Toksyczność kwasów fenoksyoctowych MCPA i 2,3-D oraz ich pochodnych dla różnych organizmów

• Autorzy: Wiśniowska E. , Grabińska-Sota E. , Kalka J.

Warianty tytułu

EN

Toxicity of phenoxyacetic acids MCPA and 2,4-D and their derivatives to various organisms

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Podano ogólną charakterystykę kwasów fenoksyoctowych MCPA i 2,4-D oraz ich pochodnych stosowanych jako środki ochrony roślin. Opisano stan badań w dziedzinie toksykologii środowiskowej tych związków w kraju i za granicą z uwzględnieniem dużej liczby organizmów testowych. Z omówienia wynika, że wrażliwość poszczególnych rodzajów, a nawet gatunków organizmów na działanie tych substancji jest bardzo zróżnicowana. Ilość testów przeprowadzonych dla preparatów użytkowych na znacznej liczbie organizmów, w tym szczególnie roślinach naczyniowych, jest niewystarczająca. Brak jest badań oddziaływań synergicznych i antagonistycznych pomiędzy herbicydami fenoksyoctowymi a innymi środkami używanymi w rolnictwie oraz stosowanymi w nich wypełniaczami i rozpuszczalnikami.

EN

General characteristic of phenoxyacetic acids MCPA and 2,4-D and their derivatives used as crop protection chemicals was presented. The present stale of both domestic and foreign research on environmental toxicology of these agents was described, taking into consideration wide range of test organisms. The conclusions are as follows: particular genera and even particular species of tests organisms show very diversified sensitivity to the said agents. The number of tests carried out on commercial preparations with the use of wide range of organisms (especially vascular plants) is insufficient. There is no research on synergistic and antagonistic interaction between phenoxyacetic herbicides and other agents used in agriculture as well as the fillers or solvents used with them.

Słowa kluczowe

PL

kwas fenoksyoctowy; toksykologia środowiskowa; środki ochrony roślin; herbicydy; zanieczyszczenie środowiska; badania toksykologiczne; rośliny naczyniowe; rośliny wodne; organizmy zwierzęce

EN

phenoxyacetic acid; environmental toxicology; pesticides; herbicides; environmental pollution; toxicological studies; vascular plants; water plants; animals organisms

• Wydawca: Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej
• Czasopismo: Inżynieria i Ochrona Środowiska
• Rocznik: 1999
• Tom: T. 2, nr 1
• Strony: 83--97
• Opis fizyczny: Bibliogr. 63 poz.

Twórcy

autor

Wiśniowska E.

• Politechnika Częstochowska, Wydział Inzynierii i Ochrony Środowiska, ul. Dąbrowskiego 69, 42-200 Częstochowa

autor

Grabińska-Sota E.

• Politechnika Śląska, Katedra Biotechnologii Środowiskowej ul. Akademicka 2,44-100 Gliwice

autor

Kalka J.

• Politechnika Śląska, Katedra Biotechnologii Środowiskowej ul. Akademicka 2,44-100 Gliwice

