The article describes the quality parameters of the selected elements of biomass as a potential ecological biofuel. Several selected elements of a type of biomass were tested to determine the calorific value, humidity, content of sulfur and amount of ash produced in burning process. The concept of biomass and the legal aspects of its combustion are described. The research of biomass samples revealed that they may be turned into a high-energy, ecologically solid biofuel. Production of biofuel from the tested biomass does not require any additional binders. Studies have shown that the tested material can also act as a component of composite pellets. The quality parameters of such pellets can be determined with the composite calculator that is described in this article. The article also describes the technical aspects of the pellet production line, which should be applied to produce good-quality pellets from the tested types of biomass.
This article includes an overview of methods of energy efficiency improvement in small and medium-sized enterprises (SMEs) applied in Poland. It describes the experience of the implementation of energy efficiency programme in Poland, introduced in 2013 by Polish Agency for Enterprise Development’s. Evaluation of the programme shows that energy savings were over 6-times higher than expected by the programme’s author before its implementation and amounted to 53 TJ. Financial savings were almost 5-times higher than expected and amounted to PLN 7.3m. Guidelines for decision makers which would be responsible for the development of similar programmes in the future are presented.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Odcieki ze składowiska odpadów komunalnych poddane proceso¬wi wstępnego oczyszczania w zbiorniku retencyjnym charakteryzują się relatywnie niskimi stężeniami zanieczyszczeń (mediana stężeń BZTS - 26 mg/l, ChZT - 497 mg/l, N-NH4- 185 mg/l). Jednak stosunek BZT/ChZT (0,02-0,09) wskazuje, że odcieki te są trudne do oczyszczenia metodami biologicznymi i pozostają odpadem wymagającym specjalnych technik unieszkodliwiania. Przeanalizowano możliwość wprowadzania odcieków do oczyszczalni ścieków komunalnych oraz zastosowania metody hydrofitowej w ich oczyszczaniu. Wykonana symulacja wskazuje, że wzrost stężenia głównych wskaźników zanieczyszczeń w surowych ściekach komunalnych, po zmieszaniu ich z odciekami, będzie nieznaczny i nie zaburzy pracy oczyszczalni. Natomiast dotychczasowe doświadczenia wskazują, że oczyszczanie odcieków w oczyszczalniach hydrofitowych może być metodą alternatywną zapewniającą znaczną redukcję zanieczyszczeń.
EN
Leachates from municipal waste dump subjected to the process of pretreatment in storage reservoir are marked by relatively low concentration of contaminations (concentration median BOD - 26 mg/1, COD - 497 mg/1, N-NH4 - 185 mg/1). However the BOD/COD ratio points to leachates being difficult to treat with biological methods, remaining the waste which demands special neutralization technics. The possibility of releasing leachates into municipal waste water treatment plant and implementing constructed wetland to treat them ware analyzed. The simulations demonstrate that increase of concentrations of the main pollutions in municipal wastewater after mixing with leachates will be insignificant and will not influence the waste water treatment plant functioning. However previous experience points to, the treatment of leachates in constructed wetland as an alternative method ensuring significant pollutions reduction.
This article presents the potential of hydrogen production and storage technology in Poland. The decomposition of fossil fuels (methane reforming using steam, partial methane oxidation, autothermal reforming and coal gasification), decomposition of biological material (biological and thermochemical methods) and nuclear technologies as possible key methods of hydrogen production in Poland are discussed. The total estimated technical potential of hydrogen production was set at 37 million Mg per year nationally. Coal gasification was the most prospective technology. The methods of hydrogen storage in porous materials and polymers were also analyzed. The possibilities of using hydrogen in transport were also presented.
