Przedstawiono zapisy mierników NPV, IRR, DPBP oraz zbudowane za ich pomocą modele matematyczne w czasie ciągłym. Zwrócono uwagę, że zapisy takie mają przewagę nad zapisami dyskretnymi. Pozwalają bowiem na analizę modeli matematycznych za pomocą rachunku różniczkowego, bez którego nie można by, a co najmniej byłoby bardzo trudno, dostrzec zależności pokazujących, jak wpływają na ich wartości m.in. technologie energetyczne i sprawności energetyczne poszczególnych urządzeń, a jak popyt (roczna produkcja) na ciepło QR i energię elektryczną Eel,R i relacje oraz zakres zmian cen nośników energii.
EN
Presented are records of NPV, IRR and DPBP measures as well as elaborated with their help mathematical models in continuous time. Attention is called to the fact that such records have an advantage over discrete records as they allow carrying out analyses of mathematical models with the help of differential calculus. Without that it would be at least very difficult, if not impossible, to notice various relations showing how their values are influenced by, among others, power technologies and power efficiency of individual devices or a demand (annual output) for heat QR and electric energy Eel,R as well as relations and scope of price changes of energy carriers.
Praca ma charakter przeglądowy. Przedstawia metody stosowane w kryminalistyce do wykrywania obecności krwi od XIX wieku po dzień dzisiejszy (testy katalityczne przebiegające ze zmianą barwy, testy katalityczne przebiegające z emisją światła, metody mikrokrystaliczne, spektrofotometryczne i spektroskopowe oraz metody immunochromatograficzne. Powyższe opracowanie omawia zasady działania analizowanych testów oraz ich ocenę z punktu widzenia praktycznego.
EN
The main purpose of this work is to present a review of methods used in forensic science for identification of blood since XIX century to present day. It shows catalytic color tests, tests using chemiluminescence, fluorescence, crystal tests, spectroscopy and immunochromatographic tests, and also presents the way the methods work and their advantages and disadvantages in practice.
Praca ma charakter przeglądowy. Przedstawia metody, które mogą mieć zastosowanie w kryminalistyce do wykrywania różnego rodzaju śladów biologicznych. Powyższe opracowanie omawia możliwości oraz ograniczenia zasadności ich stosowania szczególnie w dobie dynamicznego rozwoju technik opartych na analizie polimorfizmu DNA.
EN
This work presents methods used for identification different kind of biological fluids like vaginal secretion, urine, faeces, vomit, nasal secretion, sweat, tears. It pays special attention to detection saliva and seminal fluid and shows both biochemical and immunochromatographic methods used in this goal in forensics science.
Przedstawiono oryginalną metodykę, za pomocą zapisów w czasie ciągłym, kompleksowej analizy wartości rynku ciepła i energii elektrycznej oraz wyceny rynkowej wartości sprzedawanych (prywatyzowanych) istniejących elektrowni i elektrociepłowni oraz nowo budowanych źródeł energii. Istotą metody wartości rynkowej jest wprowadzenie do rachunku dyskonta nie tylko przyszłych przepływów pieniężnych, ale także tzw. względnej wartości rynku. Metodyka wartości rynkowej pozwala inwestorowi na obliczanie całkowitego zysku osiąganego z eksploatacji elektrowni, zdyskontowanego okresu zwrotu środków finansowych zainwestowanych przez niego w zakup istniejących lub budowę nowych źródeł energii oraz obliczanie oprocentowania, jakie przyniesie mu zainwestowany w źródła kapitał.
EN
Presented is a specific methodology based on continuous time recording, of the heat and electric energy market value complex analysis as well as of the market value determination of the being sold (under privtization) power stations and CHP plants and the newly built energy sources. The essence of the market value method consists in implementing not only the future cash flows into the discount account but also the so-called relative market value. The market value methodology allows the investor to calculate the total profit that would be gained from a power plant operation, discounted return period of financial resources invested by him into the purchase of the existing ones or building of new energy sources as well as to calculate the interest rate that will be brought by the captial invested into the sources.
