The rationale for this study is the search for ways to optimize expenditures on secondary vocational education. Optimization activities should lead to the creation of high quality human capital in the society. The purpose of this study is to verify the view indicating that schools with fewer students achieve higher learning outcomes. Nine classes were selected from a group of all secondary technical schools in Poland (N = 1683). Each class consisted of twenty schools selected by the average annual number of graduates in 2013-2015. A univariate analysis ANOVA was then carried out. The dependent variables were educational added values for matriculationexams in Polish language, the humanities, mathematics and natural sciences. The quality predictor in this study was classes determined by the average number of graduates. The study has led to the conclusion that higher learning outcomes expressed by the average educational added value are achieved in schools with more students. The highest average learning outcomes were achieved in schools with the number of students ranging from 564 to 640. It has also been shown that the average educational added value increases with the number of students in school. It may be supposed that certain numbers of students in school should not be exceeded; however, due to the lack of schools with the number of students far exceeding those in schools covered in this study, it was not possible to determine the maximum number of students in secondary technical schools that would allow them to obtain the expected learning outcomes.
PL
Uzasadnieniem dla podjętego tematu badań jest poszukiwanie dróg optymalizacji nakładów na średnie szkolnictwo zawodowe. Kierunki działań optymalizacyjnych powinny prowadzić do kreowania wysokiej jakości kapitału ludzkiego społeczeństwa. Jako cel analiz przyjęto zweryfikowanie poglądu wskazującego, że w szkołach liczebnie mniejszych osiąga się wyższe wyniki nauczania. Ze zbioru wszystkich techników w Polsce (N=1683) wytypowano 9 klas. Każda klasa składała się z 20 szkół wytypowanych według średniej rocznej liczby absolwentów w latach 2013-2015. Następnie przeprowadzono jednoczynnikową analizę ANOVA przyjmując jako zmienne zależne wartości edukacyjnej wartości dodanej dla egzaminów maturalnych z języka polskiego, grupy przedmiotów humanistycznych, matematyki oraz grupy przedmiotów matematyczno-przyrodniczych. Predykatorem jakościowym w omawianej analizie były klasy wyznaczone według średniej ilości absolwentów. Przeprowadzone badania doprowadziły do konkluzji, że wyższe wyniki nauczania wyrażane średnią edukacyjną wartością dodaną uzyskuje się w szkołach liczebnie większych. Najwyższe średnie wyniki nauczania osiągnięto w szkołach o liczebności uczniów z przedziału od 644 do 720. Można nawet zauważyć pewną tendencję, potwierdzaną średnimi wynikami edukacyjnej wartości dodanej, wskazującą, że badana wielkość wzrasta wraz ze wzrostem liczebności szkoły. Przypuszczać należy, że wzrost liczebności szkół posiada pewną wartość maksimum, jednak ze względu na brak szkół o liczebności uczniów znacznie przekraczających rozmiary analizowanych szkół, nie pozwolił na wyznaczenie granicy wskazującej na maksymalny rozmiar szkoły typu technikum, pozwalającej na uzyskiwanie oczekiwanych efektów kształcenia.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Occurrence of land rents in modern agriculture of the EU is confirmed by the long-lasting upward trend in agricultural land prices. However, a question arises whether these rents are differential ones, linked with a different productivity of agricultural land, absolute ones in the classical sense, or political rents in the meaning of the public choice theory? The objectives of the article are mainly theoretical. The authors made an attempt at verifying the concept of land rent formulated on the basis of studies carried out in Poland. This time, the scope of research includes a cross-section of all agricultural structures of the EU. According to the above-mentioned concept, the source of a modern land rent is higher expected productivity of capital in agriculture than in its market environment. This phenomenon is often justified by paying political rents within the CAP. Is it really the case? The conducted research answers i.a. the question: in which countries and agricultural structures the possible difference of the abovementioned capital productivity is the biggest and to what extent it results from political rents or other factors?