W artykule omówiono wykorzystanie wody w procesie wydobycia gazu łupkowego, przedstawiając dane bilansowe oraz zmiany jej parametrów chemicznych, wynikające z przebiegu procesu szczelinowania. W procesie szczelinowania hydraulicznego, który jest podstawowym etapem rozpoczynającym eksploatację gazu łupkowego, zużywa się znaczne ilości wody. Po jego zakończeniu pozostaje około 15-25% płynnego odpadu, który wymaga unieszkodliwienia. W artykule przeanalizowano stosowane kierunki zagospodarowania ścieków przemysłowych (ciekłych odpadów), z uwzględnieniem polskich uwarunkowań. Autorzy oparli się głównie na informacjach dotyczących szczelinowań przeprowadzonych w USA, jak również na pierwszych krajowych doświadczeniach związanych z udostępnianiem i eksploatacją gazu łupkowego. Zaawansowana technologia szczelinowania, służąca eksploatacji gazu z głębokich struktur skalnych (ponad 1000 m p.p.t.) ma potencjalny wpływ na środowisko wodne. Niezmiernie istotne jest rozpoznanie zagrożeń oraz identyfikacja elementów środowiska podlegających presji. Ze względu na planowaną skalę udostępnienia zasobów gazu łupkowego w Polsce, ważne jest opracowanie i stosowanie technologii eksploatacji bezpiecznych dla środowiska.
EN
This article discusses the role of water in the shale gas production, presented its balance sheet, changes in chemical composition during the process and possible ways of its development, also in Polish conditions. The authors relied mainly on data from studies in the U.S., as well as on the first national experiences related to the operation of gas and its impact on the environment. Into operation of shale gas is advanced technology, mainly based on the hydraulic fracturing, the application of which results in some degree the impact on the environment. It is therefore important to identify potential hazards and to identify elements of the environment under pressure. Since the hydraulic fracturing process consumes considerable amounts of water and produces a certain amount of waste it is important to the way they are managed.
W artykule zaprezentowano wyniki monitoringu wód oraz uwarunkowania związane z gospodarką wodną w zlewni rzeki Bierawka z uwzględnieniem wpływu zakończonej oraz aktualnie prowadzonej eksploatacji górniczej. Z badań i obserwacji (monitoringu) wynika, że przekształcenia hydromorfologiczne spowodowały zmiany dynamiki spływu wód w zlewni rzeki Bierawka, a skutki działalności górniczej wywierają istotny wpływ na profil hydrochemiczny wód płynących w rzece. Bierawka stanowi silnie zmienioną część wód powierzchniowych i osiągnięcie celów środowiskowych w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej UE planowanych do roku 2015, jest praktycznie niewykonalne. Natomiast istnieje możliwość osiągnięcia stopniowej poprawy potencjału ekologicznego zasobów wodnych w tej zlewni przez równomierne dozowanie wód dołowych.
EN
The article presents the results of water monitoring and implications con.nected with water management in the catchment of Bierawka river, considering the impact of completed and current mining operations. It is evident from these studies and observations (monitoring) that hydromorphological transformations caused changes in the dynamics of water flows in the catchment of f Bierawka River and that the effects of mining activities have a significant impact on the hydrochemical profile of waters flowing in the river. Bierawka river is a heavily modified part of surface waters and the achievement of environmental objec.tives under the EU Water Framework Directive scheduled for 2015 is virtually impossible. However, it is possible to achieve progressive improvement of the ecological potential of water resources in this catchment by proportionate dosing of underground waters.
Ekotoksykologia jest nauką względnie młodą, która stanowi połączenie ekologii i toksykologii, pozwalające na badanie wpływu substancji toksycznych na ekosystemy. Bioindykacja jest metodą, w której wykorzystuje się jako wskaźnik organizmy żywe. Ich reakcja może być podstawą do oceny ogólnej aktywności biologicznej badanego układu, a co za tym idzie, do oceny toksyczności badanej próbki. Za pomocą bioindykacji można wyznaczyć ogólną toksyczność badanej próbki oraz określić sumaryczny efekt oddziaływania zanieczyszczeń zawartych w ściekach na środowisko wodne. Istnieje wiele testów, w których jest wykorzystywana metoda bioindykacji. W Głównym Instytucie Górnictwa badania prowadzono z zastosowaniem LUMIStox. System ten pozwala na uzyskanie powtarzalnych i miarodajnych wyników pomiarów.