Bibliografia

• [1] Rejmer P., Podstawy ekotoksykologii, Wydawnictwo Ekoinżynieria, Lublin 1997.
• [2] Różański L., Przemiany pestycydów w organizmach żywych i środowisku, PWRiL, Warszawa 1992.
• [3] Świderska-Bróż M., Mikrozanieczyszczenia w środowisku wodnym, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1993.
• [4] Zdybiewska M., Wpływ pestycydów na zanieczyszczenie środowiska wodnego i sposoby ich unieszkodliwiania, (w:) Wodociągi i Kanalizacja, seria Nowa Technika w Inżynierii Sanitarnej nr 15, Arkady, Warszawa 1982.
• [5] Nikonorow M., Pestycydy w świetle toksykologii środowiska, PWRiL, Warszawa 1979.
• [6] Kafarski P., Wieczorek P., Ćwiczenia laboratoryjne z chemii bioorganicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1997.
• [7] Rocznik statystyczny 1980, Główny Urząd Statystyczny, rok XL, Warszawa 1980.
• [8] Rocznik statystyczny 1997, Główny Urząd Statystyczny, rok LVII, Warszawa 1997.
• [9] Ochrona środowiska, informacje i opracowania statystyczne, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1997.
• [10] OECD Environmental Data Compendium 1995, Head of Publications Service, OECD 1995.
• [11] Caux P.Y., Ménard L., Kent R.A., Comparative study ofthe effects of MCPA, butylate, atrazine and cyanazine on selenastrum capricomutum, Environ. Pollut. 1996, 92, 2, 219-225.
• [12] Duda W., Działanie niektórych herbicydów bipirydylowych i fenoksylowych na hemoglobiny kręgowców, (w:) Ekologia - jej związki z różnymi dziedzinami wiedzy, red. A. Kurnatowska, PWN, Warszawa-Łódź 1997.
• [13] Monitoring pestycydów w wodach powierzchniowych, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa 1993.
• [14] Duda J., Gumiński S., Fizjologia roślin, PWN, Warszawa 1970.
• [15] Fargasová A., Comparative study of plant growth hormone (herbicide) toxicity in various biológica! subjects, Ecotoxicol. & Environ. Saf. 1994, 29, 359-364.
• [16] Kamrin M.A., Pesticide profiles toxicity, environmental impact, and fate, Levis Publishers, New York 1997.
• [17] Różański L., Vademécum pestycydów, Agra-Enviro Lab., Poznań 1996.
• [18] Jankowska M., Występowanie pestycydów .w wodach naturalnych, Ochr. Śród. 1998, 1(68), 13-16.
• [19] Łakota S., Pestycydy w zbiorniku goczałkowickim, Gosp. Wod. 1994, 11, 226-268.
• [20] Miksch K., Biotechnologia środowiskowa, Fundacja Ekologiczna „Silesia”, Katowice 1995.
• [21] Pawlikowska D., Współczesne chemiczne i biologiczne metody unieszkodliwiania pestycydów w ściekach, Przem. Chem. 1987, 66/6, 270-275.
• [22] Kańska Z., Łebkowska M., Badania toksykologiczne dla kontroli jakości wód, Biotechnologia 1994, 2(25), 98-113.
• [23] Łebkowska M., Toksykologia środowiska w ochronie wód powierzchniowych, Mater. IV Mię- dzynar. Symp.,Warszawa 1998, 133-141.
• [24] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 marca 1996 W sprawie szczegółowych zasad wydawania zezwoleń na dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu i stosowania, DzU 1996 nr 48.
• [25] Czaplicki E., Podgórska B., Środki ochrony roślin a ochrona środowiska w świetle obowiązujących aktów prawnych, Aura 1997, 9, 16-17.
• [26] Siłowiecki A., Biologiczne metody unieszkodliwiania odpadów pestycydowych, Ekoprob. utył. odpadów przem. i komun. 1997, 1, 8-9.
• [27] Siłowiecki A., Chemiczne metody unieszkodliwiania odpadów pestycydowych, Ekoprob. utył. odpadów przem. i komun. 1997, 2, 15 i 21.
• [28] Bogacka T., Rybiński J., Taylor., Szkody w gospodarce wodnej spowodowane chemicznymi środkami ochrony roślin, Gosp. Wod. 1973, 2, 59-60.
• [29] Dobrzeniecka R., Główne kierunki badań w dziedzinie pestycydów w kraju, Przem. Chem. 1991,70/9, 375-377.
• [30] Vismara C., Garavaglia A., 4-chloro-2-methylphenoxyacetic acid containing compounds, geno- toxicity evaluation by mutatox assay and comparision with acute (microtox) and embryo (fetax) toxicities, Bull. Environ. Contam. Toxicol. 1997, 58, 582-588.
• [31] Räsänen L., Hattula M.L., The mutagenicity of MCPA and its soil metabolites, chlorinated phenols, catechols and some widely used slimicides in finland, Bull. Environ. Contam. Toxicol. 1977, 18,5,565-571.
• [32] Arias E., Effects of the phenoxy herbicide MCPA on SCE frequency and cell kinetics in developing chick embryos, Ecotoxicol. & Environ. Saf. 1996, 33, 25-29.
• [33] Reddy J.K., Lalwani N.D., Carcinogenesis by hepatic peroxisome proliferators: Evaluation of the risk of hypolipidemic drugs and industrial plasticizers to humans, Crit. Rev. Toxicol. 1983, 12, 1-58, cytowano za [32].
• [34] Moody D.E., Reddy J.K., Lake B.G., Popp I.A., Reese D.H., Peroxisome proliferation and non- genotoxuc carcinogenesis, Commentary on a symposium, Fundam. Appl. Toxicol. 1991, 16, 233-248, cytowano za [32].
