Post-mining grounds and spoil tips frequently render landscapes permanently flawed. As a result of mining activity, considerable stretches of land are often permanently excluded from further use. Due to the extensively transformed landscape, it is necessary to implement revitalisation processes. Relevant design and investment activities, coupled with the cooperation of specialists such as architects, civil engineers, geotechnicians, hydrotechnicians and environmental engineers, along with local authorities, can offer a comprehensive functional programme for areas degraded by mining and provide local residents with an attractive leisure area. This article discusses the current state of knowledge on the revitalisation of former mining areas, with special regard to architectural, environmental, social, and economic aspects. The aim of the study is to review and promote design solutions which permanently restore previously degraded areas to local communities. Various concepts of revitalisation of degraded areas are presented, based on examples of landscape architecture at home and abroad. The selected examples comprise natural regeneration, reclamation, and ecological engineering. These are examples of a holistic and modern approach to the development of tourist and environmentally active areas in post-mining sites and spoil tips. Furthermore, the study presents the authors' proposal concerning the revitalisation of a spoil tip area at LW Bogdanka mine for winter sport purposes and other activities, for which the demand was signalled by their management. The discussed examples can serve as an inspiration for future actions and executive projects, undertaken in accordance with the guidelines of Agenda 2030 and Fit for 55 policies.
PL
Tereny powyrobiskowe naziemne oraz powstające przykopalniane hałdy niejednokrotnie stanowią trwałą skazę w krajobrazie. W związku z procesami górniczymi, znaczne połacie terenu zostają często trwale wykluczone z dalszego użytkowania. Silnie przekształcony krajobraz stwarza konieczność dla wdrażania procesów rewitalizacyjnych. Odpowiednie działania projektowe i inwestycyjne, przy współpracy z architektami oraz lokalnymi samorządami są w stanie zaoferować bogaty program funkcjonalny dla terenów zdegradowanych działalnością górniczą, zapewniając jednocześnie okolicznym mieszkańcom atrakcyjną przestrzeń wypoczynkową. W artykule dokonano przeglądu aktualnego stanu wiedzy na temat rewitalizacji terenów pogórniczych, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów środowiskowych, społecznych i ekonomicznych takich działań. Celem artykułu jest przegląd i popularyzacja rozwiązań projektowych, które w sposób trwały przywracają tereny zdegradowane lokalnym społecznościom. Przedstawiono różne koncepcje rewitalizacji terenów zdegradowanych, opierając się na przykładach realizacji z dziedziny architektury krajobrazu z kraju i ze świata. Wybrane przykłady obejmują naturalną regenerację, rekultywację i inżynierię ekologiczną. Są to przykłady holistycznego i nowoczesnego podejścia do realizacji przestrzeni turystycznych i aktywnych przyrodniczo na terenach dawnych wyrobisk oraz hałd kopalnianych. Opracowanie przestawia również autorską propozycję rewitalizacji terenu hałdy przy kopalni LW Bogdanka na cele związane ze sportami zimowymi. Omawiane przykłady mogą posłużyć jako wzór dla przyszłych działań podejmowanych zgodnie z założeniami polityki Agenda 2030 i Fit for 55.