EN
Ecotoxicology is relatively young science, which forms link between ecology and toxicology enabling investigation of toxic substances’ impact on ecosystems. Bioindication is a method in which living organisms are used as indicator. Their reaction can be a basis for assessment of general biological activity of studied system, and, as a consequence, for assessment of studied sample toxicity. With the help of bioindication, the general toxicity of studied sample may be determined, as well as the total effect of contaminations contained in sewages impact on water environment may be defined. Many tests exist, in which the bioindication method is used. In Central Mining Institute, the tests with the use of LUMIStox were conducted. This system enables to obtain repeatable and reliable results of measurements.
W niniejszym artykule opisano wyniki badań przeprowadzonych w oczyszczalni Rybnik-Orzepowice w ramach projektu celowego nr 6 ZR7 2008C/07051 pt. „Zwiększenie redukcji biogenów przez optymalizację procesu biologicznego oczyszczania ścieków w oczyszczalni ścieków Rybnik-Orzepowice”. Opisywane w artykule badania wykonano w kwietniu i maju 2010 roku (cztery dni pomiarowe), wykorzystując do tego celu przenośny respirometr Bioscope. Otrzymane wyniki zestawiono z odczytami ze stacjonarnych sond tlenowych. Wykonano również porównawczy laboratoryjny test na wyznaczanie aktywności oddechowej osadu czynnego w celu sprawdzenia poprawności wyników otrzymywanych z wykorzystaniem respirometru. Badania te były częścią prac prowadzonych w ramach projektu celowego, a także próbą wykorzystania zdobytych doświadczeń badawczych, w warunkach rzeczywistych eksploatowania biologicznych oczyszczalni ścieków.
EN
The present article describes the results of investigations carried out at the Rybnik-Orzepowice wastewater treatment plant in the framework of the targeted project No 6 ZR7 2008C/07051 entitled “Biogene reduction increase through the optimisation of the biological wastewater treatment process at the Rybnik-Orzepowice wastewater treatment plant”. The desribed investigations were carried out in April and May 2010 (four measurement days), using fot this purpose a transportable Bioscope respirometer. The obtained results were compared with read-outs from stationary oxygen probes. Moreover, a comparative laboratory test was carried out regarding the determination of activated sludge respiratory activity in order to verify the correctness of results received using the respirometer. The investigations constituted a part of studies conducted in the framework of the targeted project and an attempt to use research experiences and those obtained in the framework of this project, in real conditions of exploitation of biological wastewater treatment plants.
W niniejszym artykule opisano wyniki analiz przeprowadzonych w przemysłowej oczyszczalni ścieków i w laboratorium. W analizach wykorzystano sprzęt zakupiony w ramach grantu: „Modernizacja zaplecza badawczego w ramach programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka priorytet 2 działanie 2.1 nr 08055923”, a mianowicie przenośny respirometr Bioscope i laboratoryjny respirometr Strathtox. Analizy przeprowadzono w lipcu i sierpniu 2010 roku. Wyniki otrzymane z pomiarów prowadzonych bezpośrednio w komorach osadu czynnego oraz w laboratorium zestawiono w celu porównania. Na ich podstawie zaproponowano model kontroli procesów oczyszczania ścieków, którego podstawę stanowiły badania respirometryczne.
EN
It the paper, analyses results were described conducted in industrial sewage-treatment plant and in laboratory. In the analyses, an equipment was used purchased within grant: "The Modernisation of research support equipment within the frames of Innovative Economy Operating Programme, Priority 2, Action 2.1, No. 08055923", including the mobile respirometer Bioscope and the laboratory respirometer Strathtox. The analyses were conducted in July and August 2010. The results obtained from measurements were compiled for comparison. Conducted directly in chambers of activated sludge, as well as in laboratory. On their basis, the model of control of sewage-treatment process was proposed, based on respirometry tests.
