The abandoned Klecza–Radomice gold mining area in the Kaczawskie Mountains is prospective for new occurrences of vein-type gold deposits. Research of sulphide ore samples from old mining wastes confirmed a rich gold abundance in this area. Chemical bulk-rock analyses proved a high content of gold (up to 60 ppm Au) and a common occurrence of microscopic gold (mainly electrum). The application of geophysical VLF surveys showed a number of linear anomalies indicating the possibility of the emergence of new ore veins between the areas of former mining exploitation. This area is very promising for gold prospecting and should be the subject of further geophysical research using the induced polarization method (IP), and verified by shallow prospecting drillings. Execution of this type of comprehensive exploration and research work would open a completely new stage of prospecting for primary gold deposits in the Sudetes.
Obszar Geoparku Kraina Wygasłych Wulkanów obejmuje część górską (sudecką) i przedgórską. W granicach geoparku znajdują się część Gór Kaczawskich, mających cechy gór niskich oraz część Pogórza Kaczawskiego. Mimo niewielkich wysokości bezwzględnych, rzeźba terenu jest różnorodna pod względem morfologicznym i genetycznym, a zróżnicowanie w dużej mierze nawiązuje do złożonej budowy geologicznej obszaru. Wyróżniające się zespoły form to wzniesienia i grzbiety twardzielcowe, zbudowane ze skał wulkanicznych wieku permskiego i kenozoicznego oraz elementy rzeźby krawędziowej (kuesty) rozwiniętej na permskich i mezozoicznych skałach osadowych. Wśród wzniesień zbudowanych z bazaltów część ma charakter neków. Do odpornościowego zróżnicowania podłoża nawiązują także przełomy rzeczne. Georóżnorodność obszaru uzupełniają formy skałkowe i odziedziczone formy środowiska peryglacjalnego, osuwiska, formy krasowe, przełomy rzeczne związane z reorganizacją sieci odwodnienia po zaniku lądolodu skandynawskiego oraz formy antropogeniczne, głównie związane z działalnością górniczą. Liczne miejsca wyróżniające się pod względem rzeźby mają charakter geostanowisk i są zagospodarowane geoturystycznie lub planowane do takiego zagospodarowania w przyszłości.
EN
The area of Land of Extinct Volcanoes Geopark can be divided into a mountainous (located in the Sudetes Mountains) and a fore-mountain part. Within the former are the low-altitude range of the Kaczawskie Mountains and the hilly land of the Kaczawskie Foothills. Despite their low altitude, morphology is very diverse in terms of both appearance and origin, reflecting to a large extent the complex geological structure of the region. The most distinctive landforms include lithologically-controlled hills and ridges built of Permian and Cenozoic volcanic rocks, as well as cuesta landforms developed on Permian and Mesozoic sedimentary rocks. Among basaltic hills many are necks. Variable rock resistance is also reflected by the occurrence of fluvial gorges. Further components of regional geodiversity are tors and crags, inherited periglacial landforms, landslides, karst phenomena, water gaps caused by drainage reorganization during Scandinavian ice-sheet decay, and anthropic landforms caused by mining activities. Numerous localities of geomorphological significance may play a role of geosites and are either already developed as local geotourist destinations or planned to be developed in the future.
Ocena atrakcyjności doliny Kaczawy, na wyszczególnionym odcinku, wykazała dużą zmienność przypisanych punktom ocen w zależności od mezoregionu geograficznego. Na obszarze mezoregionu Gór Kaczawskich, na zwiększoną atrakcyjność krajobrazu ogromny wpływ można było przypisać urozmaiconej w wielu miejscach rzeźbie terenu, ukazującej się między innymi w postaci ciekawych form geomorfologiczno-geologicznych. W miarę posuwania się wyznaczoną trasą w kierunku północnym, czyli w stronę mezoregionu Pogórza Kaczawskiego i bezpośrednio na nim, główne elementy krajobrazu, które decydowały o jego atrakcyjności związane były przede wszystkim z elementami środowiska antropogenicznego. Metoda, którą posłużono się w celu przeprowadzenia atrakcyjności krajobrazu to metoda krzywej wrażeń Wejcherta. Za najbardziej interesujące fragmenty doliny uznano: Jezioro Kaczorowskie, Górę Miłek i Połom, centrum Świerzawy, Kościół Romański w Świerzawie oraz odsłonięcie porfirów „Organy Wielisławskie” w Sędziszowej.