Housing blocks constructed from prefabricated elements have been the backbone of housing resources in many Polish cities in the last fifty years. Over the time, the residents’ expectations regarding the residential amenity standards, as well as demographic structure of the estates built in the communist era have changed. Therefore, the current residents’ needs significantly differ from the needs and expectations of those who took over the newly built flats in the last quarter of the 20th century. Fundamentally, the functional and spatial standards of flats built before 1989 are already out of date. The proper functioning of the usable dwelling space of these apartments has gained additional importance due to the inhabitants getting progressively older and, especially recently, the prolonged SARS CoV-2 pandemic. The introduction of the lockdown, which involved strict restrictions on movement outside the place of residence during the pandemic, made the apartments the centre of life and a place of work for many families. Suddenly, for psychophysical reasons, the importance of having larger floor space, than the functional solutions typically used in the 1970s and 1980s offered, has increased. It appears that the residents begun to take interest in all possible solutions to improve the functionality of their homes. The aim of the article is to present proposals for contemporary architectural solutions that can improve the functionality of these apartments that would increase residents’ standard of living and everyday comfort.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Z architekturą nowoczesnych, wysokich i wysokościowych budynków z XX i początków XXI wieku kojarzone są przede wszystkim takie materiały jak stal, szkło i beton. Wraz z rozwojem technologii, coraz popularniejsze w krajach zachodnich staje się stosowanie materiałów pochodzenia roślinnego, takich jak drewno klejone. Wykorzystanie drewna jako materiału konstrukcyjnego przynosi wiele korzyści zarówno ekonomicznych, technologicznych jak i użytkowych. Jest to budulec bardziej elastyczny, lżejszy i często wytrzymalszy niż konstrukcje powszechnie stosowane. Dzięki technologii klejenia krzyżowego lub warstwowego, budynki są w stanie uzyskać znaczne wysokości, przy zachowaniu odpowiednich parametrów wytrzymałościowych. Materiał ten okazuje się być łatwiejszy w transporcie, a przy odpowiednim przygotowaniu prefabrykowanych elementów, również przyspiesza procesy budowlane, ułatwiając montaż. Jest to również materiał ekologiczny. Przy odpowiednio zaplanowanej gospodarce leśnej, jest w stanie zapewnić zrównoważone zużycie budulca, jednocześnie minimalizując koszt dla środowiska naturalnego, m.in. obniżając emisję CO2. Główną przeszkodą w zastosowaniu wspomnianej technologii na szerszą skalę, są liczne obostrzenia prawne, dotyczące wytrzymałości i odporności ogniowej. Przytaczane w poniższym artykule badania oraz przykłady realizacji, pokazują jednak iż drewno klejone jest w stanie zachować odpowiednie parametry, zapewniając trwałość konstrukcji i bezpieczeństwo użytkownikom obiektu.
EN
The architecture of modern, 20th and early 21st century high-rise buildings is primarily associated with materials such as steel, glass and concrete. With the advancement and popularity of laminated timber construction in western countries the use of wood as a structural component in high rise buildings brings many economic, technological and logistical benefits. Laminated timber is more flexible, lighter and often more durable than typically used materials in construction. Thanks to cross lamination technology, buildings are able to obtain significant heights while maintaining appropriate structural requirements. This material turns out to be easier to transport, and with proper prefabrication, will also speed up the construction processes at a reduced cost. Timber is an eco-friendly material, that with properly managed forests ensures a sustainable, renewable construction supply. This minimizes the cost to the environment by reducing CO2 emissions. The main obstacle to the implementation of this technology at a larger scale are numerous legal restrictions regarding strength and fire resistance. The research and implementation examples cited in the article below show that laminated wood is able to maintain appropriate structural requirements, ensuring the durability and safety of its occupants
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Obserwując zmieniające się tendencje architektoniczne wysoko rozwiniętych miast, takich jak Nowy Jork, dostrzec można pojawiający się nowy trend w projektowaniu niezwykle smukłych, zaawansowanych technologicznie drapaczy chmur. Rewolucja architektoniczna rozpoczęta m.in. w Nowym Jorku na początku XX wieku, której efektem było pojawienie się pierwszych wysokościowych budynków, w latach obecnych pokazuje kolejną odsłonę. Nowopowstające budynki wysokościowe o proporcjach ołówka, trwale zmieniają sylwetę miasta. Realizacja tego typu obiektów jest wynikiem ograniczonej dostępności powierzchni budowlanej w intensywnie zurbanizowanej metropolii oraz stale rosnącego zapotrzebowania na luksusowe powierzchnie mieszkalne. Zastosowanie nowoczesnych technologii budowlanych otwiera zupełnie nowe możliwości w kreowaniu przestrzeni miejskiej.
