Autorzy w opracowaniu poruszyli tematykę związaną z bioerozją, która występuje poniżej zapory we Włocławku. Swoje badania skupili na wpływie jaskółki brzegówki (Riparia riparia), która wykopując nory w wysokich brzegach koryta Wisły destabilizuje je. Dodatkowym czynnikiem są zmiany poziomu lustra wody w Wiśle uzależnione od zrzutów wody ze zbiornika włocławskiego oraz opadów i roztopów. Autorzy szczegółowo scharakteryzowali wykopane nory. Obliczyli ich rozmiary (długość, średnicę, rozkład przestrzenny, upad w stosunku do zwierciadła wody), a także rozpoznali ilość wyniesionego materiału z nor oraz z form powstały w wyniku erozyjnej działalności Wisły. Przeanalizowali także stany wód Wisły w okresie od 2012 do 2015 r., mogące przyczynić się do wzmożonej erozji brzegów koryta. Jako że ptaki te gnieżdżą się w koloniach, w brzegach można napotkać dużą ilość wykopanych nor. Z badań wynika, że jaskółki brzegówki wywierają duży wpływ na przemiany morfologii brzegów koryta Wisły, które uzależnione są od zmian poziomu lustra wody, a zrzuty interwencyjne nie wpływają na kolonie lęgowe jaskółek oraz nie wywołują zmian brzegów koryta. Największy wpływ na bioerozję ma podniesienie poziomu lustra wody w wyniku opadów i roztopów wiosennych.
EN
The article brings up the subject of bioerosion occurring downstream of the Włocławek dam. The research carried out by the authors focused on the impact of the activity of the sand martin (Riparia riparia), which, making burrows in the high banks of the Vistula River, destabilizes it. Another factor is the variability of the Vistula water table level, depending on the discharge of water from the Włocławek reservoir, as well as precipitations and melts. The burrows were analyzed in detail. The authors calculated their dimensions (length, diameter, spatial layout, dip with regard to the water table), as well as the amount of material carried out from the burrows and forms originating from the Vistula's eroding activity. They also analyzed the Vistula water stages in the years 2012-2015, which may have contributed to the intensified erosion of the riverbed edges. As these birds nestle in colonies, there is large number of burrows in the river banks. The research indicates that the sand martin significantly impacts the Vistula riverbed edges morphology transformations, which also depend on the changes in the water table level, while intervention discharges do not affect the brooding colonies of the martins nor do they provoke changes in the riverbed edges. The bioerosion is influenced the most by the higher water table level following precipitations and spring melts.
W artykule przedstawiono porównanie warunków meteorologicznych w sezonie letnim 2005 r. na podstawie danych zebranych w trakcie trwania polskich wypraw polarnych do Hornsundu, Calypsobyen, doliny Ebby i Kaffiöyry. Dodatkowo, aby szczegółowiej poznać ich zróżnicowanie na zachodnim wybrzeżu Spitsbergenu skorzystano z dostępnych danych dla 2 norweskich stacji: Ny Alesund i Svalbard Lufthavn. Ze względu na różny czas pracy polskich ekspedycji polarnych do porównania warunków meteorologicznych wybrano wspólny okres 21.07-31.08. Stwierdzono, iż zróżnicowanie przestrzenne większości badanych elementów meteorologicznych na zachodnim wybrzeżu Spitsbergenu latem 2005 r. było znaczące. Na kształtowanie warunków meteorologicznych na badanym obszarze, a więc i na ich zróżnicowanie przestrzenne, w pełni sezonu letniego większy wpływ wywiera stopień kontynentalizmu klimatu niż szerokość geograficzna. Jednak wraz ze zbliżaniem się końca lata polarnego rola wspomnianych czynników się odwraca.
EN
The paper presents the data concerning the spatial diversification of meteorological conditions occurring on the western coast of Spitsbergen during the summer season of 2005. For the analysis daily data have been used from four Polish stations (Kaffiöyra - KH, Ebby valley - EBB, Calypsobyen - CAL and Hornsund - HOR) and two Norwegian stations (Ny Ĺlesund - NYA, Svalbard Lufthavn - SVA), mainly for the common period of observation (from 21st July to 31st August) (Fig. 1). The Hornsund station was used as a reference station. Differences have been computer for all the analysed meteo-rological variables between stations for every 24-hour period, ten- / eleven-day period, and for the common period of observations as a whole (the meterological variables analysed include air pressure (AP), wind speed (v), cloudiness (C), sunshine duration (SS), maximum daily temperature (Tmax), mean daily temperature (Ti), minimum daily temperature (Tmin), relative humidity (f), and atmospheric precipitation (P)) (Table 1, Fig. 2, Fig. 5). All results proved that the spatial diversification of almost all analysed variables is significant. It is very evident that in the summer the degree of climate continentality has a greater influence on this diversification than the geographical latitude. Local topography plays also important role in the diversification of meteorological variables on the western coast of Spitsbergen. A good example of this influence is presented in Figure 4, showing different kinds of wind roses. It can be seen that winds from different directions dominate in each station. Mean daily courses of some selected meteorological variables (Fig. 3) also show that spatial diversification is varied throughout the day. For example, greater differences are noted during "night" hours for atmospheric pressure and wind speed, while an opposite relation exists for air temperature and relative humidity. Extreme values of analysed meteorological variables during the common period of observation (from 21st July to 31st August 2005) are shown in Table 2. The highest temperature (13.1°C) occurred in Svalbard Lufthavn located in the most continental part of Spitsbergen, while the lowest (0.5°C) was in the Hornsund region, where cyclones bringing thick clouds are very common. Day-to-day variabilities of the majority of the analysed meteorological variables on the west coast of Spitsbergen are quite large (Table 3).
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.