Celem artykułu jest określenie wpływu przekształceń organizacyjnych polskiej kolei na funkcjonowanie regionalnego transportu kolejowego i jego rolę w systemach komunikacyjnych wybranych województw. Zapoczątkowane pod koniec XX wieku reformy kolei, wynikające głównie z dostosowywania polskiego prawa do ustawodawstwa unijnego, doprowadziły m.in. do przejęcia odpowiedzialności za regionalny transport kolejowy przez samorządy wojewódzkie, a w dłuższej perspektywie pociągnęły również za sobą poważną przebudowę własnościową. W pracy przeanalizowano zmiany, jakie zaszły między 2005 a 2017 rokiem, w zakresie obsługi regionalnym transportem kolejowym, w czterech wybranych województwach: dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, małopolskim i podlaskim. Przebadano liczbę czynnych stacji i przystanków oraz zatrzymań pociągów osobowych, wyszczególniając połączenia do miasta wojewódzkiego i stolic sąsiednich regionów. Z niniejszej analizy wynika, że przekształcenia organizacyjno-własnościowe przyniosły zasadnicze zmiany w funkcjonowaniu transportu kolejowego na poziomie regionalnym. Zarysowują się odmienne kierunki rozwoju kolei w poszczególnych województwach, co ma wpływ na zróżnicowanie przestrzenne funkcjonowania regionalnego transportu kolejowego. O zwiększeniu lub zmniejszeniu roli kolei regionalnej decyduje splot wielu czynników, wśród których istotną rolę odgrywa poziom dotacji i generalne zainteresowanie władz samorządowych transportem kolejowym, przejawiające się inicjatywami mającymi na celu poprawę istniejącej sytuacji. Powoływanie do życia własnych przewoźników przez samorządy, jak również otwieranie rynku na zewnętrzne firmy jest bardzo ważnym, jednak nie jedynym czynnikiem tych zmian.
EN
The aim of the article is to determine the influence of the transformation of Polish railways on the functioning of regional railways in the country and on their role in transport systems of the selected voivodeships. The rail reforms launched at the end of the 20th century which derived mainly from EU regulations resulted inter alia in the transfer of responsibility for regional rail transport to regional governments and in the long run they induced large scale changes in the ownership. The paper analyses the changes in the regional railway services of four selected voivodeships: Dolnośląskie, Kujawsko-pomorskie, Małopolskie and Podlaskie between 2005 and 2017. For the chosen voivodeships the authors analysed the number of open railway stations and stops of regional trains on them itemising the number of direct trains to the capital of the region and to the capitals of the neighbouring regions. The result of the survey is that the organisational and ownership transformations of Polish railways have caused fundamental changes in the functioning of regional railways in the country. Diverse trends in railway development can be observed in several voivodeships which results in increasing spatial differences in regional railway functioning over Polish regions. There are many factors which influence increase or decrease in the role of rail in regional transport systems. One of the most important of them are railway subvention levels and the general interest of regional governments for railway transport the reflection of which are initiatives aimed at improving the situation of the railways. Creating the own regional government-owned railway companies as well as opening the market for external railway carriers is certainly an important but not sole factor of this improvement.
Celem badań była ocena systemu transportowego gminy Konopiska ze szczególnym uwzględnieniem transportu miejskiego. Analizowany obszar jest położony w regionie miejskim Częstochowy i podlega intensyfikującym się procesom suburbanizacji, które prowadzą do systematycznego wzrostu liczby mieszkańców. Stanowi to poważne wyzwanie dla systemu transportowego gminy, który wymaga w związku z tym szeregu udoskonaleń. Dotyczy to poprawy stanu i rozbudowy dróg, ale przede wszystkim rozwoju transportu zbiorowego. Poza połączeniem siedziby gminy z Częstochową jest on bowiem niewystarczająco rozwinięty i nie zapewnia atrakcyjnej alternatywy wobec samochodu. Wśród proponowanych działań autorzy wymieniają rozbudowę sieci połączeń autobusowych także do bardziej peryferyjnych wsi gminy i optymalizację rozmieszczenia przystanków, co zwiększyłoby dostępność transportu publicznego, a także uruchomienie kursów do najbliższej stacji kolejowej.