Proces podziemnego zgazowania węgla (PZW) jest metodą pozyskiwania energii chemicznej z pokładów węgla przez bezpośrednie doprowadzanie czynnika zgazowującego do zapalonego złoża i odbiór na powierzchni wytworzonego w ten sposób gazu. Metoda ta jest szczególnie uzasadniona w przypadku pokładów węgla, których eksploatacja metodą tradycyjną jest nieopłacalna bądź niemożliwa ze względów bezpieczeństwa. Wiele danych potwierdza wykonalność techniczną oraz atrakcyjność ekonomiczną takiego sposobu uzyskiwania energii z węgla. Ze względu na niedostateczny stan wiedzy na temat PZW, istnieje potrzeba prowadzenia prac badawczych. Aspekty związane z potencjalnym negatywnym oddziaływaniem procesu PZW na środowisko naturalne należą do szczególnie istotnych. Ryzyko środowiskowe technologii jest związane głównie z potencjalnym negatywnym wpływem procesu PZW na wody podziemne oraz wody powierzchniowe, w przypadku konieczności usuwania kondensatów procesowych i odwadniania rejonu eksploatacji; występuje zarówno w czasie prowadzenia procesu, jak i po jego zakończeniu. W procesie PZW powstają i przedostają się do środowiska wodnego (w tym ścieków procesowych) liczne zanieczyszczenia organiczne oraz nieorganiczne. Do głównych zanieczyszczeń organicznych zalicza się węglowodory aromatyczne jedno- i wielopierścieniowe (WWA) oraz fenol. Wśród zanieczyszczeń nieorganicznych najpoważniejszą grupę stanowią metale ciężkie, amoniak oraz cyjanki. Odprowadzenie tego typu ścieków bezpośrednio do wód podziemnych lub powierzchniowych, bez wcześniejszego oczyszczenia, mogłoby spowodować silne zatrucie środowiska wodnego. W niniejszym artykule przedstawiono wybrane wyniki badań ścieków procesowych oraz wyniki badań ekotoksykologicznych.
EN
The underground coal gasification (UCG) is a method of recovery of chemical energy from coal seams by direct injection of gasifying agent to the ignited coal seam and then receiving the produced gas on the surface. This method is especially justified in the case of coal resources which extraction by traditional mining techniques is unprofitable or unfeasible due to safety reasons. Many examples support the technical feasibility and economic attractiveness of the UCG. Because the current state-of-the art of the UCG knowledge is still scarce, the further research in this filed is necessary. The aspects related to the potential adverse environmental impact of UCG are of the special importance. The environmental risk of UCG is mainly related to the potential negative impact on underground water as well as surface waters in the case when necessity of removal of process condensates and dewatering of underground cavern occur. This risk can appear during the operation of underground reactor and after its decommissioning as well. Numerous organic and inorganic contaminants arise during the UCG process which can subsequently infiltrate into the underground water. The main organic contaminants are mono- and polycyclic aromatic hydrocarbons and phenolics. Among the inorganic species heavy metals, ammonia and cyanides are the most serious group of contaminants. Discharging such wastewater directly to the underground or surface water without proper treatment could result in acute poisoning of the environment. In this article selected aspects related to testing of post-processing UCG water and results of its ecotoxicity tests were presented.
Procesy inwestycyjne, związane z rozbudową systemu kanalizacyjnego, mają wpływ na zmianę parametrów ścieków dopływających do oczyszczalni. Zwiększenie obciążenia układu technologicznego oczyszczalni dodatkowym ładunkiem zanieczyszczeń skutkuje koniecznością dostosowania go do zmienionych warunków, przez działania inwestycyjne bądź też optymalizację technologii w celu jej intensyfikacji. Pod tym kątem w artykule oceniono trzy oczyszczalnie ścieków, pracujące w warunkach przebudowy i rozbudowy systemu kanalizacyjnego. Przedstawiono obciążenie oczyszczalni ładunkiem zanieczyszczeń oraz scharakteryzowano podatność ścieków w procesie ich biologicznego oczyszczania. Dokonano prognozy dopływu ścieków z terenów objętych inwestycją i określono ich wpływ na obecnie pracujące instalacje. Przedstawiono także ocenę planowanej modernizacji oczyszczalni w zlewni.
EN
Led investment processes related to expansion of sewage system have influence on a change of parameters of sewage floating to sewage treatment plant. An increase of technological system of sewage treatment plant burden with additional pollutant load cause that adjustment of technological system through investment activities or optimisation of technology towards its intensification is the necessity. An analysis was carried out in sewage treatment plant with throughtput from 15 000 to 100 000 PE, with reference to identification of current sewage treatment process and changes, which an additional pollutant load evokes. An comparative analysis includes 3 sewage treatment plants working in the condition of rebuilding and expansion of sewage system. Sewage treatment plant burden with pollutant load was presented and susceptibility of sewage in the biological sewage treatment process was characterised. Forecast of sewage inflow from investment area was carried out and their influence on currently working facilities was determined. An assessment of planned investment purposes in the sewage treatment planfs catchment in the aspect of its adjustment to increased pollutant load inflow as an effect of realization of infrastructure investments co - financed by European Union funds was also presented.
