Kolekcja szkła Muzeum Narodowego w Krakowie to zbiór różnorodny, kształtowany przez dary i w mniejszym stopniu zakupy czynione od końca XIX wieku po czasy współczesne. Dzięki wybitnym kolekcjonerom i w mniejszym stopniu zakupom, zasób ten jest jednym z bogatszych w naszym kraju, gromadząc przykłady szkła środkowoeuropejskiego od końca XVII wieku. W kontekście zbiorów muzealnych z Wrocławia, Jeleniej Góry, Warszawy czy Tarnowa, reprezentacja XVIII wiecznych śląskich szkieł barokowych w zbiorach Muzeum wypada skromnie. Tworzą ją cztery zabytki: kielich z nakrywą i portretem Augusta III z kolekcji Stanisława Ursyn-Rusieckiego, kielich z unikatowym wierszem w języku polskim oraz dwa przykłady szkieł z dekoracją heraldyczną i rodzajową. Przegląd kolekcji wskazuje na brak determinacji w zabieganiu o zakupy zabytków pochodzących z warsztatów funkcjonujących na Śląsku w XVIII wieku. Priorytety związane z uzupełnianiem zbioru pozostawiały szkło śląskie w dalszej kolejności, faworyzując pozyskiwanie przykładów szkła z terenu Rzeczypospolitej w jej historycznych granicach. Niemniej, ze względu na wyjątkowość posiadanych zabytków warto zwrócić uwagę na zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie również w kontekście szkła barokowego pochodzącego ze Śląska.
EN
The glasswork collection of the National Museum in Krakow is highly varied, shaped by donations and to a lesser degree by purchases undertaken beginning at the end of the 19th century and continuing until today. Thanks to the work of outstanding collectors and also to the purchases made, this forms one of the richest collections in the country of examples of Central European glasswork dating from the late 17th century. When compared to the museum collections in Wrocław, Jelenia Góra, Warsaw and Tarnów, the representation of 18th century Silesian Baroque glasswork in the NMK collection is rather modest. It comprises four historic pieces; a covered chalice with a portrait of King Augustus III from the collection of Stanisław Ursyn-Rusiecki, a chalice with a one-of-a-kind inscription in Polish, and two examples of glasswork with heraldic and genre scene decoration. A review of the collection suggests very little determination when it comes to pursuing purchases of historic glasswork originating in workshops operating in Silesia during the 18th century. Priorities set in purchasing policies for the collection neglected Silesian glasswork, favouring instead glasswork originating from within the historic borders of the Polish Republic. However, due to the exceptional quality of the works already included in the collection, it is well worth taking the collection of the NMK into consideration in the context of Silesian Baroque glasswork.
The intramontane basin of Jelenia Góra in the West Sudetes (SW Poland) is located adjacent to the Karkonosze Mountains, recently proclaimed as a national geopark. Although formally not included into the geopark, geological history and geomorphology allow to consider the basin as a logical complement of the Karkonosze Geopark. More than 20 easily accessible localities are potential geosites, illustrating the history of magma emplacement, lithological and structural diversity of granite, Cenozoic volcanism, evolution of denudational granite relief, the history of Pleistocene inland glaciation and human - geoheritage interactions, which culminated in the development of landscape parks in the 19th century. Geosites in the Jelenia Góra Basin do not duplicate those in the Karkonosze Mountains, but tell different chaptersfrom the long-term geological evolution of the West Sudete.
Możliwości budowy dużego ujęcia wód podziemnych w Sudetach ograniczają się do obszarów wystąpień utworów kredy górnej i struktur wodonośnych typu dolin kopalnych. Położona w Sudetach Zachodnich Kotlina Jeleniogórska stanowi duże obniżenie śródgórskie, wypełnione niewielkiej miąższości (rzadko przekraczającymi 20 m) osadami czwartorzędowymi, zalegającymi w większości na granitowym podłożu. Wody podziemne występują tu w spękanych utworach krystalicznych podłoża i piaszczysto-żwirowych osadach wypełniających dna dolin głównych rzek. Na północny-wschód od kotliny w rejonie Jeżowa Sudeckiego występuje dolina kopalna Bobru o miąższości utworów wodonośnych do 20 m. Określone na podstawie badań modelowych zasoby wód podziemnych czwartorzędowego piętra wodonośnego są wystarczające do zaopatrzenia mieszkańców Kotliny Jeleniogórskiej, wymagałoby to jednak ujęcia ponad 70% ich ilości. Dlatego lepszym rozwiązaniem jest możliwość ujęcia wód podziemnych za pomocą trzech skupionych na niedużej powierzchni, kilkuotworowych ujęć o wydajnościach 2,0–3,5 tys. m3/d, które pokryją około 50% zapotrzebowania na wodę. Dalsze 50% można zyskać małymi ujęciami, 1–2 otworowymi, pracującymi z niewielkimi wydajnościami.
EN
Possibilities of building a large groundwater intake in the Sudetes are limited to the areas of Upper Cretaceous rocks occurrence and to the water-bearing structures as buried valleys. Jelenia Góra Basin, located in Western Sudetes, belongs to morphological depressions formed in bedrock composed mainly by granites and filled by thin (rarely exceeding 20 m) of Quaternary deposits. Groundwaters occur in fractured hard rocks of basement and sandy-gravel sediments of main rivers valleys. The highest water-bearing deposits, up to 20 m thick, are noticed in buried valley of the Bóbr River in the vicinity of Jeżów Sudecki, located north-east to Jelenia Góra Basin. Groundwater resources of Quaternary aquifer, based on numerical modelling, are sufficient to supply the Jelenia Góra Basin inhabitants. However, this approach would require more than 70% of their amount. Therefore, the better sollution is construction of groundwater intake consisting of three concentrated in a small place, few wells intakes with discharge of 2000–3500 m3/d, that will cover about 50% of water demand. Another 50% is possible to have using small 1–2 wells intakes with small discharge.
W artykule przedstawiono pionową strefowość hydrogeologiczną występującą w granicie karkonoskim w obrębie Kotliny Jeleniogórskiej. Znaczne zróżnicowanie stopnia spękania masywu krystalicznego determinuje jego zmienną wodonośność. W profilu pionowym granitu, rozpoznanym do głębokości 2 km, stwierdzono szereg stref wodonośnych o zróżnicowanej wydajności, osiągającej niekiedy ponad 100 m3/h, różnym składzie chemicznym i temperaturze wody dochodzącej w głębszych partiach masywu do 97,7°C. W centralnych partiach Kotliny Jeleniogórskiej granica pomiędzy wodami zwykłymi a termalnymi występuje na głębokości około 300 m.
EN
The paper presents the vertical hydrogeological zoning in the Karkonosze granite in the Jelenia Góra Basin. Significant fissuring of hard rocks determines their variable water-bearing capacity. Many water-bearing zones with different discharge rates (sometimes above 100 m3/h), chemical composition and temperature of water reaching 97.7°C were identified to the depth of 2 km. In the central part of the Jelenia Góra Basin the boundary between fresh and thermal waters occurs at the depth of 300 m.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.