• [35] Moriya M., Ohta T., Watanabe K., Miyazawa T., Kato K., Shirasu Y., Further mutagenicity studies on pesticides in bacterial reversion assay systems, Mutat. Res. 1983, 116, 185-216, cytowano za [32].
• [36] Magnusson I., Ramel C., Eriksson, Mutagenic effects of chlorinated phenoxyacetic acids in Drosophila melanogaster, Hereditos 1977, 87, 121-123, 1977, cytowano za [32].
• [37] Mustonen R., Elovaara E., Zitting A., Effects of comercial chlorophenolate, 2,3,7,8-TCDD, and pure phenoxyacetic acids on hepatic peroxisome proliferation, xenobiotic metabolism and sister chromatic exchange in the rat, Arch. Toxicol. 1989, 63, 203-208, cytowano za [32],
• [38] Zetterberg G., Mechanism of the lethal and mutagenic effects of phenoxyacetic acids in Saccha- romiu cerevisiae, Mutat. Res. 1970, 60, 291-300, cytowano za [32],
• [39] Zavanella T., Zaffaroni N.P., Arias E., Evaluation of carcinogenic risk of the phenoxyherbicide MCPA to an Urodele Amphibian, Ecotoxic. and Environ. Saf. 1988, 16, 114-122.
• [40] Bernardini G., Spinelli O., Presutti C., Evaluation of the developmental toxicity of the pesticide MCPA and its contaminants phenol and chlorocresol, Environ. Toxicol. & Chem. 1996, 15, 5, 754-760.
• [41] Rubinstein C., Jone C., Trosko J.E., Chang C., Inhibition of intercellelar comunication in cultures of chínese hamster V79 cells by 2,4-Dicholorophenoxyacetic acid and 2,4,5-Trichloro- phenoxyacetic acid, Fundam. Appl. Pharmacol. 1984, 4, 731-739.
• [42] Dierickx P.J., Interaction of ehlorophenoxyalkyl acid herbicides ith rat-liver glutathione-S- -transferases, Fd. Chem. Toxic 1983, 21, 575-579.
• [43] Reuber M.D., Carcinogenicity and toxicity of 2,4-Dichlorophenoxyacetic acid, Sci. Total. Environ. 1983, 31,203-218.
• [44] Bernardini G., Bolzacchini E., Orlandi M., The reactivity and fate of a phenoxyacetic herbicide: 4-Chloro-2-MethyIphenoxyacetic acid (MCPA) in the environment, Wat. Sci. Technol. 1995, 32, 9-10,205-209.
• [45] Young A.L., Agent orange and its associated dioxin: assesment and a controversy, Elsevier Science Publishers B.V., 1988.
• [46] Zakrzewski S., Podstawy toksykologii środowiska, PWN, Warszawa 1995.
• [47] Wiktor J., Toksyczność wybranych pestycydów w środowisku wodnym, Mater. Symp. Biodegradacja i toksyczność substancji zanieczyszczających wody powierzchniowe, Radziejowice 1981,82- 87.
• [48] Abdel-Flamid M.J., Development and application of a simple procedure for toxicity testing using immobilized algae, Wat. Sci. Technol. 1996, 6, 129-138.
• [49] Källqvist T., Romstad R., Effects of agricultural pesticides on planctonic algae and cyanobacte- ria-examples of interspecies sensitivity variations, Norwegian J. Agricul. Sci., Suplement 1994, 13, 117-131, cytowano za [49],
• [50] Okay O., Gaines A., Toxicity of 2,4-D acid to phytoplankton, Wat. Res. 1996, 30, 3, 668-696.
• [51] Weinberger P., Greenhalgh R., In chemical and biological controls in forestry, ed. W.Y. Gamer and J. Harvey, Jr., ACS Symposium Series No. 238 American Chemical Society, Washington, DC 1984, 351-63, cytowano za [11].
• [52] Crafts A.S., Robbins W.W., Weed control, McGraw H.U. Book Comp. Inc., New York 1962, cytowano za [63].
• [53] Bielecki K., Grzyś E., Oznaczanie aktywności herbicydów hamujących fotosyntezę, Mater. III Ogólnopol. Konf. Bioindykacja skażeń przemysłowych i rolniczych, Wrocław 1980, 375-381.
• [54] Bielecki K., Skrabka H., Acta Agrobotan. 1976, 29/1, 59-65, cytowano za [53].
• [55] Corbett J.R., The biochemical mode of action of pesticides, Academic Press, London 1974, cytowano za [54].
• [56] Audus L.J., Herbicides physiology, biochemistry, ecology, Academic Press, London 1976, cytowano za [53].
• [57] Fochtman P., Raszka A., Wpływ wybranych pestycydów (karbendazymu i MCPA) na rozrodczość Daphnia magna (Straus), Mater. XVI Symp. Badania toksykologiczne w ochronie wód organizowanej przez Polski Komitet 1AWQ, Warszawa 1997.
• [58] Woin P., Brónmark C., Effect of DDT and MCPA (4-Chloro-2-Methylphenoxyacetic acid) on reproduction of the pond snail Lymnea Stagnalis L., Bull. Environ. Contam. Toxicol. 1992, 48, 7-13.
• [59] Przeździecki Z., Biologiczne skutki chemizacji środowiska, PWN, Warszawa 1984.
• [60] Byrdy S., Górecki K., Pestycydy, PWRiL, Warszawa 1976.
• [61] Taylor R., Bogacka T., Rybiński J., Toksyczne oddziaływanie pestycydów, Gosp. Wod. 1973, 1, 11-13.
• [62] Buraczewski G., Biotechnologia osadu czynnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.
• [63] Żurawska M., Giabiszewski J., Wpływ różnych dawek 2,4-D na siewki pomidorów i mikroflorę glebową w doświadczeniach testowych, Mater. III Ogólnopol. Konf. Bioindykacja skażeń przemysłowych i rolniczych, Wrocław 1980, 352-359.