W artykule opisano wyniki symulacji komputerowych technologii sekwencyjno-przepływowej zastosowanej w oczyszczalni Rybnik-Orzepowice. Symulację wykonano w ramach projektu celowego nr 6 ZR7 2008C/07051 „Zwiększenie redukcji biogenów przez optymalizację procesu biologicznego oczyszczania ścieków w oczyszczalni ścieków Rybnik-Orzepowice”. Przedstawiono charakterystykę biologicznego oczyszczania ścieków w technologii sekwencyjno- -przepływowej (BIODENITRO, BIODENIPHO). Dla istniejącej oczyszczalni ścieków w Rybniku- -Orzepowicach opracowano model komputerowy w programie BioWin, który następnie został poddany symulacji dynamicznej. W czasie badań symulacyjnych obserwowano zmiany stężenia azotu i fosforu w komorach biologicznych oraz w ściekach oczyszczonych. Symulacja była prowadzona podczas pracy komór biologicznych w czterofazowym cyklu, przy stężeniu tlenu rozpuszczonego, w czasie nitryfikacji, wynoszącym 1 oraz 2 mg/l. Wykonano również symulację porównawczą układu sekwencyjno-przepływowego, pracującego w cyklu cztero- i sześciofazowym. Uzyskane wyniki symulacji dynamicznej zostały wykorzystane w sterowaniu procesem technologicznym w warunkach rzeczywistych.
EN
The article describes the results of computer simulations of the sequential-flow technology applied at the Rybnik-Orzepowice treatment plant. The simulation was carried out in the framework of the targeted project No 6 ZR7 2008C/07051 „Biogene reduction increase through the optimisation of the biological wastewater treatment process at the Rybnik-Orzepowice” wastewater treatment plant. The characteristics of the biological wastewater treatment in the sequential-flow technology (BIODENITRO, BIODENIPHO) was presented. For the existing wastewater treatment plant in Rybnik- -Orzepowice a computer model in the BioWin programme was developed, which next was subjected to dynamic simulation. During simulation tests the changes of nitrogen and phosphorus concentrations in biological chambers and treated wastewaters were observed. The simulation was conducted during the work of biological chambers in the four-phase cycle, in conditions of dissolved oxygen concentrations, during nitrification, amounting to 1 mg/l and 2 mg/l. Also a comparative simulation of the sequentialflow system working in the four- and six-phase cycle was carried out. The obtained results of the dynamic simulation were used for the steering of the technological process in real conditions.
Artykuł opracowano w związku z realizacją projektu "Modernizacja zaplecza badawczego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka priorytet 2 działanie 2.1 nr 08055923". Przedstawiono w nim nieznaną dotąd w Polsce metodykę optymalizacji pracy biologicznego stopnia oczyszczalni ścieków na podstawie kontroli aktywności oddechowej osadu czynnego, z wykorzystaniem sterowanego procesu napowietrzania. Omówiono znaczenie pomiarów respirometrycznych w procesach biochemicznych, decydujących o aktywności oddechowej osadu czynnego, a także zależność zmian fazy maksymalnej aktywności oddechowej od dopływu substancji odżywczych. Scharakteryzowano sprzęt do analizy respirometrycznej osadu czynnego w aspekcie możliwości wykorzystania go do optymalizacji pracy oczyszczalni. Przytoczono przykład optymalizacji pracy w oczyszczalni ścieków komunalnych w Cardiff. Na tej podstawie rozważono możliwość wykorzystania respirometrii do optymalizacji pracy polskich oczyszczalni i podano wstępne wyniki uzyskane w oczyszczalni w Rybniku-Orzepowicach.