PL
Występowanie rent gruntowych we współczesnym rolnictwie UE potwierdza wieloletni rosnący trend cen ziemi rolniczej. Nasuwa się jednak pytanie, czy są to przede wszystkim renty różniczkowe związane z różną wydajnością gruntów rolnych, czy renty absolutne w klasycznym rozumieniu, czy też renty polityczne w ujęciu teorii wyboru publicznego? Cele artykułu mają przede wszystkim wymiar teoriopoznawczy. Podjęto w nim próbę weryfikacji koncepcji renty gruntowej, którą sformułowano na podstawie badań przeprowadzonych w Polsce. Tym razem jednak zakres badań obejmuje pełen przekrój struktur agrarnych UE. Według wspomnianej koncepcji źródłem współczesnej renty gruntowej jest wyższa oczekiwana produktywność kapitału w rolnictwie niż w jego otoczeniu rynkowym. Często tłumaczy się to zjawisko wypłacaniem rent politycznych w ramach WPR. Czy tak jest w istocie? Przeprowadzone badania odpowiadają m.in. na pytanie w jakich krajach i strukturach agrarnych ewentualna różnica wspomnianej produktywności kapitału jest największa i na ile wynika to z rent politycznych, a na ile z innych czynników?
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The authors of the paper propose a thesis of a necessary change of an industrial development paradigm of agriculture to a socially sustainable one. They present the mechanism of functioning of the first one proving that by stimulating the growth of production of agricultural raw materials it leads to a decreasing marginal productivity and, as a result, to lower incomes of farmers in the conditions of incomplete internalisation of costs. The pressure on natural environment leads to the deterioration of the natural environment welfare. Therefore, the change of that paradigm to the socially sustainable one is necessary. The effects of that model, which exceed the productive and economic sphere, were presented. They take into account the fact that agriculture is also a supplier of public goods. In that case a new concept of a land rent was included, assuming that the agricultural land independently creates a part of a land utility which is subject to market or institutional valorisation if it is limited to some extent of intensity of agricultural economics. However, there must be a declaration of a social demand for that utility of a public character. That process has already started and it determines the evolutionary change of the paradigm of the agricultural development.
PL
Autorzy stawiają tezę koniecznej zmiany industrialnego paradygmatu rozwoju rolnictwa na społecznie zrównoważony. Przedstawiają mechanizm funkcjonowania tego pierwszego udowadniając, iż stymulując wzrost produkcji surowców rolniczych prowadzi do malejącej krańcowej produktywności, a w efekcie do niższych dochodów rolników w warunkach niepełnej internalizacji kosztów. Presja na środowisko naturalne prowadzi do pogorszenia dobrostanu naturalnego środowiska. Potrzebna jest więc zmiana tego paradygmatu na społecznie zrównoważony. Zostały przedstawione efekty tego modelu, wykraczające poza sferę produkcyjno-ekonomiczną. Uwzględniają one rolnictwo także jako dostarczyciela dóbr publicznych. W tym przypadku uwzględniona została nowa koncepcja renty gruntowej zakładająca, iż ziemia rolnicza samoistnie tworzy część użyteczności, które podlegają waloryzacji rynkowej lub instytucjonalnej, o ile ograniczy się do pewnego stopnia intensywność gospodarki rolnej. Musi być jednak zgłoszony społeczny popyt na użyteczności o charakterze publicznym. Proces ten już się zaczął i determinuje ewolucyjną zmianę paradygmatu rozwoju rolnictwa.
