W artykule rozpatruje się warunki konieczne następstwa zdarzeń poprzedzającego wypadki lub/i szkody materialne, których jedną z przyczyn pośrednich był wybuch metanu. Przyjęto, że każdy skutek implikuje konieczne następstwo zdarzeń, które go poprzedza (Cichowski, Armbruster 1996; Cichowski, Faber 2002), a którego składniki istotne przedstawiają przyczynowość wypadkową, gdyż są zawsze prawdziwe, gdy prawdziwy jest rozpatrywany skutek ostateczny. Identyfikację przyczynowości wypadkowej przy wybuchu metanu utrudnia fakt, że zarówno inicjacja, jak i skutki wybuchu metanu mogą być skojarzone z różnymi zmianami parametrów środowiska pracy (Kozłowski 2000). Ryzyko wydobycia wynika z przyczynowości wypadkowej zachodzącej przy deficytach bezpieczeństwa. Zostało ono rozpatrzone dla zagrożenia metanowego. Dla zobrazowania zachodzącego następstwa zdarzeń skojarzonego z wybuchem metanu zastosowano podstawowe funktory logiczne oraz przyjęto topologiczne odwzorowanie zachodzącego następstwa zdarzeń.
EN
Accidents, occupational diseases and material damages, in short every harmfulness occurring in a mining plant, is an undesirable effect of the conducted mining. The harmfullness results from a chain of necessary causes that precedes it The essential components of the chain of causes are the events both on the side of the work environment parameters, and on the side of the crew (activity) In the case of methane explosion hazard, on account of the complex character of the events taking place, identification of accident causality requires a simplified approach to this problem, most frequently without investigation of the occurring processes (Karpiński 1978). In an analysis carried out in item 3, presented is a chain of necessary conditions preceding an accident and/or material damage, whose one of the indirect causes was methane explosion (formula 4). It was assumed that the essential components of the necessary sequence of events decide about accident causality, which is based on the fact that their occurrence is the necessary condition for the occurrence of the undesirable final effect. The figure, apart from the necessary conditions of the sequence of events (graph nodes), presents accident causality (direct cause, indirect causes, principal conditions of the necessary sequence of events and their original causes. Essential components of the necessary sequence of events (accident causality) preceding a recognized accident WY or/and material damage SMare as follows: (p. 3.1. - 3.2.). As a result of the retrospective analysis carried out, the causality of accidents or/and material damages, one of the indirect causes of which was methane explosion, has been determined. Both with the initiation, and the effects of methane explosion, other undesirable changes of the work environment parameters are associated, e.g. egzo- and endogenic mining fire, rock bump, sudden inrush of water, shooting operations carried out not in agreement with the regulations of the Code of Safety, sparking in an electric installation, loss of stable balance of the various objects of the mining work environment etc. Accident causality is the starting point for an assessment of the risk of mining, resulting from the relative hazard taking place. The essence of the relative hazard are all the selected indirect causes, including also the associated ones, conditioned by the occurring deficits of safety. When analysing, in detail, the causality of accidents and/or material damages, mentioned were, by the way of an example, the deficits of safety creating conditions favourable to an undesirable sequence of events.
Podejście półdeterministyczne, prezentowane w tym opracowaniu zakłada, że deficyty bezpieczeństwa występujące po stronie parametrów środowiska pracy i sprawstwa progresywne po stronie czynnika ludzkiego, stanowiąc negację przyjętych poziomów bezpieczeństwa, stwarzają warunki sprzyjające (progresywne) niepożądanemu następstwu zdarzeń poprzedzającemu nieodwracalne zmiany pylicowe u górników.