EN
The paper was developed in connection with realization of the project "Modernization of research background in frames of Operating Program Innovative Economy, priority 2 action 2.1 No. 08055923". An unknown up to now in Poland, methodology was presented of work optimization of biological stage treatment plant on a basis of control of respiratory activity in the activated sludge, with utilization of steered process of the airing. The meaning of respiratory measurements was discussed, in biochemical processes decisive for respiratory activity of the activated sludge, and also the dependence of changes of maximum respiratory activity phase from inflow of nutritious substances. The equipment was characterized for respirometric analysis of the activated sludge, in aspect of possibility of its use for optimization of treatment plant work. An example was mentioned of work optimization in municipal wastes' treatment plant in Cardiff. The possibility of respirometry use was considered on this basis for work optimization of Polish treatment plants and preliminary results were presented obtained in treatment plant in Rybnik-Orzepowice.
Wykorzystaniem, w możliwe najbardziej efektywny sposób, odnawialnego źródła energii elektrycznej i cieplnej, jakim jest biogaz wytwarzany w procesie fermentacji osadów ściekowych, powinni zajmować się eksploatatorzy oczyszczalni ścieków. W artykule przedstawiono charakterystykę stanu istniejącego oczyszczalni ścieków w Rybniku. Przygotowano bilans energetyczny oczyszczalni dla stanu istniejącego, który posłużył do doboru kogeneratora do spalania biogazu. Na podstawie dobranego urządzenia przygotowano bilans energetyczny, uwzględniający całkowite wykorzystanie biogazu (okres letni) lub uzupełnienie niedoborów energii (okres zimowy). Oszacowano efekty ekologiczne i ekonomiczne, jakie przyniesie realizacja inwestycji.
EN
The people who exploit sewage treatment plants should take care of the utilisation, in possibly most effective way, of the renewable source of electric and thermal energy, being the biogas produced in the process of sludge fermentation. In the paper, the characteristics of the state existing in the sewage treatment plant in Rybnik has been presented. There has been prepared the energy balance of the sewage treatment plant that had been used to select the co-generator for biogas combustion. On the basis of the equipment selected here, there has been prepared the energy balance taking into account full utilisation of biogas (summer period), or supplement of the energy deficiency (winter period). The ecological and economical effects that will be brought by the realization of an investment have been estimated.
Proces samooczyszczania się ma charakter dynamiczny i jest wypadkową zjawiska sedymentacji drobnodyspersyjnych zawiesin, na których dzięki siłom adhezji adsorbowane są różne rozpuszczalne związki metali. Możliwa jest także sorpcja tych związków w głąb zawiesiny Przy sprzyjających warunkach hydrogeochemicznych zawiesiny odkładają się na powierzchni osadu dennego, tworząc kolejne warstwy osadu dennego jako rezultat także eutrofizacji ekosystemu wodnego. Przedmiotem badań był osad denny pobierany z siedmiu stanowisk na obszarze zbiornika Goczałkowice - Ryć. 1. Stanowiska l, 2 i 7 znajdowały się w strefie przyzaporowej, stanowiska 3,4 i 6 w strefie środkowej zbiornika, stanowisko 5 w strefie górnej zbiornia. Poboru prób dokonywano co miesiąc od kwietnia do października w 1989 roku, Zawartość kadmu, manganu, niklu, ołowiu, strontu w próbkach osadu dennego oznaczono za pomocą metody ato-mowej spektrofotometrii absorpcyjnej, używając aparatu Pye Unicam SP - 9 (Philips). Dokładność oznaczeń była stale kontrolowana z dodatkiem wzorca. Dokładność oznaczeń poszczególnych pierwiastków nie była większa niż 0,1 ug/g suchej masy. Dynamikę samooczyszczania się ekosystemu wodnego dobrze opisują w sposób koherentny współczynnik wzbogacenia oraz współczynnik szybkości osadzania się wybranych metali w osadzie dennym. Współczynnik osadzania wybranych metali [mg*m2rok] ze względu na rodzaj pierwiastka ilustruje szereg: Pb-19,76 >Sr-18,93 > Mn-15,41 > Ni-5,68 > Cd-1,12. Proces samooczyszczania się ekosystemu wodnego powoduje, że największe depozyty metali znajdują się w osadzie dennym z tendencją większego gromadzenia się w jego dolnej warstwie. Gwałtowna zmiana warunków anemologicznych nad obszarem zbiornika (prędkość i kierunek wiatru) może skutkować przewagą procesu wzbogacania metalami uwalnianymi z osadu dennego wody powierzchniowej.