EN
Observing the changing architectural trends of highly developed cities such as New York, we can see a new emerging design trend of building ultra-slim, technologically advanced skyscrapers. The architectural revolution that started in New York at the beginning of the 20th century, which resulted in the appearance of some of the first high-rise buildings, is now showing its latest iteration. The newly raised high-rise buildings with pencil-like proportions are permanently changing the silhouette of the city. The construction of these types of buildings is the result of limited available land in an intensely urbanized metropolis and the current development landscape encouraging the erection of luxury residential units. The use of modern construction technologies opens up completely new possibilities in creating cities.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The Tatary district is located in the central-east part of Lublin. It includes the first Lublin’s multi-dwelling residential estate neighbouring buzzing streets and large industrial facilities, built according to modern architectural and urban concepts. The residential estate, erected starting in the 1950’, served as a model for subsequent large residential estates of Lublin. The technical solutions introduced in the Tatary buildings translated into a new standard of living and functional solutions that were unique within the traditional city tissue, shaping it permanently. After almost 60 years, the estate is facing a number of problems due to political, planning and architectural decisions. This article aims at describing and evaluating these past solutions.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Duże osiedle mieszkaniowe na wzgórzach po północnej stronie rzeki Czechówki planowane było już w latach 50-tych XX wieku. Pod intensywną zabudowę wielorodzinną przeznaczono tereny wsi: Czechówka Górna i po części Bielszczyzna. W 1965 roku Lubelski oddział SARP ogłosił konkurs zamknięty na opracowanie koncepcji zagospodarowania wspomnianego obszaru. Zgłoszone prace prezentowały innowacyjne, niekiedy radykalne podejście do urbanistyki nowoczesnego osiedla wielorodzinnego, które w wybranych przypadkach dały podstawy do opracowania Ogólnych Planów Zagospodarowania badanego terenu. Analiza rozwiązań proponowanych w pracach konkursowych, jak i również porównanie ze stanem istniejącym dostarczyć mogą ważnych informacji o rozwoju lubelskiej myśli urbanistycznej w okresie PRL.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Lublin developed rapidly at the turn of the 1960s and 1970s. Large residential districts were designed on rural areas surrounding the city. Lublin was expanded in almost every geographical direction, in accordance to the principles specified in the 1959 city master plan. The Kalinowszczyzna district was located in the north, covering local hills and ravines, and replacing the former farm and manor it was subsequently named after. The housing estates constructed there were erected mainly by means of prefabricated elements, and included both flats and shops. They also played cultural and administrative functions. The plan’s implementation was launched in 1963 and came to an end in 1980s. Kalinowszczyzna is currently one of 27 administrative districts of Lublin and constitutes an essential part of the city.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Starzenie się społeczeństwa staje się globalnym trendem obserwowalnym w krajach rozwiniętych. Jak wynika z raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), wraz z rozwojem miast Europy i Ameryki Północnej zwiększa się odsetek osób po 60 roku życia. Zjawisko to w Polsce obserwowalne jest głównie w przestrzeni osiedli wielorodzinnych z lat 60.−90. XX wieku, gdzie w znacznej mierze nadal mieszkają ich pierwsi mieszkańcy. Osoby starsze w większości przypadków pozostają aktywne fizycznie, społecznie a także pozostają chętne do partycypacji w rozwoju i poprawie warunków bytowych w swoim miejscu zamieszkania. Rozwiązania architektoniczno-urbanistyczne wielokrotnie stanowią istotne bariery utrudniające pełny udział osób starszych w życiu osiedla. Są to problemy rozwiązywalne, jednakże wymagające znacznych środków finansowych, dogłębnych analiz jak i umiejętnego zaangażowania w procesy modernizacyjne samych zainteresowanych - seniorów. Jak postuluje m.in. wybitny duński architekt Jan Gehl, przyjazne miasto musi zaadaptować istniejącą infrastrukturę jak i świadczone w przestrzeni osiedlowej usługi na potrzeby osób starszych, z jednoczesnym ich czynnym udziałem, a także oferować nowe możliwości, przeciwdziałające ich społecznemu wykluczeniu. Jest to działanie konieczne w celu utrzymania zrównoważonego rozwoju miast.
EN
The aging of population is becoming a global trend observable in developed countries. According to the World Health Organization report1 (WHO), along with the development of cities in Europe and North America the percentage of people over 60 years old increases. This phenomenon is observable in Poland, mainly in the multi-family housing districts from the years 60ties up to 90ties of the twentieth century, where the large number of their original residents continue to live. The elderly, in most cases remain active physically, socially and are willing to participate in the development and improvement of living conditions in their place of residence. Architectural and urban solutions from the previous epoch, repeatedly pose a significant barriers to the full participation of older people in the local social life. These are solvable problems, however they require a substantial financial resources, in-depth analysis and skillful involvement of seniors in the of modernization. As, among others, a prominent Danish architect Jan Gehl2 advocates, a friendly city must adapt existing infrastructure and services provided in the housing estates to the needs of the elderly, with their active participation, as well as to offer new opportunities to counter their social exclusion. This is necessary in order to maintain the sustainable development of cities.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Od świtu ludzkości, czasów organizowania się i gromadzenia wspólnot osadniczych, poprzez czasy formowania się pierwszych miast, towarzyszyła człowiekowi wiara w różnorodne bóstwa. Wraz z rozwojem kulturowym i społecznym także systemy wierzeń ulegały ujednolicaniu, kodyfikacji i przyciągały coraz większą liczbę wiernych, stając się czynnikiem społeczno-politycznym wpływającym istotnie na kształt i kierunki rozwoju młodych cywilizacji. Wraz ze wzrostem znaczenia nowych idei, organizacji przez nie przestrzeni sacrum i formalizacji za¬chowań, zaczęto kult „przekuwać w kamień”. Analizując architekturę sakralną każdej epoki i studiując jej historię, można zaobserwować jak zmieniała się sinusoida stosunków społecznych pomiędzy tolerancją i religijnym współistnieniem z jednej strony, a nienawiścią i dążeniem do dominacji z drugiej. We współczesnym, bardzo zróżnicowanym, pełnym mnogości wyznań i różnic kulturowych świecie, architekci stają przed wyzwaniem w jaki sposób kształtować architekturę sakralną aby służyła pokojowej koegzystencji, akceptowaniu różnic, nie będąc jednocześnie zarzewiem konfliktów, wzajemnych roszczeń i pretensji.
