Learning to perform abstract reasoning often requires decomposing the task in question into intermediate subgoals that are not specified upfront, but need to be autonomously devised by the learner. In Raven progressive matrices (RPMs), the task is to choose one of the available answers given a context, where both the context and answers are composite images featuring multiple objects in various spatial arrangements. As this high-level goal is the only guidance available, learning to solve RPMs is challenging. In this study, we propose a deep learning architecture based on the transformer blueprint which, rather than directly making the above choice, addresses the subgoal of predicting the visual properties of individual objects and their arrangements. The multidimensional predictions obtained in this way are then directly juxtaposed to choose the answer. We consider a few ways in which the model parses the visual input into tokens and several regimes of masking parts of the input in self-supervised training. In experimental assessment, the models not only outperform state-of-the-art methods but also provide interesting insights and partial explanations about the inference. The design of the method also makes it immune to biases that are known to be present in some RPM benchmarks.
Do najbardziej zagrożonych tąpaniami i wyrzutami skał i gazów rejonów kopalń w Polsce należą rejony ścian wydobywczych, w których podejmowane są próby wczesnego wykrywania tych zagrożeń z wykorzystaniem metod aktywnego prześwietlania rejonu ścian wydobywczych. Dotychczas były one realizowane głównie z wykorzystaniem małych ładunków wybuchowych, co nie zawsze jest możliwe ze względu na duże zagrożenie gazowe i obostrzenia z tym związane. Powszechne jest oczekiwanie na umożliwienie w przyszłości bezpiecznego i tańszego prześwietlania górotworu na bieżąco z wykorzystaniem iskrobezpiecznych lekkich mobilnych pneumatycznych wzbudników podczas wydobycia, w celu wczesnego wykrywania miejsc koncentracji naprężeń charakteryzujących się zmianami prędkości rozchodzenia się wzbudzanych fal sejsmicznych, towarzyszących niebezpiecznym odkształceniom górotworu, które mogą prowadzić do zagrożeń. Opracowane w Centrum Transferu Technologii EMAG pneumatyczne, iskrobezpieczne źródło sejsmiczne WZB-2 umożliwia generowanie fal sejsmicznych oraz prowadzenie aktywnych badań sejsmicznych w rejonie zagrożenia. W porównaniu do materiałów wybuchowych wzbudnik pneumatyczny jest źródłem bezpiecznym, mobilnym, tańszym w użyciu i może być również używany w trakcie prowadzenia wydobycia. Wyzwalany z powierzchni w krótkich odstępach czasu, przy współpracy z aparaturą sejsmoakustyczną, może pomóc w uzyskaniu wysoko rozdzielczej informacji o zmianie prędkości fal sejsmicznych w górotworze. W artykule przedstawiono opis rozwiązania oraz charakterystykę techniczną urządzenia. Wykonano pierwsze testy aparatury w warunkach dołowych. Wyniki testów potwierdzają wysoką skuteczność aparatury w prześwietlaniu 200 m ściany pokładu węgla. W rezultacie sumowania rejestracji otrzymanych z 18 uderzeń wzbudnika w ocios uzyskano odpowiedź w przeciwległym chodniku w zakresie do 500 Hz.
EN
The regions of mines in Poland most at risk of rock bursts and rock and gas outbursts include longwall areas where attempts are made to detect these threats early using methods of active scanning of the longwall area. So far, they have been carried out mainly with the use of small explosives, which is not always possible due to the high gas hazard and the related restrictions. It is common to expect safe and cheaper scanning of the rock mass in the future with the use of intrinsically safe lightweight mobile pneumatic exciters during mining in order to early detect stress concentration points characterized by changes in the propagation speed of induced seismic waves accompanying dangerous deformations of the rock mass, which may lead to hazards. The WZB-2 pneumatic intrinsically safe seismic source developed at the CTT EMAG allows seismic waves to be generated and active seismic surveys to be carried out in the hazard region. Compared to explosives, the pneumatic exciter is a safe, mobile, less expensive source and can also be used during mining operations. Triggered from the surface at short intervals, in cooperation with seismoacoustic apparatus, it can help to obtain high-resolution information about the change in seismic wave velocity in the rock mass.The paper presents a description of the solution and the technical characteristics of the apparatus. The first tests of the apparatus in underground conditions were carried out. The test results confirm the high effectiveness of the apparatus in screening a 200 m long coal seam. As a result of the summation of the registrations obtained from the 18 strokes of the exciter in the wall face, a response of up to 500 Hz was obtained in the opposite gallery.