EN
The self-purification process has a dynamic character and is a result of the sedimentation of the fine-dispersed suspensions, onto which different soluble metal compounds are adsorbed as a result of adhesion forces. The deep sorption of these compounds far into the suspension structures is also possible. In the appropriate hydrogeochemical conditions, the suspensions are able to accumulate on the bottom sediments, creating the next layers of the bottom sediment, also as a result of eutrofization of the water ecosystem. The subject of investigation was the bottom sediment sampled at seven points in the area of Goczałkowice Reservoir - Fig. l. The points l, 2 and 7 were situated in the near-dam zone, the points 3, 4 and 6 in the middle zone and the point 5 in the upper zone of the reservoir. The samples were taken once a month, frorn April to October of 1989. Contents of cadmium, manganese, nickel, lead, strontium in samples of the bottom sediment were determined by means of atomic absorption spectroscopy, using Pye Unicam SP - 9 (Phillips) instrument. The accuracy of the determinations was constantly controlled by means of the standard addition technique. The determination accuracy for the particular elements was equal to 0,1 ug/g of dry mass. The dynamics of the self-purification of water ecosystems can be well characterized by values of the enrichment coefficients and the accumulation rate coefficients of selected metals in the bottom sediment. The accumulation rate coefficients for metals [mg*m 2rok) create the following series: Pb-19,76 > Sr- 18,93 > Mn-15,41 > Ni-5,68 > Cd-1,12. The self-purification process of the water ecosystem causes that the highest levels of the metals accumulation take place in the bottom-sediment with a tendency for more intensive accumulation in its lower layers. The sudden changes in the anemological conditions over the reservoir area (wind velocity and direction) can result in increase in enrichment of the surface water in metals deriving from the bottom sediment.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Badaniem dynamiki zmian zawartości miedzi w zbiorniku wodnym (woda, osady denne) może być analiza procesów hydrochemicznych zachodzących w zbiorniku. Przedstawiono wyniki badań i ich interpretację dla zbiornika zaporowego Goczałkowice na rzece Mała Wisła. Zmiany zawartości miedzi ma powiązanie ich z procesami biochemicznymi przebiegającymi cyklicznie, ale z różnym natężeniem w ekosystemie zbiornika. Osad denny pobierano na szczególnych stanowiskach za pomocą przyrządu Eckmana. Woda interstycjalną (międzycząsteczkowa) decyduje o wilgotności osadu dennego i była pozyskiwana drogą próżnlowego odsączania przez twardy filtr membranowy. Woda przydenna pobierana była w ilości 2 litrów z warstwy 50 cm ponad dnem oraz warstwy powierzchnlowej. Okazało się, że największe ilości Cu zawierały osady denne w strefie przyzaporowej zbiornika. Jest to rezultat najintensywniejszych procesów sedymentacyjnych w tych obszarach oraz charakterystyki podłoża, którymi są dawne grunty orne. Natomiast woda interstycjalną stanowi permanentnie czynny magazyn Cu mający duży wpływ na ogólny bilans zmian zawartości miedzi, różnorodność i migrację tego pierwiastka w ekosystemie wodnym. Dużą podatność Zbiornika Goczałkowickiego na wpływ wiatru w zakresie stopnia falowania potwierdzają współczynniki zmienności występowania Cu w wodzie przydennej (w granicach błędu systematycznego), rzędu 30 %, które były podobne jednocześnie dla zmian występujących w osadzie przydennym, wodzie interstycjalnej oraz wodzie z warstwy powierzchniowej.