Uzasadniono, że optymalną technologią energetyczną będzie ta, dla której obliczona wartość ilorazu NPV/Nel będzie największa. Wartość ta zależy od rocznego czasu pracy tR elektrowni, jednostkowych nakładów inwestycyjnych i0 oraz od zmian w czasie relacji cenowych pomiędzy nośnikami energii i kosztów środowiskowych. Wprawdzie nie jest możliwa wiedza o tym, jak te zmiany będą w przyszłości się kształtowały, jednak analiza zmian wartości wspomnianego ilorazu dla szerokich pasm i różnych kombinacji wartości ael , apal , aCO2 , aCO , aSO2 , aNOx , apył , bCO2 ma moc przewidywania i kreuje myślenie o przyszłości w sposób naukowy. Pozwoli zatem w sposób racjonalny dokonać wyboru spośród wszystkich dostępnych technologii energetycznych tej, która charakteryzuje się największym zyskiem, a więc technologii, w jaką już teraz należy inwestować. Co więcej, pozwoli także zdywersyfikować stosowane technologie, gdyż umożliwi wybór najefektywniejszych ekonomicznie spośród wszystkich możliwych.
EN
It is proved that the optimum power technology will be that one for which the calculated quotient NPV/Nel is the biggest. This value depends on a power plant annual working time tR, unit investment outlays i0, on changes in time of price relations between energy carriers and environmental costs. Though it is impossible to know how the changes will look like in future, the analysis of the mentioned quotient value changes for wide bands and various combinations of values like ael , afuel , aCO2 , aCO , aSO2 , aNOx , adust or bCO2 has got the power of anticipation and creates thinking about future in a scientific way. It will allow then to make a choice from between all available power technologies and choose such a one that is characterized by the biggest profit i.e. the technology which is worth investing in. Moreover, it will also allow to diversify the already applied technologies as it enables to choose the most ecomically efficient ones from between all possibly available.
Zastosowana technologia energetyczna i techniczne jej rozwiązanie decyduje o wysokości nakładów inwestycyjnych J0 na budowę źródła energii (w ogólnym przypadku może to być źródło energii elektrycznej i ciepła). Decyduje więc o wartościach kosztów finansowych F i rat kredytowych R w rocznych kosztach jego działania w kolejnych latach t = 1, 2, ..., N oraz wraz z cenami nośników energii i taryfowymi jednostkowymi stawkami za emisje zanieczyszczeń do środowiska naturalnego o rocznych przychodach SR i rocznych kosztach eksploatacji Ke. Decyduje zatem o wartości NPV. Optymalną strategią inwestycyjną przy wyborze technologii jest zatem ta, dla której obliczona wartość NPV z wykorzystaniem zasady optymalności Bellmana osiąga największą wartość przy założonej wartości mocy Nel elektrowni. Należy zwrócić uwagę na fakt, że wszelkie decyzje inwestycyjne są decyzjami długookresowymi, a więc nierozerwalnie związanymi z ryzykiem ich niepowodzenia. Wpływ czasu i związane z tym ryzyko jest bardzo trudne, a nawet, jak już wyżej zaznaczono, wręcz niemożliwe do przewidzenia, szczególnie w niestabilnych warunkach gospodarczych. Ta niemożność nie zwalnia jednak inwestora od poszukiwania optymalnej strategii inwestycyjnej. Jej poszukiwanie pozwala, bowiem, co ważne, na analizę opisu przyszłości. Pozwala na myślenie o niej w sposób naukowy, na analizę warunków, np. zmian relacji cenowych pomiędzy nośnikami energii, kosztów za gospodarcze korzystanie ze środowiska itd., przy których strategia powinna ulec zmianie. Wyniki poszukiwania maksimum funkcjonału pokazują więc, jak wspomniane relacje cenowe i taryfowe opłaty środowiskowe wpływają na optymalną strategię inwestycyjną, na dobór optymalnej technologii energetycznej. Sposobem na minimalizowanie ryzyka powinna być dywersyfikacja technologii, która także nie wyklucza konieczności analizy opisu przyszłości. Wręcz przeciwnie, dzięki niej można w racjonalny sposób zdywersyfikować stosowane technologie wybierając spośród najefektywniejszych ekonomicznie. Zwiększy się przy tym jednocześnie, co bardzo istotne, bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. Stosowanie modeli matematycznych w ekonomii i ich analiza z wykorzystaniem założonych scenariuszy pozwala na racjonalny wybór strategii inwestycyjnych umożliwiających osiągnięcie w przyszłości pożądanych wartości w sposób optymalny.