W dzisiejszym świecie konieczność podjęcia właściwych decyzji w możliwie jak najkrótszym czasie wydaje się być ważniejsza niż kiedykolwiek. Dotyczy to wielu procesów transportowych w różnych systemach transportowych. Jednocześnie, w środowisku badaczy operacyjnych, trwają prace nad nowymi, bardziej wydajnymi algorytmami wsparcia podejmowania decyzji co wraz z rozwojem technologii obliczeniowych pozwala na sprawne rozwiązywanie coraz większych problemów. Jedną z nich jest kwantowe wyżarzanie, które możliwe jest z m.in. z wykorzystaniem komputera D-Wave. W artykule zaprezentowano zarys możliwości jego wykorzystania do wsparcia decyzji dyspozytorskich związanych z przywróceniem funkcjonowania ruchu pociągów na odcinku sieci kolejowej w sytuacji, gdy na tej linii występują znaczne opóźnienia w ruchu kolejowym.
EN
Nowadays, the need to take proper decisions in the shortest possible time seems more important than ever. This is the case for many transportation processes in various transportation systems. At the same time, in the operations research community, new, more efficient algorithms for decision support are being developed, which, along with the development of computing technologies, makes it possible to solve more and more problems efficiently. One of them is quantum annealing, which is possible using, among other things, the D-Wave computer. The article presents an outline of the possibility of its use to support dispatching decisions related to efforts to restore the normal operation of train traffic on a section of the railway network in a situation where there are significant delays in rail traffic on the line.
Battery electric buses (BEBs) are gaining ground in public transport, and the next decade is likely to witness a further increase in the numbers of these vehicles. The core problem of the BEB deployment process in public transport lies in how to deal with the technical limitations of this technology (primarily, a limited range of a bus). This paper outlines the model of vehicle cycle hierarchization dedicated to municipal transport planners and transit companies. The model is based on a multicriteria decision-making methodology that results in a hierarchy of vehicle cycles, ordered from the most to the least suitable to be operated by electric buses. The proof-of-principle demonstration of the model has been carried out in the Polish medium-sized city of Jaworzno.
The knowledge of the dynamic elastic properties of a coal seam is important in the context of various types of calculations of the seam behavior under various stress-strain conditions. These properties are often used in numerical and analytical modeling related to maintaining the stability of excavations and the analysis of mechanisms, e.g. related to the risk of rock bursts. Additionally, during the implementation of seismic surveys, e.g. seismic profiling and seismic tomography in coal seams, the reference values of the elastic properties of coal are used in the calculation of relative stresses in various geological and mining conditions. The study aims to calculate the dynamic elastic parameters of the coal seam located at a depth of 1,260 m in one of the hard coal mines in the Upper Silesian Coal Basin (USCB). Basic measurements of the velocity of P- and S-waves were conducted using the seismic profiling method. These surveys are unique due to the lack of the velocity wave values in the coal seam at such a great depth in the USBC and difficult measurement conditions in a coal mine. As a result, dynamic modulus of elasticity was calculated, such as Young’s modulus, volumetric strain modulus, shear modulus and Poisson’s ratio. The volumetric density of coal used for calculations was determined on the basis of laboratory tests on samples taken in the area of the study. The research results showed that the calculated mean P-wave velocity of 2,356 m/s for the depth of 1,260 m is approximately consistent with the empirical relationship obtained by an earlier study. The P-wave velocity can be taken as the reference velocity at a depth of approx. 1,260 m in the calculation of the seismic anomaly in the seismic profiling method.