EN
Investigation of copper content changes dynamics in water reservoir (water, bottom sediments) can constitute a method for analysis of hydrochemical processes occuring in the reservoir. Results of testing and their interpreta-tion for dam reservoir Goczałkowice on the Mała Wisła River were presented. Copper content changes are related to biochemical processes occurring cyclically but with varying intensity in the ecosystem of reservoir. Bottom sediment was sampled in particular points by means of Eckman device. Interstitial water (intermolecular) governs the moisture content of the bottom sediment and was separated by means of vacuum filtration through a hard membrane filter. Near-bottom water (2 litres) was sampled from the level of 50 cm above the bottom and from the surface level as well. It turned out that the largest quantities of Cu were contained in the bottom sediments in the neardam zone. It is a result of the most intensive sedimentation processes in this area as well as bed characteristics (former arable lands). Interstitial water constitutes a permanently active Cu storage that has great influence on general copper balance, diversity and migration of this element in the water ecosystem. Great susceptibility of Goczałkowice Reservoir for wind parameters (intensity of waving) was confirmed by large values of Cu occurrence coefficients in the near-bottom water within the limits of systematic error 30%. These values were similar to changes observed in near-bottom sediment, interstitial water and surface layer water.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono przykłady diagnostyki polimorficznej substancji farmaceutycznych, prowadzonej z zastosowaniem metod rentgenowskiej analizy dyfrakcyjnej, metod analizy termicznej i spektroskopii w podczerwieni. Przykłady badań eksperymentalnych poprzedzono wstępem dotyczącym zjawiska występowania odmian polimorficznych związków chemicznych. Na podstawie prezentowanych wyników badań wskazano wysoką użyteczność omawianych metod, zarówno w identyfikacji, jak i ilościowej analizie form polimorficznych substancji farmaceutycznych.
EN
A review with 19 refs covering examples of polymorphic analysis involving X-ray diffraction, thermal analysis (DSC, TG) and IR spectroscopy.
Polska jest zobowiązana do wdrożenia postanowień Ramowej Dyrektywy Wodnej UE (RDW), co oznacza, że do 2015 roku wszystkie wody, w tym niewielkie cieki miejskie, powinny osiągnąć dobry stan (lub potencjał) ekologiczny. Wynika stąd konieczność nowego podejścia do gospodarowania tymi ciekami w skali lokalnej. Dotychczasowe funkcje - jako odbiorników nadmiaru wód z obszaru zlewni i odbiorników zanieczyszczeń - nie odpowiadają ani zapisom zawartym w RDW ani aspiracjom lokalnych społeczności. Nowe zadania sprowadzają się do możliwie najpełniejszego odtworzenia walorów Użytkowych wody zarówno w sensie ekologicznym, jak i społecznym. Jednym z decydujących czynników limitujących zakres działań naprawczych jest udział powierzchni uszczelnionych w zlewni.
EN
Poland is obliged to implementation of decisions of EU Water Framework Directive (WFD), and this means that up to 2015 all waters including small municipal water-courses should achieve good ecological condition (or ecopotential). This results in necessity of new approach to the management of these courses in a local scale. Functions fulfilled hitherto as the recipients of excess water from the drainage area and as recipients of wastes do not correspond to records included into WFD nor aspirations of local communities. New tasks resolve themselves into possibly most full restoring of useful values of water, both in ecological and social aspects. One of deciding factors limiting the range of recovery measures is the rate of tightened areas to a drainage area.
W artykule przedstawiono skuteczność wykorzystania funduszy unijnych, m.in. pozyskanych na realizację .Programu łagodzenia w Regionie Śląskim skutków restrukturyzacji zatrudnienia w górnictwie węgla kamiennego., programowanie i przebieg współpracy Gminy Bytom z Zakładem Ochrony Wód Głównego Instytutu Górnictwa. W projekcie Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013 planowane jest zwiększenie alokacji środków na realizację projektów infrastrukturalnych, środowiskowych i rewitalizacyjnych, dlatego przy wsparciu specjalistów z GIG władze miasta przygotowują kolejne projekty.
EN
The article presents the effectiveness of utilisation of EU funds attracted among others, for implementation of. The program of mitigation in Upper Silesia Region of employment restructuring effects in hard coal industry", programming and the course of co-operation of Bytom community with the Department of Water Protection of the Central Mining Institute. It is planned in the draft the National Development Plan for 2007-2012 to increase the allocation of financial means for realisation of projects in infrastructure, environment protection and revitalisation. Therefore the town authorities, in co-operation with specialist from the Central Mining Institute, prepare seąuent projects.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.