EN
Since the time of the first settlements and communities, people tend to believe in various deities. Along with the cultural and social development, religion has become codified and popularized amongst the growing number of believers, thus became an important factor in the social and political development. Growing importance of religious beliefs, resulted in organizing sacred spaces which later became churches and temples. Throughout the centuries, religion became a stimulant to unite and cooperate on the one hand, and a root of conflict and intolerance on the other. In present times, architects have to face a diversified beliefs and solve major cultural differences, while designing a contemporary temple. Nowadays designers have to create sacral architecture in a way providing peaceful coexistence and mutual respect between followers.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Problem budownictwa wielkopłytowego z lat 70-tych XX wieku zaczyna być zarówno w Polsce jak i w Europie problemem palącym. Kraje Europy Zachodniej, w obawie przed narastającą kryminalizacją i ubożeniem osiedli wielkopłytowych a także ich opuszczaniem przez mieszkańców, już w latach 90-tych XX wieku rozpoczęły kompleksowe zabiegi modernizacyjne, rewitalizacyjne i humanizujące stopniowo degradowaną tkankę miejską. Obecnie w blokach z wielkiej płyty żyje około 10 milionów Polaków, co stanowi ponad 1/4 mieszkańców kraju. Mimo podjętych przez wiele spółdzielni mieszkaniowych działań rewitalizacyjnych, jest to wciąż za mało, aby przywrócić tym budynkom wysoki standard i funkcjonalność, pożądaną przez rosnące wymagania i potrzeby powoli, lecz stopniowo bogacącego się polskiego społeczeństwa. Aby problem wielkiej płyty w Polsce rozwiązać w sposób właściwy, kompletny i trwały, niezbędne jest podjęcie kompleksowych działań skupiających się kolejno na: wczesnym uświadomieniu sobie i zrozumieniu skali problemu, dającym możliwość dokładnego zaplanowania i podjęcia działań naprawczych, aktywizacji i integracji społeczności osiedli wielkopłytowych – zaangażowania ich w procesy rewitalizacyjne a także przygotowania budżetu i uchwał prawnych, dających pole manewru do działań naprawczych oraz podjęcie czynności remontowych, wzorując się na doświadczeniach krajów zachodnich, umiejętnie przenosząc je na rodzimy grunt.