EN
Evaluation of the attractiveness of Kaczawa valley on the specified episode showed high volatility ratings are assigned points based on geographic mesoregion. In the area of mesoregion Kaczawskie Mountains, the increased attractiveness of the landscape biggest impact could be attributed varied in many places in the terrain relief, showing up among interesting geological and geomorphological forms. As the advance of the designated route to the north, that is, toward the mesoregion Kaczawa Foothills and directly on it, elements of the landscape, which decided about his attractiveness were associated primarily with elements of anthropogenic environment. The method which was used to carry out the attractiveness of the landscape is a method of curve Wejchert experience. The most interesting parts of the valley were: The Kaczorowskie lake, mount Miłek and Połom center of Świerzawa, Romanesque church in Swierzawa and the unveiling of porfires “Wielislaw Organ”.
The area around the town of Wojcieszów (Kaczawskie Mts., SW Poland) is characterized by high geotourism attractiveness, although its abiotic elements remain underrated. This paper presents the variety of potential geotourist attractions inventoried in the study area and a proposal of information boards. Seventy potential geotourist attraction have been recognized. They represent different types of objects such as tors, quarries, caves, lime kilns, remnants of the past metalliferous mining (shafts, drifts, bings), stone-made buildings, gravel-sand pits, view points, springs, anthropogenic lake, river channel, erratic boulders. The geosites were grouped into five clusters, in the vicinity of six settlements (Radzimowice, Mysłów and Kaczorów, Wojcieszów, Dobków, Podgórki). Their spatial distribution was presented on the map.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł prezentuje położenie, cechy petrograficzne oraz wstępne dane geochemiczne lamprofiru (w odmianie kersantytowej) z rejonu Żeleźniaka w Górach Kaczawskich (Sudety Zachodnie). Występujące na tym obszarze żyły kersantytu przecinają magmową intruzję o charakterze hipabysalnym. Skały budujące intruzję występują w sekwencji wulkanitów (ryolity, ryodacyty, trachyandezyty) i brekcji diatremowej w jej stropowej części, po granitoidy w spągu. Kersantyt reprezentuje dwie odmiany: o strukturze porfirowej i równoziarnistej. Skład mineralny obu odmian jest zbliżony i budują go głównie: plagioklazy, biotyt (flogopit?), kalcyt, minerały nieprzezroczyste, pseudomorfozy minerałów ilastych po oliwinach i piroksenach. Skład chemiczny plagioklazów i piroksenów z kersantytu jest tożsamy ze składem chemicznym tych samych minerałów stanowiących spoiwo brekcji diatremowych i odsłaniających się w stropie intruzji. Przypuszczalnie magma kersantytowa, przemieszczając się ku powierzchni, scementowała pokruszone fragmenty wulkanitów, znajdujące się w kominie wulkanicznym. Wstępne dane geochemiczne składu skał kersantytowych wskazują na wyraźną kontaminację magmy płaszczowej, materiałem skorupowym.
