Historyczne uwarunkowania i układy urbanizacyjne polskich aglomeracji przesądzają o istocie lokalności i zmonopolizowania rynku ciepła w Polsce. Stanu tego nie zmieniły dotychczasowe próby legislacyjnego zaprowadzenia nowego rynkowego ładu. Stworzyły one jedynie pozory spełnienia się ułudy, że niemożliwe jest jednak możliwe. O istnieniu monopolu na rynku ciepła decyduje bowiem nie tylko fakt centralnego dla aglomeracji źródła ciepła, lecz to czy ostateczny jego konsument (np. mieszkaniec spółdzielczego osiedla a nie tylko spółdzielnia mieszkaniowa) ma możliwość dostępu do ciepła na warunkach rynkowych. Ostateczny użytkownik (konsument) ciepła korzysta z niego bez specjalnych ograniczeń praw konsumenta, rozpatrując ten proces od strony technicznej, zaś w najbardziej dla niego istotnych sferach organizacyjnej, prawnej i finansowej jest obiektem monopolistycznych praktyk spółdzielni mieszkaniowych.
EN
Historical conditions and urbanization arrangements of Polish urbanized areas determine nature of localism and monopoly of the heat market in Poland. Current attempts to establish legislation for a new market order didn't change this state. They created only appearances of coming true delusions that impossible is however possible. About existence of monopoly on the heat market decides not only central heating system for urbanized area but also whether a consumer (e.g. the inhabitant of the cooperative estate rather than only a housing cooperative) has the possibility of the access to heat on market conditions. A final consumer uses heat without special consumer's law limits, from technical point of view but in the most important organizational, legal and financial spheres is the object of monopolistic activity of housing cooperatives.
Niezbędność uzyskiwania obniżki kosztów świadczenia usług transportowych jest powszechna u wszystkich przewoźników. W dobie rosnących cen ropy naftowej CNG staje się coraz bardziej atrakcyjny jako sposób osiągania obniżki kosztów. Z kolei rozwój sieci stacji CNG wymuszany przez lokalny transport przestawiający się na tę trakcję staje się czynnikiem wzrostu zainteresowania CNG także wśród użytkowników samochodów osobowych. Rodzi to konsekwencje dla rozwoju tego segmentu rynku paliw gazowych. Łatwość dostępu do istniejącej sieci gazowniczej pozwala z kolei lokalizować stacje w miejscach rodzącego się popytu na CNG. Dzieje się tak za sprawą sprzężenia zwrotnego typu: dostępność do stacji CNG wyzwala popyt na CNG, oraz rozwój i zagęszczanie się sieci zwiększa dostęp do CNG.
EN
It is essential for every forwarder to decrease the costs of provided services. In times where the prices of petrol are sky rocketing, CNG has become the most effective way of cutting a cost of energy. On the other hand the increasing number of CNG stations, which is achieved thanks to demand coming from the local transportation market, makes this product more and more popular among personal car users. This aspect influences the growth possibilities for the gas fuel market. The ease of access to existing gas infrastructure allows to locate CNG stations in places where the demand for CNG has been explored. It can be explained by so called feedback conjugation. The access to CNG stations generates the demand for CNG fuel. The development and increasing number of CNG stations chain makes easier to buy CNG - the access to this kind of fuel becomes common.
W kosztach eksploatacji autobusu miejskiego, podobnie jak i innych środków transportu, istotną rolę odgrywają koszty zużywanego paliwa. Koszty te mają tendencję wzrostową, co jest następstwem rosnących cen ropy naftowej. Zastosowanie trakcji alternatywnej, za którą uznaje się CNG, pozwala ograniczyć tę uciążliwość. Niniejsza wypowiedź jest próbą odpowiedzi na pytanie, czy korzyści uzyskane dzięki zmianie rodzaju paliwa są wystarczające, aby powodowały ekonomiczne zainteresowanie wykorzystaniem CNG jako alternatywnego paliwa w autobusowej komunikacji miejskiej.
EN
The costs of used fuel are very important in the exploitation costs of a city bus, as well as in other means of transport. These costs have a rising tendency, which is the result of growing costs of oil. The usage of an alternative source, such as CNG, enables us to eliminate this tendency. The paper is an attempt to answer the following question: Are advantages achieved by changing the kind of fuel sufficient to raise the economic readiness of using CNG as an alternative fuel in the municipal transport.