PL
Znajomość dynamicznych właściwości sprężystych pokładu węgla jest istotna w kontekście różnego rodzaju obliczeń zachowania się pokładu w różnorakich warunkach naprężeniowo-odkształceniowych. Właściwości te są często wykorzystywane w modelowaniach numerycznych i analitycznych związanych z utrzymaniem stateczności wyrobisk oraz analizą mechanizmów, np. związanych z zagrożeniem tąpaniami. Dodatkowo w trakcie realizacji badań sejsmicznych np. profilowań sejsmicznych i tomografii sejsmicznej w pokładach węgla referencyjne wartości właściwości sprężyste węgla wykorzystywane są w obliczaniach naprężeń względnych w różnych warunkach geologiczno-górniczych. Celem badań jest obliczenie dynamicznych sprężystych parametrów pokładu węgla, położonego na głębokości około 1260 m, w jednej z kopalń węgla kamiennego w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. Podstawowe pomiary prędkości fal sejsmicznych wykonano metodą profilowania sejsmicznego. Te pomiary są unikatowe ze względu na dużą głębokość położenia profilu pomiarowego oraz trudne warunki pomiarowe w kopalni. W efekcie obliczono dynamiczne moduły sprężystości takie jak: moduł Younga, moduł odkształcenia objętościowego, moduł odkształcenia postaciowego oraz współczynnik Poissona. Gęstość objętościową węgla przyjętą do obliczeń wyznaczono na podstawie testów laboratoryjnych na próbach pobranych w rejonie badań. Wyniki badań pokazały, że obliczona średnia prędkość fali P równa 2356 m/s dla głębokości 1260 m jest w przybliżeniu zgodna z empirycznymi zależnościami określonymi we wcześniejszych badaniach. Prędkość fali P może być przyjęta jako prędkość odniesienia na głębokości około 1260 m w obliczeniach anomalii sejsmicznej w metodzie profilowania sejsmicznego.
Aktualnie w miastach i aglomeracjach toczy się szeroka dyskusja na temat przyszłości taboru autobusowego wykorzystywanego w publicznym transporcie zbiorowym. Podmioty i instytucje odpowiedzialne za rozwój floty autobusów zmagają się z problemem, który można zdefiniować następująco: w jaki sposób dostosować swoją flotę do narastających wymagań ekologicznych? Jednym z wariantów jest konwersja obecnie użytkowanej konwencjonalnej lub mieszanej floty do floty złożonej wyłącznie z autobusów elektrycznych. W artykule zdefiniowano bariery utrudniające osiągnięcie w publicznym transporcie zbiorowym 100% floty autobusów elektrycznych oraz przedstawiono możliwe strategie wdrażania do eksploatacji autobusów elektrycznych. Autorzy skupili się na uwarunkowaniach praktycznych i organizacyjnych realizacji procesu konwersji floty, abstrahując od analiz ekonomicznych. W artykule przedstawiono także zakończone i aktualnie realizowane prace naukowo-badawcze wspomagające rozwój elektromobilności w Polsce i Europie, ze szczególnym uwzględnieniem wprowadzania autobusów elektrycznych do publicznego transportu zbiorowego. Prace te finansowane są przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, a realizowane w konfiguracji międzynarodowej, w celu lepszego uwzględnienia różnych uwarunkowań lokalnych, występujących w poszczególnych krajach.
EN
Currently there is a broad discussion in cities and agglomerations about the future of bus fleets used in public transport. The entities and institutions responsible for the bus fleet development are facing a problem that can be defined as follows: how to adapt the fleet to the growing environmental requirements? One of the options is the conversion of the fleet functioning nowadays – conventional or mixed – to a 100% electric bus fleet. The article defines the barriers hindering the achievement of 100% electric bus fleet in public transport as well as shows possible strategies of introduction of electric buses into operation. The authors focused on practical and organisational factors of the fleet conversion process, not including an economic analysis. The article also presents completed and current research and development works supporting development of implementation of the electric buses to public transport. These works are financed by the National Centre for Research and Development and are realised on the international forum enabling better consideration of different local conditions of different countries.
W artykule przedstawiono analizę trendów w regionalnych i aglomeracyjnych przewozach kolejowych w poszczególnych województwach w latach 2010–2016. Dokonano krótkiej charakterystyki struktury przewozów pasażerskich w województwach dzięki zbadaniu procentowego udziału przewozów regionalnych i aglomeracyjnych na tle przewozów dalekobieżnych oraz trendów w zakresie liczby pasażerów przewożonych w kolejnych latach w poszczególnych województwach. Następnie szczegółowej analizie poddano dwa parametry: znormalizowaną wartość wskaźnika nasycenia samochodami osobowymi dla wartości średnich dotyczących całego kraju oraz znormalizowane wartości średniej liczby przejazdów na mieszkańca w ruchu regionalnym dla poszczególnych województw. Rezultatem analizy jest podział województw na trzy grupy ze względu na różne zachowanie poszczególnych wskaźników.