EN
A sedideterministic approach, presented in this study assumes that the occurring deficits of safety on the part of the working environment parameters, and progressive causation on the part of human factor constituting a negation of the assumed safety levels create favourable (progressive) conditions for an undesired sequencer of events preceding irreversible anthracosis changes in miners.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
An instrument of a new safety policy now being implemented in Polish mining is a system of safety management. An essential element of safety management is a systematic identification of the occurring hazard in order to evaluate the current risk of mining (Sobala, Rosmus, 1996). An estimation of the risk of mining is carried out before making a decision referring to the operation of a mining plant and the conducted mining work. The starting point of the presented considerations is the opinion that irreversible anthracosis changes in miners are a final undesirable effect of a whole chain of successive indirect causes and principal conditions (Pelc, Przełęcki, Szaniawski, 1957) constituting the essential components of the necessary sequence of events (Cichowski 1999, Leniewicz 1975, Pszczółowski 1977, 1988). The significant components of the necessary sequence of events are always true when the final undesired effect is true. However, they take place in various (accidential) circumstances which has a probabilistic, that is, unpredictable character (Bobrowski 1980). A semideterministic approach, presented in this study, is also possible (Cichowski 1999, Muschick 1986, Muszewski 1970). It assumes that the occurring deficits of safety on the part of the working environment parameters, and progressive causation on the part of human factor constituting a negation of the assumed safety levels (The safety level is the state in the working environment both in the part of its objects and the part of the crew, sanctioned by the obligatory regulations of the Code of Safety, creating regressive (unfavourable) conditions for undesired occurrence of particular causes or principal conditions for the necessary sequence of events preceding an undesired final effect (Cichowski, 1999).) create favourable (progressive) conditions for an undesired sequence of events preceding irreversible anthracosis changes in miners. This is the essence of the identified hazard and the occurring risk of mining. A decrease of this risk is achieved thanks to an establishment of new, or thighening the already obligatory levels of safety. To assess the anthracosis hazard a graduation of the occurring risk of mining has been proposed.
PL
Poziomy bezpieczeństwa, którym na ogół nadaje się rangę obowiązującego przepisu BHP, stwarzają zarówno po stronie parametrów środowiska pracy, jak i po stronie czynnika ludzkiego warunki niesprzyjające dla niepożądanego zajścia poszczególnych przyczyn pośrednich lub/i warunków głównych koniecznego następstwa zdarzeń (Cichowski, Armbruster, 1996). Negację poziomów bezpieczeństwa po stronie parametrów środowiska pracy przedstawiają deficyty bezpieczeństwa, zaś po stronie czynnika ludzkiego sprawstwa progresywne. Przez sprawstwo progresywne należy rozumieć stany w środowisku pracy będące skutkiem działania (np. brak ochrony osobistej lub zaniechanie w zakresie przeprowadzania systematycznej kontroli pomiarowej stężenia zapylenia strumienia wentylacyjnego), a stwarzające warunki sprzyjające (progresywne) dla niepożądanego następstwa zdarzeń. Istotą identyfikowanego zagrożenia są więc występujące deficyty bezpieczeństwa i sprawstwa progresywne. Stwarzają one określone ryzyko wydobycia, które oznaczono przez R (Cichowski, 1999). Przyjęto następującą gradację ryzyka wydobycia R i poziomu bezpieczeństwa P, jaki przedstawiają występujące deficyty bezpieczeństwa i sprawstwa progresywne: Ryzyko nie akceptowalne 0[mniejsze-równe]P<0,25; 0,75 Y=> ...