and oxygen conditions of the Charzykowskie Lake in the years 2014-2016 in the period from May to August. The measurements were carried out once a month, at points representing three different basins in the lake, and the temperatures and oxygen content dissolved in the water were recorded every 1m from the surface to the bottom at the deepest point of each basin. The changes in temperatures and content of dissolved oxygen were analysed in each of the representative measurement points for particular parts of the lake. It has been shown that the deficit of oxygen dissolved in the bottom layers of the water starts occurring by the beginning of the summer stagnation period, whereas at its peak (August) the anaerobic zone includes hypolimnion and part of the metalimnion. The hypothesis that the thickness of the thermal layers varies within the lake basin was confirmed. It was also shown that the oxygen content curve at representative points, in all years of research, evolves to the form of a clinograde at the peak of summer stagnation, where the concentration of dissolved oxygen decreases with the depth.
Metoda oceny funkcjonalności stref brzegowych jezior (SFI) jest stosunkowo nowa i dotyczy ogólnego stanu środowiska jeziornego wokół strefy brzegowej. Zastosowany w niej wskaźnik jest łatwy do zbadania i w przyszłości może stanowić narzędzie wspierające zrównoważone planowanie i zarządzanie. Opracowana została we Włoszech, a następnie testowana w Chile oraz kilku krajach Europy. Pierwsze próby adaptacji wskaźnika w Polsce prowadzono na Jeziorze Charzykowskim w ramach projektu EULAKES.
EN
The Shorezone Functionality Index (SFI) method is relatively new and refers to the general state of the lake environment along the coastline. The index it uses is easy to examine and it may become a tool supporting sustainable planning and management. The method was elaborated in Italy and then tested in Chile and in several European countries. First index adaptation tests in Poland were carried out on the Charzykowskie Lake, under the EULAKES project.
Przeanalizowano przemiany środowiska wodnego i roślinności Jeziora Charzykowskiego w latach 1947-2006 na tle zróżnicowanej dostawy zanieczyszczeń. W 1947 r., czyli w okresie sprzed zanieczyszczenia jeziora stężenie ortofosforanów wyniosło 0,08 mg/dm3. W kolejnych latach następował wzrost koncentracji ortofosforanów, aż do rekordowo wysokiego poziomu 0,48 mg/dm3 w 1992 r. Po tym okresie zaobserwowano spadek koncentracji fosforu, który wiąże się z uruchomieniem oczyszczalni ścieków. Na tle oddziaływań antropogenicznych zaobserwowano zmiany w strukturze roślinności podwodnej. Istotną rolę w tym pełnią ramienice Characeae. Przed okresem intensywnego obciążenia zbiornika biogenami (1947 r.) stwierdzono obecność 2 gatunków ramienic: Chora fragilis i Nitellopsis obtusa, w fazie "szczytu eutrofizacji" (łata 70-90. XX w.) ramienice całkowicie ustąpiły, natomiast roślinność podwodna zmniejszyła pionowy zasięg z 6 m do 3 m. Badania przeprowadzone w 2006 r. wykazały niskie stężenia fosforu całkowitego oraz obecność skupisk C. fragilis. Przeważały skupiska kilkugatunkowe, nie zaobserwowano rozległych łąk ramienic. Rekolonizacja C. fragilis jest pierwszym, wyraźnym biologicznym symptomem poprawy warunków środowiska. Utrzymanie niskiego poziomu azotu, fosforu oraz dobrych warunków świetlnych może w najbliższym czasie spowodować pojawienie się innych gatunków ramienic oraz wzrost ich frekwencji i biomasy w litoralu.
EN
Transformations in the water environment and vegetation of Lake Charzykowskie over the years 1947-2006 were analysed against the variations in the pollution supply. In 1947, so prior to the lake pollution, the concentration of orthophosphate was 0.08 mgPO4/dm3. In subsequent years, the concentration of this element increased to reach a record high of 0.48 mgPO4/dm3 in 1992. After this year a decrease in the concentration of phosphate phosphorus was observed as a direct consequence of starting the operation of a waste purification plant. On a background of different anthropogenic interactions, changes were noted in the structure of the submerged vegetation. in particular in the contribution of stoneworts/Characeae. Prior to the period of the intense loading of the lake with biogenes. in the lake vegetation only two stonewort species were met Chara fragilis (= Ch, globularis Thuillier) and Nitellopsis obtusa, at the peak of eutrophisation stoneworts totally withdrew, while the submerged vegetation reduced the vertical range from 6 m to 3 m. Investigation performed in 2006 revealed the presence of Cbarafragilis clusters. Recolonisation of C. fragilis is the first clear biological symptom of improvement in the environmental conditions. It is expected that on prolonged maintenance of low levels of nitrogen and phosphorus as well as good light conditions, other stonewort species can appear, their frequency and biomass in the littoral can increase.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.