EN
Issues connected with great panel constructions of the 70’s of the twentieth century is beginning to be both in Poland and in the rest of European urgent issue. Western European countries, in fear of increasing criminalization and impoverishment of large panel housing estates as well as the lowering number of inhabitants, began in the 90s of the twentieth century a comprehensive modernization, regeneration and humanization of gradually degrading urban fabric. Currently in blocks of concrete slabs lives approximately10 million Poles, which is more than 1/4 of the population. Despite many attempts to improve quality of those buildings and many revitalization activities that were undertaken, it is still not enough to restore the buildings to a modern standard and the functionality desired by the growing demands and needs of Polish citizens. To solve the problem of a great panel buildings in Poland in an appropriate, complete and durable manner, it is necessary to take a comprehensive approach focusing on the: early realization and understanding of the scale of the problem, making it possible to accurately plan and take corrective action, activation and integration of communities to involve them in the processes of revitalization and budget preparation plus legal resolutions, giving way to take corrective actions, basing on the experience of Western European countries and skillfully transferring them to the niveground.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Bliskość natury zawsze wywierała pozytywny wpływ na zdrowie człowieka i jego dobre samopoczucie. Od czasów rewolucji neolitycznej, zapoczątkowanej 10000 lat przed naszą erą i rozpoczęcia procesu przechodzenia z łowiectwa i zbieractwa do osiadłego trybu życia, świętym ogrodom, gajom czy formacjom skalnym zaczęto przypisywać mistyczną moc. W średniowieczu, stałymi elementami zespołów klasztornych były ogrody. Zarówno te ziołowe o funkcji czysto pragmatycznej – leczniczej, jak i ogrody rekreacyjne i wypoczynkowe – jako miejsce sprzyjające kontemplacji i zadumie. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym, obecność ogrodów w przestrzeni osadniczej człowieka stała się trwałym elementem krajobrazu. Zauważono ich dobroczynny wpływ na psychikę i stan zdrowia człowieka, jak i doceniono walory czysto estetyczne. Wraz z rozwojem nowoczesnych technik medycznych, uzdrawiająca rola ogrodów została zmarginalizowana, bądź zupełnie pominięta. Skupiono się na czysto fizjologicznych efektach terapii a niezwykle istotny aspekt psychologii w przebiegu leczenia uznano za drugorzędny. Obecnie wiemy, że stan psychiczny pacjenta ma niejednokrotnie kluczowy wpływ proces zdrowienia. W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, w Kanadzie, jak i w niektórych krajach Europy Zachodniej ogród jest nieodłącznym elementem planu budynków służby zdrowia. Służy on nie pracownikom, ale przede wszystkim pacjentom, w celach wypoczynkowych i relaksacyjnych co ma wymierne przełożenie na proces rekonwalescencji. Zaplanowany jest w sposób pomagający wyzbyć się stresu i obciążeń psychicznych związanych z chorobą, dający poczucie spokoju i bezpieczeństwa. W Polsce ogrody lecznicze, towarzyszące budynkom szpitali czy przychodni nie są uważane za niezbędny element ich architektury, a zasady kompozycyjne takiej przestrzeni nie są dla wszystkich projektantów znane, bądź czytelne. Pojawia się więc konieczność edukacji społecznej, a wśród architektów pojawienia się trendu, skupionego na umiejscawianiu takich przestrzeni w towarzystwie budynków opieki medycznej i traktowaniu ich jako element nieodzowny. Korzyści zdrowotne dla pacjenta z takich udogodnień jakimi są ogrody lecznicze są niewspółmierne do kosztów ekonomicznych. A przecież to zdrowie jest najcenniejsze.
EN
Being close to nature always had a positive impact on human health and well-being. From the Neolithic Revolution, which began 10,000 years before our era and the start of the transition from hunting and gathering to sedentary life, people began to ascribe mystical powers to sacred gardens, groves or rock formations. In the Middle Ages, gardens were often placed near monasteries. Herbal ones for purely pragmatic, therapeutic function and recreational gardens, as places for contemplation and reverie. With the development of civilization, the presence of gardens amongst the human settlements has become a permanent part of the landscape. Their beneficial effect on the psyche and human health, as well as purely aesthetic qualities has been appreciated. With the development of modern medical techniques, the role of healing gardens has been marginalized, or entirely omitted. In Poland, medical gardens, along with hospitals and clinics are not considered an essential element of their architecture. There is a need for public education, also among architects, to force a trend, focusing on designing healing gardens along with hospital buildings. Health benefits for the patients are disproportionate to the economic costs. Yet health is the most valuable.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wprowadzenie w drugiej połowie XX w. technologii prefabrykatów wielkopłytowych w budownictwie mieszkaniowym miało na celu szybkie rozwiązanie problemu postępującego deficytu mieszkań. Miało być również sposobem na skuteczne poprawienie warunków życia obywateli. Wyznaczone cele osiągnięto, ale wdrażając nową technologię budownictwa i nowy sposób planowania osiedli, nie przewidziano wielu dalekosiężnych konsekwencji ówczesnych decyzji projektowych. Niezależnie od obszaru geograficznego, budynki wielkopłytowe generująwiele problemów natury technicznej, estetycznej i społecznej. Podejmowane są różne kroki w celu ich rozwiązania.
EN
The introduction of the great panel technology in multifamily housing construction in the second half of the twentieth century aimed to quickly solve the progressive housing deficit. It also aimed to improve living conditions of the citizens. The targets has been achieved. While implementing a new technology of construction and a new way of urban planning, the designers have not thought about long term consequences of their designs. Regardless of the geographical location, great panel buildings generate many problems of a technical, aesthetical and social nature. Various steps are taken to solve them.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.