W artykule krótko omówiono historię dziewięćdziesięciu pięciu lat zrzeszania się inżynierów i techników elektryków na terenie działania Oddziału Zagłębia Węglowego (OZW) Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Teren ten zmieniał się poczynając tylko od obszaru Zagłębia Dąbrowskiego (Koło Sosnowieckie), później do 1939 roku powiększył się o polską część Górnego Śląska, a po wojnie zmniejszał się w wyniku wyłaniania się nowych Oddziałów SEP: Bielsko-Bialskiego, Częstochowskiego, Gliwickiego. Koło Sosnowickie uznane zostało, obok kół w Warszawie, Krakowie, Lwowie, Łodzi i Poznaniu, jako założycielskie Koło SEP. Członkowie OZW odgrywali znaczącą rolę w działalności Stowarzyszenia. Dwóch z nich pełniło funkcję Prezesa SEP. Skupisko wielkiego przemysłu górniczego, hutniczego, maszynowego, czy chemicznego sprzyjało wzrostowi liczby inżynierów i techników, w tym także elektryków wszystkich specjalności. Historia OZW SEP nierozerwalnie związana była i jest z historią polityczną i gospodarczą Polski. W artykule zwrócono uwagę na te związki, jako czynniki kształtujące aktywne postawy członków SEP.
EN
A concise description of ninety five years history of the Coal Basin Division of the Polish Association of Electrical Engineers (OZW) as the area of activities of electrical technicians and engineers unification was presented in the paper. The area of the Coal Basin Division activities has been continuously changed starting at the beginning from the Dąbrowa Region only, where the Sosnowiec Branch was active. Before the second World War the area of activities has increased by the small Polish part of the Upper Silesia including the Katowice region. After the second World War the area of activities has been decreased as a result of creation of the new SEP divisions: the Bielsko Biała Division in 1960, the Częstochowa Division in 1951 and finally the Gliwice Division in 1953. The Sosnowiec Branch has been notified as the founder branch of the Polish Association of Electrical Engineers jointly with the similar branches from Warszawa, Kraków, Lwów, Łódź i Poznań. Many members of the OZW have played the important role in SEP activities. Two of them have taken a position of the SEP president. Concentration of heavy industry like mining, metallurgy, machinery or chemistry has favored in increasing of total number of engineers and technicians including electrical engineers and electricians of all specializations. The history of the OZW has been of course strongly connected with political and economic history of Poland. The paper has pay a special attention to these connections being important factors influencing on active attitude of many SEP members.
W artykule przedstawiono przykłady poszukiwań informacji o prof. Janie Obrąpalskim, jego rodzinie wraz z kwerendą w bibliotekach i archiwach oraz efekty poszukiwań. Są wspomniane także fragmenty przygotowywanej monografii o życiu i osiągnięciach Profesora.
EN
Some examples of inquiry of source materials about prof. Jan Henryk Obrapalski and his family are described. Some information about monograph on Professor are presented.
Dokonano obszernego przeglądu stosowanych rozwiązań i metod prac pod napięciem w wielu krajach świata. Jest to nowoczesna technika obejmująca wszystkie typy urządzeń, uwzględniająca konieczność ich eksploatacyjnych napraw, modernizacji lub wymiany, rokująca ciągły postęp i poszerzanie zastosowań bezpiecznych dla monterów i korzystnych z nieco innej perspektywy dla klientów, odbiorców energii elektrycznej. Na podstawie raportów organizacji międzynarodowych, w tym CIGRE, stwierdzono, że technika PPN nieustannie się rozwija i jest stosowana zarówno przez coraz więcej firm energetycznych jak i energetyki krajowe. Oceniono, że prace na liniach są dostatecznie opanowane, choć w wielu przypadkach trzeba się liczyć z koniecznością wytworzenia własnych elementów sprzętu niezbędnego do prac pod napięciem. Z praktyki wynika, że przeważnie dotyczy to osprzętu do układów izolacyjnych budowanych z wykorzystaniem drążków i lin izolacyjnych. Większość państw deklaruje także zainteresowanie wprowadzeniem prac pod napięciem na stacjach.
EN
A comprehensive review of solutions and methods used in live line working has been done. It is a modern technology concerning all types of devices, taking into consideration the need of operational repairs, modernization or replacement, providing good prospects for continuous development and extension of the range of solutions that are safe for linemen and, from another perspective, beneficial for consumers. Concluded is, on the basis of reports prepared by international organizations including CIGRE, that LLW technology is continuously developing and is applied by more and more energy companies and national power industries in various countries. Assessed is that the LLW technology is satisfactorily mastered though still in many cases we must take into consideration the need to manufacture some elements of the equipment necessary for live line working. It stemms from a practice that it usually concerns the insulation systems equipment built with the use of insulating poles and ropes. The majority of countries also declare their interest in implementation of LLW technology on substations.
