Oznaczanie platyny w powietrzu na stanowiskach pracy

• Autorzy: Wasilewski Paweł , Woźnica Agnieszka

Identyfikatory

DOI

10.54215/PiMOSP/5.123.2025

Warianty tytułu

EN

Determination of platinum in workplace air

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Platyna jest bardzo odporna na działanie czynników chemicznych. Wykorzystuje się ją podczas produkcji: tygli, parownic, elektrod, naczyń platynowych, drutów, folii, katalizatorów i wielu innych. Platyna metaliczna nie jest sklasyfikowana jako substancja zagrażająca zdrowiu, ale jej pyły, które są uwalniane podczas obróbki minerałów i stopów, mogą powodować podrażnienia oczu i skóry. Obowiązująca wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) platyny w powietrzu na stanowiskach pracy wynosi 1 mg/m³. Celem badań było opracowanie metody oznaczania platyny do oceny narażenia zawodowego w zakresie 1/10 ÷ 2 zaproponowanej wartości NDS. Metoda polega na pobraniu platyny zawartej w powietrzu na filtr MCE, mineralizacji filtra w wodzie królewskiej w temperaturze ok. 150°C oraz oznaczeniu zawartości platyny w próbce z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej (AAS) z atomizacją w płomieniu. Metoda oznaczania platyny została przedstawiona w postaci procedury analitycznej, którą zamieszczono w załączniku. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu i inżynierii środowiska.

EN

Platinum is highly resistant to chemical agents. Platinum is used in the manufacture of crucibles, vaporizers, electrodes, platinum vessels, wires, foils, catalysts and much more. Platinum metal is not classified as a health hazard, while its dusts which are released during processing of minerals and alloys, can cause eye and skin irritation. The maximum allowable concentration (MAC) of platinum in workplace air is 1 mg/m³ . The aim of this study was to develop a method for determining platinum for occupational exposure assessment in the range of 1/10-2 of the proposed MAC values. The method consists in collecting platinum on a MCE filter, mineralizing the filter in aqua regia at 150°C, and determining platinum content in the sample using atomic absorption spectrometry (AAS) with flame atomization. The method of determination of platinum has been presented as an analytical procedure, which is included in the appendix. The scope of the article includes occupational safety and health issues that are the subject of research in health sciences and environmental engineering

Słowa kluczowe

PL

platyna; absorpcyjna spektrometria atomowa; narażenie zawodowe; nauki o zdrowiu; inżynieria środowiska; powietrze na stanowiskach pracy

EN

platinum; atomic absorption spectrometry; occupational exposure; health sciences; environmental engineering; workplace air

• Wydawca: Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy
• Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
• Rocznik: 2025
• Tom: Nr 1 (123)
• Strony: 97--107
• Opis fizyczny: Bibliogr. 13 poz., rys., tab.

Twórcy

autor

Wasilewski Paweł

• Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa

• https://orcid.org/0000-0001-6735-4207

autor

Woźnica Agnieszka

• Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa

• https://orcid.org/0000-0001-5335-5970

Bibliografia

• 1. Bielański A. (2005). Podstawy chemii nieorganicznej 2. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN
• 2. ChemPył (2024). Baza wiedzy o zagrożeniach chemicznych i pyłowych. CIOP-PIB, Warszawa, https://www.ciop.pl/chempyl [dostęp: 12.06.2024].
• 3. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2020/0262 zmieniająca dyrektywę 2004/37/WE w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (2020/0262/COD).
• 4. Gawęda E. (1997). Platyna. Podst. Met. Oceny Srodow. Pr. 17, 109-112.
• 5. GESTIS (2024). GESTIS Substance database. Germany, Sankt Augustin, BG Institute for Occupational Safety and Health.
• 6. Konieczka P. (2004). Ocena i kontrola jakości wyników analitycznych. Gdańsk, CEEAM Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska.
• 7. Lee J.D. (1997). Zwięzła chemia nieorganiczna. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
• 8. NIOSH, National Institute for Occupational Safety and Health (2003). Elements by ICP (Hot Block/HCl/HNO3 Digestion). Method 7303. NIOSH Manual of Analytical Methods (NMAM), Fourth Edition.
• 9. OSHA, Occupational Safety and Health Administration (1985). Method No ID-121. Metal and metalloid particulates in workplace atmospheres (atomic absorption), (sampling and analytical method, revised February 2002). Organic Methods Evaluation Branch. OSHA Analytical Laboratory, Salt Lake City, Utah.
• 10. PN-Z-04008-7:2002/Az1:2004 Ochrona czystości powietrza - Pobieranie próbek – Zasady pobierania próbek powietrza na stanowiskach pracy i interpretacji wyników.
• 11. PubChem (2024). Platinum, https://pubchem.ncbi.nlm.nih. gov/compound/Platinum [dostęp: 12.06.2024].
• 12. Rozporządzenie Komisji (UE) 2018/669 z dnia 16 kwietnia 2018 r. zmieniające (w celu dostosowania do postępu naukowo-technicznego) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin. Dz. Urz. UE L/115/1 z 4.05.2018 r.
• 13. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. DzU 2018, poz. 1286 ze zm.

Uwagi

Opracowanie rekordu ze środków MNiSW, umowa nr POPUL/SP/0154/2024/02 w ramach programu "Społeczna odpowiedzialność nauki II" - moduł: Popularyzacja nauki (2025).