EN
This paper aims to present the position and petrological properties of lamprophires (kersantite) from the Żeleźniak area in the Kaczawa Mountains (Western Sudetes). The numerous kersantitic veins had intersected the hypabyssal (with a gradual passage from volcanites to granitoides) intrusion, which is found here. The intrusion consists of various igneous rocks: granitoides on the deeper level of intrusion, and rhyolites, rhyoda-cites, trachyandesites and diatermie breccia - in its upper part. The kersantites represent two kinds of structures: the porphiritic and the equigranular one. Both of these rocks types consist mostly of: plagioclase, biotite (flogophite?), calcite, opaque minerals and entire or partly pseudomorphs of clay minerals after olivines and pyroksenes. Some kinds of kersantite contain enclaves of bow-tie spherulites. The chemical composition of minerals, separated from lamprophires (first of all plagioclases and pyroksenes) show resemblance to the chemical composition of cement from the diatermie breccia. Probably the melted kersantite stuff was rising up to the surface and cementing the crushed blocks of igneous rocks (rhyolites) present in the volcanic vent. Preliminary geochemical data of kersantite rocks show the mantel origin of its protolith at the same time being significantly contaminated with crustal material.
Detailed characteristic of the Au-bearing arsenic-polymetallic deposits and a few prospects of the hydrothermal quartz-sulphide vein type from the Kaczawa Mountains are presented. The most important are the gold mineralization in Radzimowice which is classified as the transition from the porphyry to the epithermal type and in Klecza-Radomice described as the orogenic type. Auriferous mineralization is structurally controlled and hosted mainly by cataclased sericite-graphite schists from Pilchowice and Bolków units, which constitute the Paleozoic Kaczawa Metamorphic Complex. The fractured axial planes of F2 open asymmetric folds built of graphite schist, and second-order fault structures of major W-E and NE–SW directions played significant role as structural and geochemical traps for migrating mineralized hydrothermal fluids. Gold mineralization post-dates the regional metamorphism of host rocks (greenschist facies), main phases of Variscan orogenic deformations (D1 and D2), and emplacement of the late Variscan igneous rock suites (ca. 320 Ma). Gold mineralization processes developed in the Kaczawa Mountains are comparable with gold formation stages in the European Variscan Belt (Au1 to Au4) during the time period from ca. 350 to 240 Ma, which were distinguished by the author. However, in the Kaczawa Mountains the Au1 stage connected with the emplacement of syn-collisional granite (Tournaisian) has not been recognised yet. In the Kaczawa Mountains gold formation stages from Au2 to Au3 were connected with geodynamic transition from the post-collisional to the within-plate setting. Gold mineralization implies a change from mesothermal to epithermal conditions of Au precipitation after post-collisional granite emplacement and development post-magmatic processes, followed by orogenic uplift, deep fracturing, development of grabens (upper Namurian-Stephanian) and sub- and volcanic activity (Autunian). The first stage of ore precipitation in the coarse quartz veins were Fe-As sulphides (ca. 317 Ma) with submicroscopic gold. This mineralization was brecciated and cemented by the epithermal quartz-carbonate-base metal sulphide (ca. 294–280 Ma) - microscopic gold and locally also by Bi-Te mineral association. Younger stages of the low temperature hydrothermal types are of minor importance and are represent by chalcedony-kaolinite-pyrite/marcasite-gold association connected with volcanic processes in Autunian and by chalcedony-hematite-calcite-gold (Au4) association precipitated later during the post-Variscan basin formations (Upper Permian-Triassic and ?Cretaceous). Mineralogical and geochemical features of ores, sulphur and oxygen isotopes, fluid inclusion data, and Re-Os age determinations of gold-bearing sulphides are also given. The obtained results suggest that potential for additional gold resources exists in the abandoned mining sites in Radzimowice and Klecza-Radomice, as well as in other areas of the Kaczawa Mountains.