Since the beginning of human civilization, the land has been creating certain utilities which satisfy human needs. When the dangerous side effects of industrial agriculture have occurred intrinsic land utilities are being discovered anew. They have a nature of public goods and constitute a hard core of the sustainable agriculture paradigm. Despite irreversible accumulation of capital in the anthropogenic environment many new utilities of the land come into existence without additional capital and labour outlay. Since they are public goods, they are paid from taxes in great measure. This way an intrinsic land utility takes a form of a financial product and can be called „intrinsic productivity” of land. The aim of the elaboration is to identify the mechanism that make intrinsic land utility transforms into productivity in monetary units. A conducted research consists in deriving a land rent capitalized in land prices and estimating its share in land value in comparison with the share of lease fees in the different regions of Poland in years 2000-2009. In the authors’ opinion since accession of Poland to the UE a market valorizes intrinsic utilities of land, whereas the new role of capital and labour is distribution of those utilities for consumers.
PL
Od początków cywilizacji człowieka ziemia tworzy samoistnie pewne użyteczności, które zaspokajają jego potrzeby. Od kiedy pojawiły się niebezpieczne efekty uboczne rolnictwa industrialnego ta twórcza rola ziemi jest odkrywana na nowo. Jej użyteczności stają się dobrem publicznym, którego ochrona jest istotą paradygmatu rolnictwa zrównoważonego. Pomimo nieodwracalnej akumulacji kapitału w środowisku antropogenicznym, wiele wspomnianych użyteczności powstaje bez dodatkowych nakładów kapitału i pracy. Jako że są one dobrami publicznymi opłaca się je z podatków. W ten sposób samoistna użyteczność ziemi przybiera formę produktu pieniężnego i może być nazywana „samoistną produktywnością”. Celem opracowania jest identyfikacja mechanizmu transformacji użyteczności ziemi w produktywność w wymiarze finansowym. Przeprowadzone badania zakładały oszacowanie rent gruntowych zdyskontowanych w cenach ziemi rolniczej, a następnie określenie ich relacji do wartości ziemi oraz do czynszu dzierżawnego w przekroju województw w Polsce w latach 2000-2009. W opinii autorów od momentu akcesji Polski do UE rynek waloryzuje w cenach samoistne użyteczności ziemi rolniczej, podczas gdy rolą czynników kapitału i pracy jest ich dystrybucja od rolnictwa do konsumenta.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rentowność oznacza zdolność struktury wytwórczej do realizacji renty ekonomicznej. Źródła renty ekonomicznej tkwią w ponadprzeciętnej produktywności zasobów. W przypadku czynnika ziemi, występowanie renty jest teoretycznie zjawiskiem trwałym i nie ogranicza się tylko do "ricardiańskich" rent różniczkowych. Część użyteczności dostarczanych przez ziemię rolniczą ma charakter dóbr publicznych. Jest to podstawowa przesłanka do społecznej troski o ziemię, która powinna wyrażać się m.in. tym, że właściciele zasobu ziemi mogą realizować rentę gruntową. Nie może to być jednak proces, który zachodzi kosztem dewastacji zasobu. Renta gruntowa nie powinna być rentą różniczkową związaną z intensyfikacją produkcji. Chodzi raczej o akumulację kapitału na międzypokoleniową rekultywację zasobu ziemi rolniczej. Ten typ renty został nazwany przez autora "rentą instytucjonalną". W niniejszym opracowaniu podjęto próbę oceny wpływu czynników instytucjonalnych na wysokość renty gruntowej realizowanej w kluczowych kierunkach produkcji rolnej w Polsce. Nasuwa się pytanie, czy zasadne jest ukierunkowanie polityki rolnej Polsce po 2013 roku na tzw. rozwój zrównoważony wraz z jego ekologicznymi i społecznymi priorytetami?
EN
The rentability is an ability of production structures to carry out the economic rent. A source of the economic rent lies in the above-average productivity of resources. In the case of a land factor receiving of the economic rent is theoretically a permanent phenomenon which is not limited to the ricardian "differential" rents. Some utilities provided by the agricultural land are a public good. This is the basic premise to care for the land, which should be expressed, that the owners of the agricultural land can receive due rents. However this can't be a process that occurs at the expense of devastation of the resource. The land rent should not be a "differential" one which is associated with the intensification of production. It is rather about the accumulation of capital for intergenerational land resource re-cultivation. That accumulation is called by the author "an institutional rent". In this paper, author makes an attempt to estimate the impact of institutional factors on the amount of rents generated in the main fields of agricultural production in Poland. The question arises whether it is justified to focus the CAP post-2013 in Poland on the sustainable development with its environmental and social issues?