Sprężony gaz ziemny (CNG) staje się coraz bardziej dostępnym paliwem dla pojazdów samochodowych. W Polsce jest to ciągle rozwiązanie innowacyjne. Ma ono swoją przyszłość warunkowaną przez ekonomię i ekologię. W pierwszej kolejności w transporcie lokalnym można oczekiwać znaczącego zainteresowania tą trakcją.
EN
Authors present in the paper a role of the Compressed Natural Gas which becomes more available fuel for automotive vehicles. It is a still innovative solution in Poland. The economy and the ecology will decide about future of CNG. In the nearest future the meaningful interest of CNG can be expected in a local transport.
Obrót ciepłem ma zasięg lokalny, co sprawia, że rynek krajowy cechuje się wielością podmiotów zajmujących się jego sprzedażą. Sprzedawca ciepła ostatecznemu użytkownikowi nie musi być tym samym podmiotem, który zajmuje się ciepła wytwarzaniem. Transformacja sektora energetycznego, w tym ciepłownictwa, spowodowała gruntowną zmianę form i struktury własności przedsiębiorstw ciepłowniczych i w dalszym ciągu trwa ta ewolucja. Gminy mają ustawowy obowiązek zapewnienia społecznościom lokalnym zaopatrzenia w ciepło, co wymaga jednoczesnego uwzględniania jego aspektów: techniczno - technologicznego, organizacyjnego oraz finansowego. Realizacji tego zadania gminy nie sprzyja, ekonomiczna suwerenność i własnościowa niezależność przedsiębiorstw ciepłowniczych oraz wdrożone już mechanizmy rynkowe. Administracyjne oddziaływanie gminy skutkować może niepożądaną gospodarczo wymuszoną "filantropią" przedsiębiorstw ciepłowniczych.
EN
Heat turnover is of local character, which on the country scale means the heat market is characterized by multiplicity of heat-selling subjects. The subject that sells heat to its final consumer not necessarily is the one that generates it. Transformation of the power industry sector, with district heating included, has brought about essential changes in the ownership form and structure of heating companies and the evolution goes on. Municipalities are legally obliged to provide local communities with heat, which is related to considering all the service aspects: technological, economic and financial ones. Economic and ownership related independence of district heating companies as well as the introduced market mechanisms make the above mentioned municipality task more difficult. Administrative actions performed by municipalities can result in unwanted and economically induced "philanthropy" at the part of district heating companies.
Efektywność ekonomiczna wytwarzania ciepła z różnych paliw jest aktualnym problemem przy podejmowaniu decyzji o budowie, przebudowie, rozbudowie lub wymianie źródeł ciepła. Odpowieć na pytanie, które paliwa powinny być preferowane ze względu na tę efektywność nie jest jednoznaczna. Dlatego starano się wskazać tok rozumowania, który pozwoli zbliżyć się do niej w każdym indiwidualnym przypadku stawiania tego pytania.
EN
Economic effectiveness of producing heat out of various kinds of fuel is a present-day problem at making decisions about building, rebuilding, development of heat sources. An answer to the question; which fuel should be preferred with regard to its effectiveness-is not simple. Therefore, the author makes an attempt to point out the course of reasoning that allows to approach it in every individual case when the mentioned question is asked.
Zamiana zasad stanowienia cen i opłat za energię elektryczną uznana została za tzw. uwolnienie cen. Autorzy starają się dowieść, iż stworzono system cen regulowanych, a nie cen dowolnie kształtowanych. Zdaniem Autorów zasady cenotwórstwa przyjęte w energetyce bazują na kosztowej formule ceny, w której kategoria kosztów uzasadnionych nie została należycie zdefiniowana.
EN
The change of the rules, responsible for creating prices and expenses on elektricity, has been regarded as a release of the price. The authors are making an attempt to prove that the system of regulated prices (not stated freely) has been created. In authors' opinion, the rules of creating prices are based on expensive price formula, in which the category of substantiated costs wasn't properly defined.
Artykuł jest próbą odpowiedzi na dwa pytania: czy energia w Polsce jest tania w rozumieniu jej użytkowników oraz czy można oczekiwać, aby energia elektryczna była tańsza niż obecnie. Kluczem do znalezienia odpowiedzi na te pytania jest należyte rozumienie kategorii kosztów energii dostarczonej odbiorcom oraz ceny płaconej za energię przez odbiorcę.
EN
This report is a trial to give the replay to two questions: is the energy in Poland more cheap in a meaning of people, who use it, and is any promise of waiting for cheaper energy then currently? The key to answer is better understanding of the role of two categories: the cost of supplied energy and the price paid by a purchaser.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.