EN
The applied energy technology and its technical solution is decisive for the amount of investment outlays (J0) for building of an energy source (generally it can be a source of electric energy and heat). So it determines the amount of financial costs (F) and instalment payments (R) in its annual activity costs in successive years (t=1, 2, ...N) as well as together with energy carriers prices and specific tariff rates for emitting pollutants to the environment it also determines annual incomes (SR) and yearly operational costs i.e. the net present value (NPV). Thus the optimum investment strategy for selecting the technology will be this one for which the calculated NPV value, with the application of Bellman’s principle of optimality, reaches its maximum with the assumed value of Ne1 electric power station capacity. An attention should be paid to the fact that all investment decisions are the long-term ones so integrally connected with the risk of failure. Influence of time and the risk connected is very difficult and, as it is mentioned before, almost impossible to predict – especially in unstable economic conditions. But this instability does not release any investor from the duty to search for an optimum investment strategy as this search enables, and it is important, to make a description analysis of the future. It allows thinking about it in a scientific manner and an analysis of conditions like changes in price relations between energy carriers or costs of making use of the environment and so on, with which the strategy should be changed. So, the maximum functionality search results show how the mentioned price relations and environmental tariffs influence the optimum investment strategy i.e. the selection of an optimum energy technology. And a method to minimize the risk should be diversifiaction of technologies that does not exclude the necessity of making the description analysis of the future. On the contrary, thanks to it one can rationally diversify the applied technologies selecting from the most economically effective ones. Also, what is very important, the safety of electricity supplies will grow. So the application of mathematical models in economy and their analysis with the use of assumed scenarios allows a rational selection of investment strategies enabling achievement in the nearest future of the desirable values in an optimum way.
The applied energy technology and its technical solution is decisive for the amount of investment outlays (J0) for building of an energy source (generally it can be a source of electric energy and heat). So it determines the amount of financial costs (F) and instalment payments (R) in its annual activity costs in successive years (t=1, 2, ...N) as well as together with energy carriers prices and specific tariff rates for emitting pollutants to the environment it also determines annual incomes (SR) and yearly operational costs i.e. the net present value (NPV). Thus the optimum investment strategy for selecting the technology will be this one for which the calculated NPV value, with the application of Bellman’s principle of optimality, reaches its maximum with the assumed value of Ne1 electric power station capacity. An attention should be paid to the fact that all investment decisions are the long-term ones so integrally connected with the risk of failure. Influence of time and the risk connected is very difficult and, as it is mentioned before, almost impossible to predict – especially in unstable economic conditions. But this instability does not release any investor from the duty to search for an optimum investment strategy as this search enables, and it is important, to make a description analysis of the future. It allows thinking about it in a scientific manner and an analysis of conditions like changes in price relations between energy carriers or costs of making use of the environment and so on, with which the strategy should be changed. So, the maximum functionality search results show how the mentioned price relations and environmental tariffs influence the optimum investment strategy i.e. the selection of an optimum energy technology. And a method to minimize the risk should be diversifiaction of technologies that does not exclude the necessity of making the description analysis of the future. On the contrary, thanks to it one can rationally diversify the applied technologies selecting from the most economically effective ones. Also, what is very important, the safety of electricity supplies will grow. So the application of mathematical models in economy and their analysis with the use of assumed scenarios allows a rational selection of investment strategies enabling achievement in the nearest future of the desirable values in an optimum way.