EN
The aim of the paper has been to assess the transport system of the commune (Polish: gmina) of Konopiska (Śląskie voivodeship, southern Poland). As the area which has been analysed is located in the metropolitan area of the city of Częstochowa increasing suburbanization processes can be observed there. They result in constant increase in the number of inhabitants of the commune which is a challenge for its transport system. That is why the road network and public transport system in particular should be modernised and developed. Apart from the main line from Konopiska village to the city of Częstochowa the existing bus network is not well developed and does not provide an attractive alternative to private car. The solutions suggested by the authors of the present article include the development of the bus system with lines also connecting periphery villages and bus stop modification in order to increase the accessibility to public transport. Another proposal is a new bus line to the nearest railway station.
Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o skutki wykorzystania funduszy unijnych przez miejski transport szynowy w Polsce, to jest tramwaje, metro i kolej aglomeracyjną w okresie 2007-13. W tym czasie zrealizowano ponad 3000 projektów transportowych o łącznej sumie 187,5 mld zł, z czego na kolej przypadło 21%, a na transport miejski prawie 12%. Pod względem wartości alokowanych na komunikację publiczną środków niekwestionowanym liderem jest Warszawa, co zawdzięcza budowie II linii metra, lecz również zakrojonym na bardzo szeroką skalę programom rozbudowy i modernizacji systemu tramwajowego. Stolica wyróżnia się także najwyższą wartością projektów w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Pozostałe ośrodki będące liderami zmian to Trójmiasto, w którym zrealizowano największą inwestycję kolejową ostatniego ćwierćwiecza w postaci Pomorskiej Kolei Metropolitalnej, oraz Olsztyn, który jako pierwsze miasto w Europie Środkowo-Wschodniej zdecydował się na reaktywację komunikacji tramwajowej. Z szansy, jaką stwarzają środki UE, skorzystały jednak wszystkie, oprócz Gorzowa Wielkopolskiego, ośrodki w Polsce posiadające systemy miejskiej komunikacji szynowej. Należy mieć nadzieję, że podjęte znaczące działania inwestycyjne pomogą zachować, a być może nawet zwiększyć znaczenie transportu publicznego w polskich miastach.
EN
The aim of the article is to answer the question about the results of EU funds which have been allocated to municipal rail-bound transport in Poland – trams, underground and suburban railways – between 2007 and 2013. In this period over 3000 transport projects of the total value of 187, 5 billion zlotys were executed, of which 21% were absorbed by rail and almost 12% by municipal transport. Warsaw is the undoubted leader in European transport grants absorption in Poland, mainly due to the construction of the second underground line but also because of large scale tram system modernisation programme. Warsaw stands out as having the highest transport project value per capita as well. Other Polish cities which can be described as leaders are the Tricity with its Pomeranian Metropolitan Railway – the largest Polish rail investment over the last 25 years and Olsztyn – the first Central-Eastern European city which have reintroduced tram network. However, almost all Polish cities which have a municipal rail-bound transport system have made use of the opportunity connected with EU grants. The only exception is Gorzów Wielkopolski. It is to be hoped that these vast investments aid Polish cities in maintaining if not increasing the role of municipal transport.
Integracja lokalnych linii kolejowych z systemem tramwajów miejskich. Porównanie Mittelgebirgsbahn i Stubaitalbahn pod względem podstawowej charakterystyki oraz miejsca w systemie transportowym regionu miejskiego Innsbrucku.
EN
The integration of railway routes and urban tramway system. A comparison of Mittelgebirgsbahn with Stubaitalbahn in regard to basic characteristics and place in transportation system of the urban region of Innsbruck.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW