Rynomanometria i rynometria akustyczna - obiektywizacja oceny przestrzeni wewnątrznosowych

Grzanka, A.

Artykuł - szczegóły

Tytuł artykułu

Rynomanometria i rynometria akustyczna - obiektywizacja oceny przestrzeni wewnątrznosowych

Autorzy

Grzanka A.

Identyfikatory

Warianty tytułu

Języki publikacji

Abstrakty

Celem pracy było zobiektywizowanie wyników pomiarów diagnostycznych związanych z oceną stanu przestrzeni wewnątrznosowych. W takich schorzeniach jak alergie, polipy nosa, mukowiscydoza, nieżyty nosa o różnym podłożu zastosowanie znajdują techniki pomiarowe rynomanometrii i rynometrii akustycznej. Metody te oceniają w sposób ilościowy przestrzenie jam nosowych dostarczając pośrednio informacji o stanie obrzękowym błony śluzowej nosa. Ponieważ są to metody proste w wykonaniu, szybkie i nieinwazyjne, znajdują coraz szersze zastosowanie w praktyce badań naukowych i codziennej diagnostyce laryngologicznej. W pracy zawarto szczegółową analizę metrologiczną obu technik diagnostycznych i przedstawiono zestaw metod przetwarzania danych zmierzający do poprawy jakości wyników. Rynomanometria, której przeznaczeniem jest czynnościowy pomiar oporów przepływu powietrza przez nozdrza, prezentowana jest w pracy poprzez zaproponowany analogowy dynamiczny model wiążący szybkość strumienia powietrza z ciśnieniem napędowym. Celem tych rozważań jest ocena nowej propozycji standardu pomiarowego rozpowszechnianego w środowisku jako rynomanometria wysokiej rozdzielczości. Znaleziono uzasadnienie teoretyczne dla zjawiska histerezy obserwowanego w wynikach pomiarowych jako skutek bezwładności powietrza. Z kolei pokazano, że elastyczność ośrodka nie ma zauważalnego wpływu na wynik pomiaru. Zdaniem autora, histereza będąca efektem bezwładności powinna być kompensowana poprzez odpowiednie przetwarzanie danych i oceniana niezależnie od krzywej oporów. Niezależnie, zaproponowano metodę wstępnej selekcji danych dostosowaną do sytuacji pojawiania się odstających cykli oddechowych. Wykorzystano tu metodę sztucznych sieci neuronowych Hopfielda zaadaptowaną w specjalny sposób do zagadnienia wyznaczania spójnej krzywej rynomanometrycznej. Rynometria akustyczna, której przeznaczeniem jest wyznaczanie profilu przekrojów poprzecznych jam nosa w funkcji odległości, została omówiona pod kątem jej dokładności. Przedstawiono szczegóły numeryczne przetwarzania akustycznej odpowiedzi reflektometrycznej prowadzące do wyznaczania pól przekrojów obiektu. W opisie wykorzystano współczesną notację filtrów kratowych. Z tych przesłanek wyprowadzono formuły pozwalające oszacować dokładność pomiaru oraz wskazano, od czego zależy uzyskanie pomiaru dobrej jakości. Następnie przedstawiono szereg metod przetwarzania danych rynometrycznych. Zamieszczono opis pomocniczego algorytmu wyznaczania punktów charakterystycznych krzywej rynometrycznej, który znalazł szerokie zastosowanie w praktyce badawczej. Przedstawiono koncepcje parametryzacji krzywej rynometrycznej wraz z odpowiednim algorytmem obliczeniowym. Zamierzeniem metody jest wyeliminowanie czynnika osobniczego w analizie statystycznej wyników pomiarowych. Zamieszczono też metodę statystyk ważonych, gdzie w praktyce wykorzystano wyniki analiz dokładności obliczania pól przekrojów poprzecznych. Pokazano na przykładzie analizy rzeczywistych danych klinicznych, że metoda statystyk ważonych poprawia jakość estymatorów i również zastępuje technikę obcinania danych odstających.

The aim of the dissertation consists of development more objective methods for diagnostic measurements results processing related to evaluation of intranasal space. In such diseases like allergies, nasal poliposis, mucoviscidosis, rhinitis of various etiology, the rhinomanometry and acoustic rhinometry are applied as techniques of measurements. These methods give quantitative indices of nasal cavities space bringing indirectly information on swelling state of nasal mucosa. Because the methods are not complicated in use, are fast and non-invasive, they find wider and wider application in scientific research and every day laryngological diagnostics. The dissertation includes detailed metrological analysis of both diagnostic techniques and presents a set of data processing methods aimed in improvement of results quality. The rhinomanometry, which is designed for active measurement of airflow nasal resistance, is presented through proposed analog and dynamic model connecting velocity of air stream with driving pressure. The goal of these considerations is evaluation of the new proposal of metrological standard that is being disseminated in rhinological society under the name of High Resolution Rhinomanometry. The justification has been found for hysteresis phenomenon observed in rhinomanometric curve as the result of air inertia. On the other, it has been shown that the elasticity of the object does not influence the result of measurement. According to the author's opinion, the hysteresis being the result of inertia should be compensated by proper data processing and evaluated separately from resistance characteristic. Independently, the method of preliminary data selection has been proposed which is designed do the situations when outlying breathing cycles appear. The Hopfield artificial neural network has been adopted in the special way do the problem of coherent rhinometric curve estimation. The acoustic rhinometry, which is designed for evaluation of cross sectional profiles of nasal cavities in dependence on distance, has been described in accuracy aspects. The details of numerical processing of acoustic reflectometric response have been presented aiming in estimation of cross sectional areas of the object. The modern notation of lattice filters has been applied. From these premises, the formulas have been derived for accuracy evaluation and some hints have been formulated for conditions of good quality results of measurements. Additionally, the set of methods for rhinometric data processing has been presented. The description of auxiliary algorithm for determination of characteristic points of rhinometric curve has been described. The algorithm has applied broadly in many research projects. The concept of rhinometric curve parameterization has been proposed with corresponding algorithm of parameters calculations. The goal of this method is to remove the individual factors in statistical analysis of results. The weighted statistics method has been included, where previously obtained results on accuracy of cross sectional area computation have been used. It has been shown on real data that the weighted statistics method improves the quality of estimators and replaces technique of outlying data extraction.

Słowa kluczowe

diagnostyka rynometria akustyczna pomiary sieci neuronowe

Wydawca

Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej

Czasopismo

Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Elektronika

Rocznik

2002

Tom

z. 136

Strony

3--118

Opis fizyczny

Bibliogr. 166 poz., wykr., tab., schem.

Twórcy

autor

Grzanka A.

Instytut Systemów Elektronicznych

Bibliografia

1. Akay M. (ed.): Time-Frequency and Wavelets in Biomedical Signal Processing. IEEE Press 1998.
2. Akeerlund A., Bende M., Murphy C.: Olfactory threshold and nasal mucosal changes in experimentally inducted common cold. Acta Otolaryngologica, 1995, 115, p. 88-92.
3. Arcimowicz M.: Przewlekły proces zapalny jako przyczyna rozwoju polipów nosa. Praca doktorska. Akademia Medyczna. Warszawa 2000.
4. Bachert C., Berdel D., Enzmann H., Fuchs E., Gonsior E., Hofmann D., Keller H., Nitz U., Rudolph R., Rudiger W., Schlenter W.W.: Richtlinine fur die Durchfuhrung von Nasalen Provokationstests mit Allergenen bei Erkrankungen der Obheren Luftwege. Alergologie 1990; 13: 2, 53-55.
5. Babatola F.D.O.: Nasal resistance values in the adult Negroid Nigerian Rhinology 1990; 28: 269-273.
6. Bachmann W.: Experimentelle Untersuchungen zur Funktion des anatomischen inneren Nasenlochs. Arch. Ohren Nasen Kehlkopfheilkd. 1968; 191: 658-664.
7. Bachmann W.: Untersuchungen uber Morphologie und Funktion des vorderen Nasenabschnittes. Kritische Analyse der derzeitigen Rhinomanometrie und Vorschlag zu ihrer Standardisierung. Praca habilitacyjna. Universitat Heidelberg, 1973.
8. Bachmann W.: Die Funktionsdiagnostik der Behinderten Nasenatmung. Springer, Berlin, Heidelberg 1982.
9. Bachmann W.: Eine neue Methode zur diagnostisch-therapeutischen Bewertung rhinomanometrischer Ergebnisse. HNO, 1993, 41, 1: 19.
10. Bartsch M., Spaeth J., Mosges R.: Lassen sich die Beschwerden des Rhinitikers mit der Computer – Rhinomanometrie objektivieren? Arch. Otorhinolaryngologica 1991; supl; 163-164.
11. Berdel D., Koch U.: Messung der Nasenwegswiderstande (Rhinomanometrie) mit der Oszillationsmethode. Laryngol. Rhonol. Otol. (Stuttg.) 1980; 59: 575-580.
12. Berdel D., Koch U.: The importance of nasal provocation and rhinomanometry. Laryngology Rhinology Otology (Stuttg.) 1981; 60: 491-495.
13. Berdel D., Koch U.: Comparison of active foreign flow rhinomanometry (oscillation method) and active personal flow rhinomanometry in 17 patients before and after correction of the nasal septum, Archives of Otorhinolarygologica 1983, 237 (2): 115-124.
14. Betlejewski S.: Zaburzenia drożności nosa w doświadczalnych i klinicznych badaniach rynospirograficznych. Ann. Acad. Med. Gedan. 1974; 4: 405-425.
15. Betlejewski S.: Rynospirografia w ocenie zaburzeń oddychania pochodzenia ośrodkowego. 1980; 34, 1, 21-27.
16. Betlejewski S. Ludwikowska B.: Choroby nosa i zatok – rynomanometria w ocenie drożności nosa. Otolaryngologia Polska 1995; t. XLIX, 19: 419-422.
17. Białasiewcz J.T.: Flaki i aproksymacje. WNT. Warszawa 2000.+
18. Brichall M.A., Schroter R.C., Pride N.B.: changes in nasal mucosal blood flux and air-flow resistance on unilateral histamine challenge. Clin. Otolaryngol. 1993 Apr; 18(2):139-144.
19. Bode A.: Bergleichende Untersuchung der Auseren Nasenform und des Vorderen Nasenlumens bei den Vier Hauptrassen. Dissertation, Universitat Heidelberg 1969.
20. Braune W., Clasen F.E.: Die Nebenhohlen der Menschlichen Nase und ihe Bedeutung fur den Mechanismus des Riechens. Z.F. Anat. Und Entwicklungsgesch., zit. N. Gaule J.: 1977.
21. Brooks L.J., Castile R.G., Glass G.M., Griscom N.T., Wohl M.E.B., Fredberg J.J.: Reproducibility and accuracy of airway areas by acoustic reflections. J. Appl. Physiol.: Respirat. Environ. Exercise Physiol. 1984; 57: 777-787.
22. Buenting J.E., Dalston R.M., Drake A.F.: The acoustic assessment of nasal area in infants. American Journal of Rhinology 1994; 8: 6. 305-310.
23. Bridger G.P., Proctor D.F.: Maximum nasal inspiratory flow and nasal resistance. Annals of Otology, Rhinology and Laryngology 1970; 79: 481-488.
24. Bridger G.P.: Physiology of the nasal valve. Arch. Otolaryngol. Head and Neck Surgery 1970; 92: 543-553.
25. Broms P., Jonson B., Lamm C.J.: Rhinomanometry. II. A system for numerical description of nasal airway resistance. Acta Otolaryngol. (Stockh.) 94: 157-168, 1982.
26. Buenting J.E., Dalston R.M., Drake A.F.: The acoustic assessment of nasal area in infants. American Journal of Rhinology 1994; 8: 6. 305-310.
27. Calhoun K.H., House W., Hokanson J.A., Quinn P.B.: Normal nasal airway resistance in noses of different size and shapes. Laryng. Head Neck Surg. 1990 103: 605-609.
28. Chmielik M., Gajdul L.: A rhinometer of own design. Paediatric Respiratory Diseases. Rabka 1985; 321-326.
29. Clement P.A., van Dishoeck A., Stoop A.P.: some physical data about passive anterior rhinomanometry (p.a.r.) Rhinology 1978, 16; 146-163.
30. Clement P.A., Daele J.J: Some statistical data about anterior rhinomanometry. A comparative study between passive anterior rhinomanometry and active anterior rhinomanometry. Rhinology, 1980, 18 (3): 151.
31. Clement P.A., van Dishoeck A., van de Wal J., Stoop P. Hoek T.: Nasal provocation and passive anterior rhinomanometry (PAR), Clinical Allergy 1981, 11 (3): 293.
32. Clement P.A.R.: Committee report on standardization of rhinomanometry. Rhinology, 22: 151-155, 1984.
33. Clement P.A., Hirsch C.: Rhinomanometry – a review, Journal of Otorhinolaryngology Relat. Spec. 1984, 46 (4): 173.
34. Clement P.A.: Different types of rhinomanometres, recordings, standardization, pathologic shapes of rhinomanometric recordings, pitfalls, and possible errors, Facial Plastic Surg., 1990, 7 (4): 230.
35. Cole P: The extrathoracic airways. J. Otolaryngol., 5: 74-85, 1976
36. Cole P: Acoustic rhinometry and rhinomanometry. Rhinology Suppl. 2000 16: 29-34.
37. Carrado O.J., Philips M.J., Davies R.J.: Histamine and allergen induced change in nasal airways residtance measured by anterior rhinomanometry; reproducibility of the technique and the effect of topically administered antihistaminic and antiallergic drugs. Br. Journal of Clinical Pharmacology, 1987, 24 (3): 283.
38. Courtney M.J.: Algorytm wyszukiwania ekstremów splajnów kubicznych. Software, Narzędzia, Programy, Sieci, 6/96 12-87.
39. Deane A.M.: Time domain work on brass instruments. Ph. D. Thesis. University of Surrey, 1986.
40. Djupesland P.G., Rotnes J.S.: Accuracy of acoustic rhinometry. Rhinology 2001 Mar; 39(1): 23-7.
41. Donald P.J., Gluckman J.L., Rice D.H.: The sinuses. Raven Press New York 1995; 4: 54-56.
42. Druce H.M., Schumacher M.J.: Nasal provocation challenge. Journal Allergy Clinical Immunology 1990; 86: 2, 261-264.
43. Dubois A.B., Brody A.W., Lewis D.H., Burgess B.F.: Oscillation Mechanics of Lungs in Chest in Man. J. Appl. Physiol., 8: 587-594, 1956.
44. D’Urzo T., Rebuck A.S., Lawson V., Hoffstein V.: Effect of CO2 concentrations on acoustic inferences of airway area. J. Appl. Physiol., 1986; 60, 398-401.
45. Eccles R.: Nasal airway resistance and nasal sensation of airflow. Rhinology, 1992, 14, suppl.: 86.
46. Elbrond O., Felding J.U., Gustavsen K.M.: Acoustic rhinometry used as a method to monitor the effect of intramuscular injection of steroid in the treatment of nasal polyps. The Journal of Laryngology and Otology 1991; 105: 178-180.
47. Elbrond O., Hilberg O., Felding J.U., Andresen B.: Acoustic rhinometry, used as a method to demonstrate changes in the volume of the nasopharynx after adenoidectomy. Clinical Otolaryngology 1991; 16: 84-86.
48. Erasala N., Erasala G., Madhavan S., Noronha A., Parvez L., Rajagopalan T.G.: Acoustic Rhinometry: Critical Measurement Tools and Techniques for Improved Accuracy, Percision and Reproducibility and Pharmacological Studies. “Week of the nose”, Ghent 1996: 126.
49. Fischer R.: Die Physik der Atemstromung in der Nase. Praca habilitacyjna. Universitat Berlin 1969.
50. Fisher E.W., Scadding G.K., Lund V.J.: The role of acoustic rhinometry in studying the nasal cycle. Rhinology 1993; 31: 57-61.
51. Fisher E.W., Liu M., Lund V.J.: The nasal cycle after deprivation of airflow: a study of laryngectomy patients using acoustic rhinometry. Acta Otolaryngol. 1994; 114: 443-446.
52. Fisher E.W., Daly N.J., Morris D.P., Lund V.J.: Experimental studies of the resolution of acoustic rhinometry in vitro. Acta Otolaryngol. 1994; 114: 647-650.
53. Fisher E.W., Palmer Ch.R., Lund V.J.: Monitoring fluctuations in nasal patency in children: acoustic rhinometry versus rhinohygrometry. The Journal of Laryngology and Otology 1995; 109: 503-508.
54. Fisher E.W., Boreham A.B., Eng I., Mech M.I.: Improving the reproducibility of acoustic rhinometry: a customized stand giving control of height and angle. The Journal of Laryngology and Otology 1995; 109: 536-537.
55. Fisher E.W., Morris D.P., Biemans J.M.A., Palmer CH.R., Lund V.J.: Practical aspects of acoustic rhinometry: Problems and solutions. Rhinology 1995; 33: 219-223.
56. Fouke J.M., Jackson A.C.: Acoustic rhinometry: effects of decongestants and posture on nasal patency. Journal Laboratory and Clinical Medicine 1992; 4: 371-376.
57. Fredberg J.J., Wohl M.E., Glass G.M., Dorkin H.L.: Airway area by acoustic reflections measured at the mouth. J. appl. Physiol.: Respirat. Environ. Exercise Physiol. 1980; 48: 749-758.
58. Graf P., Juto J.E.: Histamine sensitivity in the nasal mucosa during four-week use of oxymetazoline. Rhinology 1994; 32: 123-126.
59. Grymer L., Hilberg O., Elbrond O., Pedersen O.: Acoustic rhinometry: Evaluation of the nasal cavity with septal deviations, before and after septoplasty. Laryngoscope 99, nov. 1989: 1180-1197.
60. Grymer L.F., Hilberg O., Pedersen O.F., Rasmussen T.R.: Acoustic rhinometry: Values from adults with subjective normal nasal patency. Rhinology 1991; 29: 35-47.
61. Grymer L.F.: Reduction rhinoplasty and nasal patency: change in the cross-sectional area of the nose evaluated by acoustic rhinometry. Laryngoscope 1995; 105: 429-431.
62. Grzanka A., Samoliński B.K., Pyła M., Arcimowicz M.: Mathematical fitting of anterior art of rhinometric curve. “Week of the nose”, Ghent 1996, p. 276.
63. Grzanka A., Samoliński B., Arcimowicz M.: Standaryzacja krzywych rynometrycznych dla różnych długości jam nosowych. III Sympozjum Rynologiczne, Wiktorowo, 26-28 września 1997r.
64. Grzanka A., Samoliński B., Arcimowicz M.: Dobór metody analizy statystycznej krzywych rynometrycznych w próbkach prowokacyjnych (Proper choice of statistical analytic method of rhinometry curves in provocative in provocative tests), VI Zjazd Polskiego Towarzystwa Alergologicznego (VIth Congress of the Polish Society of Allergology), Katowice 20-23.11.1997 opublikowane w International Review of Allergology & Clinical Immunology. Vol. III suppl. 2 1997: 48-49.
65. Grzanka A., Pyła M., Samoliński B.: Ocena jam nosa poprzez parametryczny rozkład krzywej rynometrii akustycznej, 3 Seminarium Metod Akustycznych i Mechaniki w Inżynierii Biomedycznej, [III Conference on Acoustical Methods and Mechanics in Biomedical Engineering] Zakopane 23-24.04.1988: 83-86.
66. Grzanka A., Pyła M., Samoliński B.: Parametrical decomposition of the rhinometric curve as a method of nasal cavity evaluation. Medical science Monitor. Vol. 5. Number 5. Sep/Oct 1999: 970-976.
67. Grzanka A., Samoliński B.: O zmienności rozkładów statystycznych w rynometrii akustycznej, Vol. V – Wave Methods and Mechanics in Biomedical Engineering, Cracow 2000: 23-26.
68. Grzanka A., Samoliński B.: Improved statistics of acoistic rhinometry fitted to type of distribution. XVIII Congress of European Rhinologic Society, Barcelona, Spain, 24-29 June, p. 173.
69. Gurr P., Diver J., Morgan N., MacGregor F., Lund V.: Acoustic rhinometry of the Indian and Anglo-Saxon nose. Rhinology, 1996; 34: 156-159.
70. Haight J.S., Cole P.: The site and function of the nasal valve. Laryngoscope. 93: 49-55, 1983.
71. Hamilton J.W., McRae R.D.R., Phillips D.E., Jones A.S.: The accuracy of acoustic rhinometry using a pulse train signal. Clinical Otolaryngology 1995; 20, 279-282.
72. Haykin S.: Adaptive filter theory. Prentice Hall, 1991.
73. Hilberg O., Jackson A.C., Swoft D.L., Pedersen O.F.: Acoustic rhinometry: evaluation of the geometry of the nasal cavity by acoustic reflections. ERS Congress, Free paper session b, 1988, Amsterdam, June 20.
74. Hilberg O., Jackson A.C., Swoft D.L., Pedersen O.F.: Acoustic rhinometry: evaluation of nasal cavity geometry by acoustic reflection. American Physiological Society. 1989; 295-303.
75. Hilberg O., Grymer L., Pedersen O., Elbrond O.: Turbinate hypertrophy. Evaluation of the nasal cavity by acoustic rhinometry. Arch otolaryngol head neck surg., vol. 116. March 1990.
76. Hilberg O., Jensen F.T., Pedersen O.F.: Nasal airway geometry: comparison between acoustic reflections and magnetic resonance scanning. American Physiological Society 1993; 2811-2819.
77. Hoffstein V. Fredberg J.J.: The acoustic reflection technique for non-invasive assessment of upper airway area. Eur. Rsp. J. 1991, 4, 602-611.
78. Jackson A.C., Butler E.J., Millet F.G., Hoppin J.R., Dawson S.V.: Airway geometry by analysis of acoustic pulse response measurements. Journal of Applied Physiology 1977; 43: 523-536.
79. Kase Y., Itimura K., ItimuraT.: An evaluation of nasal with acoustic rhinometry – preop. And postop. Compariosons. Journal of Otolaryngology of Japan 1993; 96: 197-202.
80. Kase Y., Itimura K., ItimuraT.: Acoustic rhinometry as method for evaluating paranasal sinuses – experimental studies. Journal of Otolaryngology of Japan 1993; 96: 626-631.
81. Kase Y., Itimura K., ItimuraT.: The effect of unilateral nasal patency on the contralateral side. Journal of Otolaryngology of Japan 1993; 96: 1073-1078.
82. Kase Y., Hilberg O., Pedersen O.F.: Posture and nasal patency: evaluation by acoustic rhinometry. Acta Otolaryngology 1994; 114: 70-74.
83. Kawarai Y., Fukushima K., Ogawa T., Nishizaki K., Gunduz M., Fujimoto M., Masuda Y.: Volume quantification of healthy paranasal cavity by three cavity by three-dimensional CT imaging. Acta Otolaryngology Suppl. 1999; 540: 45-9.
84. Kayser R.: Die exakte Messung der Luftdurchgangigkeit der Nase. Arch. F. Laryng. 1885; 3: 101.
85. Kern E.B.: Standardization of rhinomanometry. Rhinology. 1977 Sep; 15(3): 115-9.
86. Keavanathan J., Swift D.L., Bascom R.: Nasal pressure-volume relationships determined with acoustic rhinometry. J Appl Physiol. 1995 Aug; 79(2): 547-53.
87. Keavanathan J., Swift D.L.: Evaluation of acoustic rhinometry and posterior and posterior rhinometry as tools for inhalation challenge studies. Journal of Toxicology and Environmental Health 1996; 48: 295-307.
88. Korn V., Franetzki M., Prestele K.: A simplified approach of the measurement of respiratory impedance. Progr. Resp. Res. 1979; 11: 144-161.
89. Kortekangas A.E.: Problems in the standardization of rhinomanometry. Allergy 1980; 35, 255.
90. Krzeski A., Samoliński B.: Standaryzacja badan rynomanometrycznych – zalecenia Międzynarodowego Komitetu Standaryzacji Rynomanometrii. Otolaryngologia Polska 1994; Supl. 17: 108-111.
91. Kunkel M., Hochban W.: Acoustic rhinometry: a new diagnostic procedure – experimental and clinical experience. International Journal of Oral. Maxillofacial Surgery 1994; 23: 409-412.
92. Lai V.W.S., Corey J.P.: F.A.C.S. the use of acoustic rhinometry to quantiatibely assess changes after intranasal allergen challenge. American Journal Rhinology 1994; 8: 171-173.
93. Lane A.P., Zweiman V., Doty R., Lanza D.C., Dhong H.J., Swift D., Kennedy D.W.: Acoustic rhinometry in the study of the acute nasal allergic response. Annals of Otology, Rhinology and Laryngology 1996; 105: 811-818.
94. Legler U.: Beitrag zur Morphologie,Physiologie und Klinik des Vestibulum Nasi vermittels eines neuzeitlichen Abdruckverfahrens: Z. Laryngol. Rhinol. Otol. 1967; 46: 482-487.
95. Lenders H., Pirsing W.: Diagnostic value of acoustic rhinometry: patients with allergic and vasomotor rhinitis compared with normal controls. Rhinology 1990; 28: 5-16.
96. Lenders H., Schaefer J., Pirsing W.: Turbinate hypertrophy in habitual snorers and patients with obstructive sleep apnea: findings of acoustic rhinometry. Laryngoscope 1991; 101: 614-618.
97. Lenders H.G.: Akustische Rhinometrie: Eine Analyse der Mesmethode und Ihrer Klinischen Anwendung. Praca habilitacyjna. Hals Nasen Ohren Klinik und Poliklinik der Universitat Ulm, 1992.
98. Lenders H., Pentz S., Brunner M., Pirsing W.: Follow-up of patients with inverted papilloma of the nasal cavities: computer tomography, video-endoscopy, acoustic rhinometry. Rhinology 1994; 32: 167-172.
99. Lundqvist G.R., Pedersen O., Hilberg O., Nielsen B.: Nasal reaction to changes in whole body temperature. Acta Otolaryngology (Stockh) 1993; 113: 783-788.
100. Marais J., Murray J.A.M., Marshall I., Douglas N., Martin S.: Minimal cross-sectional areas, nasal peak flow and patients satisfaction in septoplasty and inferior turbinectomy. Rhinology 1994; 32: 145-147.
101. Marshall I., Rogers M., Drummond G.: Acoustic reflectometry for airway measurement. Principles, limitation and previous work. Clin. Phys. Physiol. Meas. 1991; 12: 131-141.
102. Masing H.: Experimentelle Untersuchungen uber den Stromung im Nasenmodell. Arch. Ohren Nasen Kehlkopfheilkd. 189: 59-70, 1967.
103. Mayhew T.M., Flynn P.O.: Validation of acoustic rhinometry by using the cavalieri principle to estimate nasal cavity volume in cadavers. Clinical Otolatyngology 1993; 18 : 220-225.
104. Mermelstein P.: Determination of the vocal tract shape from measured formant frequencies. J. Acoust. Soc. Am. 1967; 41: 1283-1294.
105. Miljeteig H., Hoffstein V., Cole P.: The effect of unilateral and bilateral nasal obstruction on snoring and sleep apnea. Laryngoscope. 1992 Oct; 102(10): 1150-2.
106. Min Y-G., Jang Y.J.: Measurements of cross-sectional area of the nasal cavity by acoustic rhinometry and ct scanning. Laryngoscope. 1995; 105: 757-759.
107. Mitura S.K., Kaiser J.F.: Handbook for digital signal processing. John Wiley & Sons. 1993.
108. Morgan N.J., MacGregor F.B., Birchall M.A., Lund V.J., Sittampalam Y.: Racial differences in nasal fossa dimensions determined by acoustic rhinometry. Rhinology 1995; 33: 224-228.
109. Natio K., Iawata S., Cole P., Fraschetti J., Humphrey D.: An international comparison of rhinomanometry between Canada and Japan. Rhinology 1991; 29(4): 287-294.
110. Najwer K., Zbrzeźny K.: Przydatność rynomanometrii i rynospirografii w pooperacyjnej ocenie drożności nosa. Otolaryngologia Polska, 1977 (Supl.): 98-101.
111. Niederer T., Bachman W.: Stellt die einseitig behhinderte Nasentmung einen pradisponiereden Faktor fur die gleichseitige Sinusitis maxillaris dar? Laryngol. Rhinol. Otol. (Stuttg.) 1980 59: 312-315.
112. Nyckowska J.: Monitorowanie leczenie przewlekłego nieżytu nosa przy użyciu rynomanametrii. Praca doktorska. Akademia Medyczna. Warszawa 1995.
113. O’Flynn P.: Acoustic rhinometry, validation of volume changes following intra-nasal polupectomy. Clinical Otolaryngology 1993; 18: 423-25.
114. O’Flynn P.: Posture and nasal geometry. Acta Otolaryngology (Stockh) 1993; 113, 530-532.
115. Ohki M., Naito K., Cole P.: Dimensions and resistance of the human nose: Racial Differences. Laryngoscope 1991; 101: 276-278.
116. Olsen K.D., Kern E.B., Westbrook P.R.: Sleep and breathing disturbance secondary tonasal obstruction. Otolaryngol. Head Neck Surg. 1981 Sept/Oct; 89(5): 804-10.
117. Paige A., Zue V.W.: Computation of vocal tract area functions. IEEE Trans. Audio Electroacoust. 1970; AE-18: 7-18.
118. Parker A.J., Clarke P.M., Dawes P.J.D., Maw R.: A comparison of active anterior rhinomanometry and nasometry in the objective assessment of nasal obstruction. Rhinology 1990; 28: 47-53.
119. Parvez L., Ersala G., Noronha A.: Novel techniques, standardization tools to enhance reliability of acoustic rhinometry measurements. Rhinology Suppl. 2000 16: 18-28.
120. Pastorello E.A., Riario-Sforza G.G., Incorvaia C., Segala M., Fumagalli M., Gandini R.: Comparison of rhinomanometry, symptom score, and inflammatory cell counts in assessing the nasal late-phase reaction to allergen. J Allergy Clin Immunal. 1994 Jan; 93(1 Pt 1): 85-92.
121. Pedersen O.F., Yamagiwa M., Miyahara Y., Sakakura Y.: Nasal cavity dimensions in guines pigs measured by acoustic reflections. American Journal Rhinology 1994; 8: 6. 299-304.
122. Pedersen O.F., Berkowitz R., Yamagiwa M., Hilberg O.: Nasal cavity dimensions in the newborn measured by acoustic reflections. Laryngoscope 1994; 104: 1023-1028.
123. Poter M.J., Williamson I., Kerridge D., Maw R.: Manometric rhinometry. Clinical Otolaryngology 1995; 20: 303-304.
124. Poter M.J., Williamson I., Kerridge D., Maw R.: Manometric rhinometry: A new method of measuring nasal volume. Rhinology 1995; 33: 86-88.
125. Press W.H., Flamnery B.P., Teukolsky S.A., Vetterling W.T.: Numerical Recipes: The Art of Scientific Computing. Cambridge University Press Part I: 1986.
126. Resnick R., Halliday D.: Fizyka, t. 1, PWN, Warszawa 1974.
127. Riechelmann H., Rheinheimer M.c., Wolfensberger M.: Acoustic rhinometry in pre-school children. Clinical Otolaryngology 1993; 18: 272-277.
128. Robinson E.A., Durani T.: Geophysical Signal Analysis. Prentice-Hall 1986.
129. Roithmann R., cole P., Frcsc., Chapnik J., Barreto S.M., Szalai J.P., Zamel N.: Acoustic rhinometry, rhinomanometry, and the sensation of nasal patency: a correlative study. The Journal of Otolaryngology 1994; 23, 6, 454-458.
130. Roithmann R., cole P., Chapnik J., Shpirer I., Hoffstein V., Zamel N.: Acoustic rhinometry in the evaluation of nasal obstruction. Laryngoscope 1995; 105: 275-281.
131. Samoliński B.K., Grzanka A., Arcimowicz M.: Acoustic thinometry in nasal provocation test. “Week of the nose”, Ghent 1996: 221.
132. Samoliński B., Grzanka A., Arcimowicz M.: Porównanie skuteczności immunoterapii szczepionkami standaryzowanymi i niestandaryzowanymi. (Comparison of immunotherapy efficacy with standarized and non-standarized vaccines), International Review of Allergology & Clinical Immunology. Vol. III Suppl. 2 1997: 54.
133. Samoliński B., Grzanka A., Arcimowicz M., Zawisza E.: Ocena porównawcza immunoterapii całorocznej szczepionkami standaryzowanymi i niestandaryzowanymi, V Sympozjum Naukowo-Szkoleniowe „Postępy w zakresie diagnostyki i leczenia chorób alergicznych”, Kraków 4-7 maja 1998, Pamiętnik sympozjum, str. 127-130. Pełny tekst referatu wydany na CD-ROM.
134. Samoliński B., Grzanka A., Arcimowicz M., Zawisza E.: Zastosowanie rynometrii akustycznej w ocenie miejscowego leczenia fusafunginą nieżytu infekcyjnego górnych dróg oddechowych, Otolaryngologia Polska, 1998, 52, 3, str. 327-334.
135. Samoliński B.: Analiza wyników rynometrii akustycznej na potrzeby diagnostyki rynoalergologicznej. Praca habilitacyjna Katedry i Kliniki Otolaryngologii Akademii Medycznej w Warszawie. 1998.
136. Samoliński B., Grzanka A., Arcimowicz M., Rzepkowska M.: Porównanie skuteczności standaryzowanych i niestarasowanych szczepionek roztoczy kurzu drogowego. Pol. Merk. Lek., 2001, X, 59, 347-52.