Artykuł we wprowadzeniu uzasadnia korektę tytułu i omawia termin "bezpieczeństwo w elektryce". Następnie przedstawia przegląd problematyki bezpieczeństwa w elektryce na przestrzeni dziejów, przed powstaniem SEP, w okresie międzywojennym i po 1945 roku. W podsumowaniu uzasadniono potrzebę domagania się przez SEP przestrzegania przepisów bezpieczeństwa w elektryce, wprowadzenia surowszych zasad odbioru nowych instalacji i okresowej kontroli istniejących oraz systematycznego modernizowania instalacji starych, nie spełniających obecnie obowiązujących wymagań, a także zwalczania wypadków porażenia prądem, szczególnie wśród pracowników energetyki, zaistniałych w wyniku nieostrożności lub lekceważenia przepisów przez samych poszkodowanych.
EN
In the introduction the article justifies the author's revision of the title of article and discusses the term "safety in electricity". Then the article presents review of the issues of safety in electricity through the ages, before being SEP, in time between wars and after 1945. In résumé, the article justifies the need of demand by SEP to adhere the safety regulations, to introduce more rigorous rules of technical acceptance, of new installations, periodic inspection of existing installations, modernization of the old installations which non corresponds to the obligatory requirements, and eliminate the industrial accidents with electric shocks, particularly among workers in power engineering, coming into being by carelessness or disrespect of requirements by sufferers.
Opisano 10-letnia historię firmy PSE-Południe na szerokim tle historycznym. Przypomniano dzieje firmy Ślązel, która powstała w 1938 r. oraz kolejne etapy powojennej reorganizacji energetyki. Wiele uwagi poświęcono Południowemu Okręgowi Energetycznemu, jego strukturze i potencjałowi technicznemu. Opisano proces tworzenia Oddziału Katowickiego PSE-Południe oraz jego przekształcenia w obecną firmę PSE-Południe, zajmującą się operacyjnym zarządzaniem systemem elektroenergetycznym i majątkiem w przydzielonym obszarze oraz usługami utrzymania sieci. Wymieniono najważniejsze przedsięwzięcia zrealizowane w minionych 10 latach.
EN
Described is 10 years' existence of PSE-Południe against a wide historical background. Recalled is the history of Ślązel enterprise which was founded in 1938 as well as the succeeding stages of the post-war power industry reorganization. Much attention is paid to the South Power Industry Region, its structure and technical potential. Described is the process of bringing to life the Katowice Branch of PSE-Południe and its transformation into the now existing PSE-Południe engaged in operational management of the power system and its property in the allocated area as well as the grid maintenance service. Mentioned are the most important projects realized in the past 10 years.
W tym jubileuszowym artykule zostały przedstawione początki elektryfikacji miasta (lata 1880 – 1905), dzieje Krakowskiej Elektrowni Miejskiej, trzydziestolecie 1945 – 1976 , a więc: koniec ery energetyki komunalnej w Polsce, zmiany strukturalne i rozwój energetyki państwowej, intensywna rozbudowa krajowych terenowych sieci elektroenergetycznych, elektryfikacja wsi, budowa elektrociepłowni w Łęgu, trzydziestolecie 1976-2005, czyli reorganizacje, komercjalizacje i prywatyzacja. Wymieniono w artykule wiele firm energetycznych, grupujących znaczną liczbę wybitnych fachowców w dziedzinie elektryki i energetyki oddziałujących nie tylko na energetykę krakowskiej aglomeracji miejsko-przemysłowej, lecz działających na rzecz elektroenergetyki całego kraju. Zamieszczono informację o obchodach stulecia Energetyki Krakowskiej.
EN
In this jubilee paper are presented the electrification beginnings of the town (years 1880 – 1905), a history of Cracow Municipal Power Station, after-war thirty year period (1945 – 1976), so the end of municipal power in Poland, structural changes and development of state own power industry, intensive development of the national terrain power grid, electrification of the villages construction of Łęg CHP station and thirty year period (1976 – 2005) – period of re-organisation, commercialisation and privatisation. In the paper there are mentioned many companies grouping considerable number of remarkable specialists in the field of the power engineering, these ones who have exerted an influence not only on the power sector of Cracow agglomeration but also on the national power industry. An information on the celebration of the 100th Anniversary of Cracow Power Industry is inserted.