PL
Zastosowana technologia energetyczna i techniczne jej rozwiązanie decyduje o wysokości nakładów inwestycyjnych J0 na budowę źródła energii (w ogólnym przypadku może to być źródło energii elektrycznej i ciepła). Decyduje więc o wartościach kosztów finansowych F i rat kredytowych R w rocznych kosztach jego działania w kolejnych latach t = 1, 2, ..., N oraz wraz z cenami nośników energii i taryfowymi jednostkowymi stawkami za emisje zanieczyszczeń do środowiska naturalnego o rocznych przychodach SR i rocznych kosztach eksploatacji Ke. Decyduje zatem o wartości NPV. Optymalną strategią inwestycyjną przy wyborze technologii jest zatem ta, dla której obliczona wartość NPV z wykorzystaniem zasady optymalności Bellmana osiąga największą wartość przy założonej wartości mocy Nel elektrowni. Należy zwrócić uwagę na fakt, że wszelkie decyzje inwestycyjne są decyzjami długookresowymi, a więc nierozerwalnie związanymi z ryzykiem ich niepowodzenia. Wpływ czasu i związane z tym ryzyko jest bardzo trudne, a nawet, jak już wyżej zaznaczono, wręcz niemożliwe do przewidzenia, szczególnie w niestabilnych warunkach gospodarczych. Ta niemożność nie zwalnia jednak inwestora od poszukiwania optymalnej strategii inwestycyjnej. Jej poszukiwanie pozwala, bowiem, co ważne, na analizę opisu przyszłości. Pozwala na myślenie o niej w sposób naukowy, na analizę warunków, np. zmian relacji cenowych pomiędzy nośnikami energii, kosztów za gospodarcze korzystanie ze środowiska itd., przy których strategia powinna ulec zmianie. Wyniki poszukiwania maksimum funkcjonału pokazują więc, jak wspomniane relacje cenowe i taryfowe opłaty środowiskowe wpływają na optymalną strategię inwestycyjną, na dobór optymalnej technologii energetycznej. Sposobem na minimalizowanie ryzyka powinna być dywersyfikacja technologii, która także nie wyklucza konieczności analizy opisu przyszłości. Wręcz przeciwnie, dzięki niej można w racjonalny sposób zdywersyfikować stosowane technologie wybierając spośród najefektywniejszych ekonomicznie. Zwiększy się przy tym jednocześnie, co bardzo istotne, bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. Stosowanie modeli matematycznych w ekonomii i ich analiza z wykorzystaniem założonych scenariuszy pozwala na racjonalny wybór strategii inwestycyjnych umożliwiających osiągnięcie w przyszłości pożądanych wartości w sposób optymalny.
Przedstawiona metodyka przyrostowa pozwala w dogodny sposób analizować ekonomiczną efektywność modernizacji elektrowni do pracy skojarzonej i układu gazowo-parowego dwupaliwowego. W wyniku przeprowadzonych analiz na konkretnym przykładzie stwierdzono, że efektywność termodynamiczna i ekonomiczna modernizacji elektrowni do pracy skojarzonej jest bardzo duża. Natomiast modernizacja elektrowni do układu dwupaliwowego, gazowo-węglowego, zasilanego gazem importowanym, z przystosowaniem czy też bez przystosowania bloku do pracy skojarzonej, przy obecnych relacjach cenowych pomiędzy nośnikami energii, jest ekonomicznie nieuzasadniona (duża jest natomiast efektywność energetyczna).
EN
Presented incremental methodology allows to comfortably analyse the economic effectiveness of a power plant modernization to cogeneration and dual fuel gas-steam combined cycle system. Ascertained is, as a result of an analysis carried out in this particular case, that thermodynamic and economic effectiveness of power plant modernization to cogeneration is very big. On the other hand, modernization to coal-gas dual fuel system supplied with imported gas, with or without adaptation of a block for cogeneration and with the present price relations between energy carriers, is economically unjustified (while energy efficiency is really big).
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.