EN
In the article an analysis of trends in regional and metropolitan rail passenger transport in respective voivodships was carried out for the period 2010–2016. A short characteristics of the passenger transport structures in voivodships was made by examining the percentage share of regional and metropolitan railway transport on long-distance railway transport values as well as by trends in passenger numbers being transported in subsequent years of analysis in individual voivodships. Afterwards two parameters were thoroughly analyzed: the normalized value of the car passenger saturation index for the country-wide average values, and the normalized values of the average number of rail trips per capita in the regional traffic for individual provinces. The result of the analysis is the division of voivodships into three groups due to different behavior of individual indicators.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono zagrożenia związane z szeroko pojętym cyberbezpieczeństwem, spotykane we współczesnym transporcie publicznym, zwłaszcza w przypadkach coraz częściej wprowadzanych w nim Inteligentnych Systemów Transportowych (ITS). Dotychczasowe doświadczenia eksploatacyjne wskazują na silne powiązania sfery technicznej z systemem informatycznym (organizacyjnym) publicznego transportu zbiorowego, zapewniającego jego ochronę przed niepożądanymi zewnętrznymi ingerencjami, pochodzącymi od osób (lub organizacji), próbujących zakłócić jego funkcjonowanie. Istotne znaczenie posiada m.in. układ funkcjonujących sieci linii autobusowych oraz organizacja pracy autobusów na liniach (rozkład jazdy) i jego powiązania informatyczne, monitoring oraz zabezpieczenia systemu przed ingerencją zewnętrzną. Zasadniczym celem cyberbezpieczeństwa w publicznym transporcie zbiorowym jest podniesienie poziomu bezpieczeństwa cyberprzestrzeni w aglomeracjach miejskich przez zwiększenie dostępności narzędzi sprzętowo-programistycznych, zawartych w inteligentnych systemach informatycznych, chroniących bezpieczeństwo i niezawodność działania transportu publicznego.
EN
The article presents threats related to broadly understood cybersecurity, encountered in modern public transport, especially in cases of increasingly introduced Intelligent Transport Systems (ITS). Experience to date has shown strong links between the technical sphere and IT system of public transport, ensuring its protection against unwanted externa l interference from people (or organizations) trying to disrupt its functioning. The following - inter alia - are of a key importance: the system of existing bus network as well as organization of bus work on routes (schedule) and its IT links, monitoring and system protection against external interference. The main goal of cybersecurity in public transport is to increase the level of cybersecurity in city agglomeration by increasing the availability of hardware and IT tools, included in intelligent transport systems, protecting safety and reliability of operation of public transport.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This study presents a comparison of data acquisition, processing and interpretation between passive seismic interferometry (SI) and active multichannel analysis of surface waves (MASW) methods, both using surface waves for estimation S-wave velocity field. Measurements have been taken in the same geological engineering conditions on Just-Tegoborze landslide on the south of Poland. This comparison study has an important meaning from landslide hazard evaluation point of view. The landslide is located in Magura Nappe in Outer (Flysch) Carpathians. SI was based on registration of local seismic noise generated by high traffic on the state road which intersects the landslide. The main processing step was cross-correlation of seismic noise between every pair of receivers. It led to obtain series of empirical Green’s functions for Rayleigh surface wave. However, in MASW method, seismic energy was released by an impact of 5 kg sledgehammer in a metal plate. Both methods included analysis of dispersion curves of Rayleigh surface wave. The inversion of picked fundamental modes was applied using genetic algorithm and resulted in 1D S-wave velocity models. The last step of interpretation included model visualization as the 2D S-wave velocity sections for studied profiles. Both MASW and SI methods allowed to estimate S-wave velocity field in Just-Tegoborze landslide subsurface. Dispersion images obtained from both methods provided similar phase velocity and frequency ranges. On S-wave velocity sections, the greater depth range was observed for SI method; however, lateral resolution was better for MASW. Slip surfaces in colluvial layer were not observed on either SI or MASW S-wave velocity sections. Only results obtained from SI allowed to distinguish probable slip surface located deeper, i.e. on the contact with less weathered flysch bedrock.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.