In the paper the authors theoretically and empirically prove two theses which the most significant for the development of agricultural sector. Firstly, the financial support of farming is objectively justified privilege of this sector. Secondly, agriculture should not be left to self-regulate in the market. The key proof in case of the first thesis is an empirical indication of so-called 'surplus drainage' from farming via the market mechanism. Next, it proves that market allocation in agriculture is naturally unreliable. Because of that the macroeconomic policy in highly-developed countries leads to a market mechanism stabilisation and in long term it reaches it. In Poland despite the changeability of restrictive and expansive options in macroeconomic policy, the aims of agricultural policy have not been reached so far. Residual losses of farming in recession times despite active macroeconomic policy and re-transfers within CAP are not compensated in times of macroeconomic aggregates improvement. Those premises must be taken into consideration in the next time of planning of the EU CAP.
PL
W artykule autorzy dowodzą teoretycznie i empirycznie dwóch tez, kluczowych dla rozwoju sektora rolnego. Po pierwsze, wsparcie finansowe rolnictwa jest obiektywnie uzasadnionym przywilejem tego sektora. Po drugie, nie należy pozostawiać rolnictwa samoregulacji rynkowej. Kluczowym dowodem w przypadku pierwszej tezy jest empiryczne wykazanie tzw. 'drenażu nadwyżki' z rolnictwa przez mechanizm rynkowy. Następnie dowodzi się, że alokacja rynkowa w rolnictwie jest z natury rzeczy zawodna. Z tego względu polityka makroekonomiczna w krajach wysokorozwiniętych dąży do stabilizacji mechanizmu rynkowego i w dłuższym okresie ją osiąga. W Polsce, mimo zachowania przemienności opcji restrykcyjnej i ekspansywnej w polityce makroekonomicznej, cele polityki rolnej nie zostały dotychczas zrealizowane. Straty rezydualne rolnictwa z okresu dekoniunktury mimo aktywnej polityki makroekonomiczneji retransferów w ramach WPR nie są rekompensowane korzyściami w warunkach poprawy agregatów makroekonomicznych. Należy uwzględnić te przesłanki w kolejnym okresie programowania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule omówiono cykl sterowania jakością procesów technologicznych za pomocą metod statystycznych. Obejmuje on ocenę warunków wejściowych gwarantujących uzyskanie w procesie wymaganej jakości przez ocenę zdolności jakościowej maszyn i procesów oraz sterowanie jakością realizowanych procesów technologicznych za pomocą kart Shewharta. Przedstawione zostały rodzaje kart kontrolnych, zasada ich wyboru oraz metody projektowania, które zostały uporządkowane i unowocześnione.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The author points out the fact that the launch of a product mass production should be preceded by complete development of product type quality and production quality. He goes on to specify the determiners of the level of standard compliance. Those are presented in the 5M+E layout (Man, Machine, Material, Method, Measurement, Environment).
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rynkowy mechanizm alokacyjny może sprawnie funkcjonować jedynie w warunkach doskonałej konkurencji. Założenie to jest jednak dalekie od rzeczywistości, szczególnie w dobie transformacji systemowej. Współczesne podejście instytucjonalne postuluje więc uzupełnienie mechanizmu rynkowego poprzez struktury instytucjonalne jako komplementarny mechanizm alokacyjny. Wzrost efektywności alokacji można osiągnąć dzięki dopasowaniu tychże struktur do stopnia wyspecjalizowania czynników zaangażowanych w procesie produkcji. W warunkach transformacji specyfika aktywów rośnie, w związku z czym regulacja rynkowa staje się nieadekwatna i generuje wysokie koszty transakcyjne. Tradycyjnie, rozwiązania tego problemu upatruje się w redystrybucji zasobów poprzez państwo. Efektywne struktury instytucjonalne mogą jednak zastępować interwencjonizm państwowy, czego przykładem są nowoczesne spółdzielnie produkcyjne w agrobiznesie.