PL
Szczegółowo scharakteryzowano złoża oraz przejawy mineralizacji arsenowo-polimetalicznej ze złotem w hydrotermalnych żyłach kwarcowych, zalegających najczęściej w skataklazowanych serycytowo-grafitowych łupkach, zaliczanych do jednostki Pilchowic i Bolkowa, należących do paleozoicznych skał kaczawskiego kompleksu metamorficznego. Do najważniejszych zaliczono złotonośną mineralizację w Radzimowicach sklasyfikowaną jako typ przejściowy pomiędzy mineralizacją porfirową a hydrotermalną i mineralizację w Kleczy–Radomicach opisaną jako typ orogeniczny. Spękane powierzchnie osiowe otwartych, asymetrycznych fałdów (F2) w obrębie łupków grafitowych oraz spękania i uskoki o drugorzędnym znaczeniu i orientacji wzdłuż kierunku E–W i NE–SW odegrały doniosłą rolę jako strukturalne i geochemiczne pułapki dla migrujących roztworów hydrotermalnych. W Górach Kaczawskich złotonośna mineralizacja siarczkowa jest młodsza od procesów metamorficznych skał otaczających (facja zieleńcowa), głównych faz waryscyjskich deformacji orogenicznych (D1 i D2) i późno-waryscyjskich skał magmowych (ca. 320 Ma). Procesy mineralizacji złota w Górach Kaczawskich zostały porównane z wydzielonymi przez autora w europejskich waryscydach procesami tworzenia się złota od etapu Au1 do Au4 w czasie od około 350 do 240 mln lat. Przy czym w Górach Kaczawskich jak dotychczas nie rozpoznano etapu Au1 związanego z rozwojem granitów synkolizyjnych. Etapy od Au2 do Au3 były związane ze zmianą środowiska geotektonicznego od post-kolizyjnego do wewnątrz płytowego. Związane z tym było głębokie spękanie wynoszonego orogenu, utworzenie rowów tektonicznych (górny namur – stefan), rozwój procesów sub- i wulkanicznych (autun). Pierwszy etap mineralizacji rudnej w gruboziarnistym kwarcu reprezentują głównie siarczki As i Fe (wiek ok. 317 mln) zawierające złoto submikroskopowe. Mineralizacja ta, została skataklazowana i scementowana przez epitermalny kwarc-węglany-siarczki metali podstawowych (wiek 294–280 Ma) – złoto mikroskopowe i lokalnie także przez asocjacje minerałów Bi i Te. Młodsze etapy reprezentowane są przez niskotemperaturowe asocjacje hydrotermalne. Mają one mniejsze znaczenie i są reprezentowane przez asocjacje chalcedon-kaolinit-piryt/markasyt-złoto, których powstanie związane było z aktywnością wulkaniczną w autunie oraz asocjacje chalcedon-hematyt-kalcyt-złoto (Au4), powstałe w czasie formowania się post-waryscyjskich zbiorników sedymentacyjnych od górnego permu do triasu, a może nawet w kredzie. Ponadto szczegółowo scharakteryzowano pod względem mineralogicznym oraz geochemicznym złotonośne rudy siarczkowe. Przedstawiono również dane izotopowe siarki siarczkowej oraz rezultaty badań inkluzji fluidalnych oraz izotopów tlenu w kwarcu a także wyniki oznaczeń wieku metodą Re–Os na złotonośnych siarczkach. Uzyskane rezultaty wskazują na dodatkowe zasoby złota w opuszczonych rejonach górniczych Radzimowic i Kleczy–Radomic, jak również w innych rejonach Gór Kaczawskich.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Badania mikropaleontologiczne próbek ,,kwarcytów" z Tarczyna (Góry Kaczawskie) wykazały źle zachowane fragmenty flory oraz fauny szkieletowej. Wstępne wyniki oznaczeń mikropaleontologicznych wskazują, że metapsamity z tzw. " kwarcytów " Tarczyna są młodsze niż kambr.
EN
During the micropalaentological studies of "quartzites" occurring near Tarczyn village (Kaczawskie Mts.), the poorly preserved relics of organic matter resembling flora filaments and skeleton fragments have been ascertained first time. The preliminary results of micropalaeontological determinations indicate, that metapsamites included in Tarczyn "quartzite" Unit are younger than Cambrian.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W próbkach skal, należących do kompleksu kaczawskiego (zieleńcach, łupku grafitowym, metatrachicie i metadiabazie), stwierdzono obecność minerałów kruszcowych. Minerały kruszcowe są reprezentowane przez: piryt i hematyt a podrzędnie piryt framboidalny, chalkopiryt i chałkozyn-kowelin. Minerały te różniły się stopniem przeobrażenia, wykształceniem a także genezą.