137. Samoliński B., Grzanka A., Arcimowicz M., Krajewski M., Gotlib T.: Wpływ wieku i płci na parametry długości jam nosowych w badaniach rynometrią akustyczną. Problemy lekarskie, styczeń/luty 2001: 33-40.
138. Sandmann G.: Appareil pour determiner l’insuffisance nasale. Verh. Laryng. Ges., 1893.
139. Scadding G.K., Darby Y.C., Austin C.E.: Acoustic rhinometry compared with anterior rhinomanometry in the assessment of the response to nasal allergen challenge. Clinical Otolaryngology 1994; 19: 451-454.
140. Schroeder M.: Determination of the geometry of the human vocal tract by acoustic measurements. J. Acoust. Soc. Am. 1967; 41: 1002-1010.
141. Seaver E.J., Karnell M.P., Gasparaitis A., Corey J.: Acoustic rhinometric measurements of changes in velar positioning cleft palate. Craniofacial Journal. 1995; 32: 1, 49-54.
142. Semerak a.: Objektive Beurteilung der Nasendurchgangigkiet. Z. Laryng. Rhinol. 1958; 37: 248-261.
143. Sipila J., Nyberg-Simola S., Suonpaa J., Laippala P.: Some fundamental studies on clinical measurement conditions in acoustic rhinometry. Rhinology 1996; 34: 4, 206-209.
144. Solomsn W.R.: Consideration of the measurement of nasal patency. Annals. Otol. Rhinol. Larynogol., 1965, 74: 978.
145. Soundhi M.M., Gopinath B.: Determination of vocal tract shape from impulse response at the lips. J. Acoust. Soc. Am., 49: 1867-1873, 1971.
146. Stansfield E.V., Bogner R.E.: Determination of vocal tract area function from transfer impedance. 1973 Proc. IEEE, 120: 153-158.
147. Śpiewak R.: Spór o miejsce rynomanimetrii we współczesnej diagnostyce czynnościowej górnych dróg oddechowych. Otolaryng. Pol. 1997, LI, 4: 377-383.
148. Tank d.W., Hopfield J.J.: Simple “Neural” Optimization Networks: An A/D Converter, Signal Decision Circuit, and a Linear Programming Circuit. IEEE Trans on Circuits and Systems, 19686, vol. CAS-33, 5: 533-541.
149. Tomkinson A., Eccles R.: Errors arising in cross-sectional area estimation by acoustic rhinometry produced by breathing during measurement. Rhinology 1995; 33, 138-140.
150. Tomkinson A., Eccles R.: The effect of changes in ambient temperature on the reliability of acoustic rhinometry data. Rhinology 1996; 34, 75-77.
151. Uchida Y., Goto M., Katsuki T., Akiyoshi T.: A cadaveric study of maxillary sinus size as an aid in bone grafting of the maxillary sinus floor. J Oral Maxillofa Surg 1998 Oct; 56(10): 1158-63.
152. Unno T., Nagano E., Nonaka S., Fujta T., wada T., Tanida M.: Effects of vasoactive agents and their antagonists measured by acoustic rhinometry. American Journal Rhinology 1994; 8: 4, 165-170.
153. Vogt K.: Introduction into rhinomanometry, Humboldt University, Berlin, 1986.
154. Vogt K. Hoffrichter H.: High Resolution Rhinomanometry. 4th European Congress of Oto-Rhino-Laryngology, Head and Neck surgery. Berlin 2000: 1135-1143.
155. Vogt K. Hasse W.: Das AVENTIS HRR-Projekt. Untersuchungren und Ergebnisse zur Hochauflosenden Rhinomanometrie. Teil 1. Rendsburg/Kiel 2001.
156. Ware J.A.. Aki K.: Continuous and discrete inverse-scattering problems in a stratified elastic medium. Plane waves at normal incidence; The Journal of Acoustical Society of America, 1969; 4/45: 911-921.
157. Warren D.W., Lehman M.D., Hinton V.A.: An analog study of upper airway breathing. Journal of Dental Research 184; 63: 198.
158. Watson A.P., Bowsher J.M.: Impulse measurements on brass musical instruments. Acoustica 1988; 66: 170-173.
159. Watson A.P.: Impulse measurements on tubular acoustic systems. Ph. D. Thesis. University of Surrey, 1992.
160. Williams H.L.: The history of rhinometry in North America. Rhinology, 1968; 25: 71-100.
161. Wulff H.: Rationel klinik. Copenhagen, 1981.
162. Yamagiwa M., Hilberg O., Pedersen O.F., Lundqvist G.R.: Evaluation of the effect of localized skin cooling on nasal airway volume by acoustic rhinometry. American Review Respiratory Diseases 1990; 141, 1050-1054.
163. Yonetsu K., Watanabe M., Nakamura T.: Age-related expansion and reduction in aeration of the sphenoid sinus: volume assessment by helical CT scanning. AJNR Am J Neuroradiol 2000 Jan; 21(1): 179-82.
164. Zavras A.I., White G.E., Rich A., Jackson A.C.: Acoustic rhinometry in the evaluation of children with nasal or oral respiration. The Journal of clinical Pediatric Dentistry 1994; 18: 3. 203-210.
165. Zwaardemaker H.: Die Physiologie der Nase und ihrer Nebenhohlen. In: Handbuch der Hals-Nasen-Ohren_Heilkunde. Kahler Denker (ed.) springer, Berlin Munchen, Band 1:439-483, 1925.
166. Żyszkowski Z.: Podstawy elektroakustyki. PWN. Warszawa 1984.

Typ dokumentu

Bibliografia

Identyfikator YADDA

bwmeta1.element.baztech-article-PWA2-0034-0005