EN
Market allocation mechanism can be efficient in the conditions of perfect competition only. However, that assumption is far from the reality, especially in the period of systemic transition. Modem institutional economics postulates to support market with institutional arrangements as a complementary allocation mechanism. An increase of the allocation efficiency can be reached thanks to the arrangements adjustment to the asset-specificity level. In the transition conditions the asset-specificity rises. This is why a market regulation becomes inappropriate and generates high transaction costs. Traditionally, one looks for the solution of this problem by state redistribution of incomes. However, efficient institutional arrangements can substitute a state interventionism, what is exemplified with modem farm cooperatives case.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The aim of paper is a survey of determinants of protective agricultural policy considering the globalisation in economy and the integration processes in the agri-food sector. The theoretical implication of globalisation processes are also identified. The case of applicant countries (for European Union) are estimated from angle of the globalisation impact on competitiveness of its economies.
PL
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie uwarunkowań protekcyjnej polityki rolnej ze względu na globalizację gospodarki oraz procesy integracji w sektorze rolno-żywnościowym. Omawiane są implikacje teoretyczne procesu globalizacji gospodarki oraz dostosowania do nich procesów integracji wewnętrznej i zewnętrznej. W tym kontekście został oceniony wpływ globalizacji na konkurencyjność gospodarek krajów kandydujących do Unii Europejskiej.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule dokonano analizy wysokości i struktury zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa oraz kosztów jego obsługi. Uwzględniono podział zadłużenia Skarbu Państwa na obligacje skarbowe, kredyty i salda clearingowe z uwzględnieniem struktury wierzycieli. W podobny sposób oceniono obsługę zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa, stosując indeksy łańcuchowe i o stałej podstawie. Badania pozwoliły wskazać na czynniki wpływające na zmiany wysokości zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa oraz kosztów jego obsługi i określić ich zróżnicowanie. Dotyczy to zarówno zaciąganych długów jak i spłat wcześniej zaciąganych kredytów i innych zobowiązań. Wskazano także na wpływ zmian kursów walutowych, stóp procentowych oraz innych czynników na zmiany wysokości kosztów obsługi zadłużenia zagranicznego. W konkluzji stwierdzono, że polityka rządu polskiego była względem zadłużenia zagranicznego dość pasywna, jednakże spłata rat była dokonywana regularnie i terminowo a warunki obsługi długu były konsekwentnie dotrzymywane.
EN
The aim of the article is to show the analysis of height and structures of extemal indebtedness of Treasury and cost of its attendance. The distribution of the net debt of treasury on treasure bonds, credits and clearing bank balance with the structure of creditors were considered. On the simiIar way was evaluated attendance of external indebtedness of treasury using the chain indices and about constant base. Research have alIowed to indicate on the factors, which have an influence on the changes of external indebtedness' height of Treasury and cost of its, and define them disparity. It concerns debts an repayment dragged credits earlier and other obligations. It indicate on influence of change of the currency rate also, bank rates and other factors, which have influence on height of attendance's cost of external indebtedness. It ascertain in conclusion, that policy of the polish government towards to the external indebtedness was passive enough, however, it was performed repayment of instalment regularly and forward but they were kept conditions of debt services consequently.
Każdy wyrób materialny uzyskuje się w wyniku realizacji procesu produkcyjnego stanowiącego zespół czynności przetwarzania surowców, materiałów, półwyrobów na wyroby gotowe stanowiące ofertę rynkową określonego producenta / dostawcy.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.