EN
In samples of rocks ofKaczawa complex (greenstones, graphitic schist, metatrachyte and metadiabase) occur ore minerals. They are represented by: pyrite, hematite and subordinate framboid pyrite, chalcopyrite, chalcocite-covellite. These minerals differ in step alteration, shape and genesis.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono wyniki badań florystycznych z lat 1989-1997 w 15 kamieniołomach wapienia w Górach Kaczawskich, położonych głównie w okolicach Wojcieszowa, Rochowic i Grudna. Z 350 gatunków roślin naczyniowych wybrano około 90. Są to gatunki rzadko występujące w Sudetach (np. Cephalanthera rubra, Epipactis atrorubens), a nawet w Polsce (m.in. Gentianella amarella, Melica ciliata, Orobanche reticulata). Wśród nich zwraca uwagę duża liczba gatunków chronionych, liczne rosnące tu gatunki kserotermiczne klasy Festuco-Brometea, zajmujące suche i nasłonecznione siedliska oraz niektóre gatunki naskalne, łąkowe, zaroślowe i leśne. Z uwagi na wyjątkowy charakter szaty roślinnej kamieniołomów wapienia tego obszaru postuluje się ich prawną ochronę.
EN
The paper presents a detailed floristic analysis of 15 limestone quarries in the Kaczawskie Mts. near Wojcieszów, Rochowiec and Grudno, based on investigations led from 1989 to 1997. Ninety species were chosen from the total of 35- vascular plants growing in these quarries, and their distribution in investigated area was presented in tables. All these species are rare in the Sudety Mts. (e.g. Cephalanthera rubra, Epipactis atrurubens) or in Poland (Gentianella amarella, Melica ciliata, Orobanche reticulata); a large number of protected species is included (table 1). Localities of xerothermic taxa from the class Festuco-Brometea, growing in dry and sunny places typical of limestone quaries, as well as rocky, meadow shrub and forest plants are protected and rare species should be protected, e.g. in the form of nature reserves.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Kamieniołomy bazaltu w Górach Kaczawskich są elementem krajobrazu antropogenicznego. Obejmują one różne typy geochemiczne bazaltu. Typ eksploatacji bazaltu, rozmiar kamieniołomu, fizjografia i charakter geochemiczny to kryteria kierunku ich zagospodarowania.
EN
Basalt quarries in Kaczawa Mountains are the part of anthropogenic landscape. Manner of quarrying, physiography and geochemical properties are the criteria of mine site rehabilitation.
Drobnodyspersyjne domieszki substancji węglistej nadają krystalicznym kambryjskim wapieniom z Wojcieszowa ciemną, niekiedy czarną barwę. Szczeliny wypełnione jasnymi węglanami oraz strefy wybielonych wapieni przebiegają niezgodnie w stosunku do pierwotnego uwarstwienia wapieni. Wybielanie ciemnych wapieni polega na destrukcji rozproszonej w nich substancji węglistej. Pocesy wybielania zachodziły epizodycznie pod wpływem działania głębinowych wód hydrotermalnych niosących m. in. bardzo silne utleniacze powstające w wyniku radiolizy wody.
EN
Fine-dispersed admixtures of coal substance caused dark, at places even black colour of the Cambrian crystalline limestones from Wojcieszów. On the other hand, fissures in these limestones were filled by light-coloured carbonates and zones of bleached rock extended discordantly with respect to the primordial bedding of the limestones. Bleaching of the dark limestones were caused by reduction of the dispersed coal-type substance. The bleaching process developed incidentally due to an activity of the deep hydrothermal waters carrying very strong oxidisers that formed by radiolysis of water.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.