=> A implikuje nieodwracalne zmiany pylicowe u załogi. Wzór (2) zawiera: 1 przyczynę bezpośrednią uznania choroby zawodowej, tj. nieodwracalne zmiany pylicowe, 10 przyczyn pośrednich i 9 warunków głównych koniecznego następstwa zdarzeń, 4 praprzyczyny, 19 możliwych deficytów bezpieczeństwa, 27 możliwych sprawstw progresywnych po stronie czynnika ludzkiego. Wzór (2) jest reprezentowany przez graf pokazany na rys. 1. Graf przedstawia zarówno łańcuch warunków półdeterministycznych następstwa zdarzeń poprzedzających pylicę (węzły grafu) jak i kolejne przyczyny i warunki główne zachodzące przy możliwych deficytach bezpieczeństwa i sprawstwach progresywnych tworzących zdarzenia niepożądane (gałęzie grafu zorientowane w kierunku wynikania logicznego). Zdarzenia niepożądane stanowią istotę identyfikowanego zagrożenia pylicowego. Ogólną ocenę zagrożenia pylicowego, tj. możliwego niepożądanego następstwa zdarzeń poprzedzającego pylicę oraz gradację ponoszonego ryzyka wydobycia, przeprowadzono na podstawie opisu grafu. Poszczególne składniki istotne koniecznego następstwa zdarzeń poprzedzającego pylicę rozpatrzono ze względu na możliwe deficyty bezpieczeństwa po stronie parametrów środowiska pracy i sprawstwa progresywne po stronie czynnika ludzkiego. Rozpatrzono następujące przyczyny i warunki główne koniecznego następstwa zdarzeń: NZ — nieodwracalne zmiany pylicowe, RZdCH — rzeczywisty próg zachorowalności, AZCH — aktywizację zagrożenia pylicowego, iq — niekontrolowane stężenie zapylenia, is — niekontrolowaną ekspozycję, hq — czynności załogi, hs — stan przestrzeni roboczej, gq — zapylenie strumienia wentylacyjnego, gqz— pośredni wpływ załogi na zapylenie, fq — strumień emitowanego pyłu, eq — przebiegające roboty górnicze, eqz, eqd — wpływ załogi i dozoru na roboty górnicze, dq — ruch zakładu górniczego, dqk — wpływ kierownictwa na ruch, cq — działanie załogi, cqd — wpływ dozoru na działanie załogi. bq — działanie dozoru, bqk — wpływ kierownictwa na działanie dozoru, aq — działanie kierownictwa, aqw — wpływ władz górniczych na działanie kierownictwa. Deficyt bezpieczeństwa w zakresie NDS stwarza ryzyko nieakceptowalne w zakresie 0,752. Obowiązujące przepisy wymagają wówczas utrzymywania określonych parametrów pożądanych lub stosowania nakazanej profilaktyki technicznej w celu zmniejszenia występującego ryzyka wydobycia R. Każda profilaktyka techniczna zmierzająca do utrzymania wymienionych nakazanych parametrów środowiska pracy (np. NDSu) ma swój zakres optymalnego zastosowania, przy czym bierze się pod uwagę nie tylko skuteczność odpylania danego urządzenia, stężenie zapylenia pierwotne i skład mineralogiczny emitowanego pyłu, ale również względy ekonomiczne, gdyż np. odpylacze suche są bardzo drogie (Frydel, Steindor, 1996).
Przedmiotem prowadzonych rozważań jest próba usystematyzowania pojęcia przyczynowości wypadkowej, w razie niebezpiecznego zetknięcia się załogi z maszynami i urządzeniami w ruchu. Przyczynowo-skutkowa analiza składników istotnych łańcucha warunków koniecznych, poprzedzającego wypadki przy pracy, umożliwia systematyczne podejście do pojęcia przyczynowości wypadkowej.
EN
The subject of considerations being underway is an attempt aimed at systematization of accident causality in case of a dangerous contact of personnel with the working machinery and equipment. A cause and effect analysis of the essential components of a chain of the necessary conditions that precede accidents at work makes possible a systematic approach to the notion of accident causality.
W artykule przedstawiono ogólne zasady programowania procesu reformy górnictwa. Na tym tle zostały przedstawione założenia i cele reformy górnictwa w latach 1998-2002. Omówiono podstawowe elementy programu do realizacji w tym okresie. Na zakończenie podano przewidywane efekty w wyniku realizacji reformy górnictwa.
EN
The article attempts to systemize the approach to the reasons of accidents on electrical basis, by analysis of the essential components of necessary conditions chain being previous to accidents. The retrospective analysis of succeeding necessary chain conditions has been carried out and ilustrated by some examples. These considerations can be useful at the analysis of electrical accidents causality and conditions.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.